10 października – dzień, gdy cały kraj siada do gry

Każdego roku 10 października Polska zamienia się w wielką planszę do gry. W przedszkolach, szkołach, kawiarniach, bibliotekach i domach tysiące osób wspólnie obchodzi Dzień Gier Planszowych. To święto, które łączy pokolenia przy jednym stole i przypomina, że najlepsza rozrywka nie wymaga kontaktu z ekranem.

Czym właściwie są gry planszowe?

Gry planszowe to rodzaj rozrywki wykorzystujący fizyczne elementy – planszę, karty, pionki, kostki – oraz zasady określające przebieg rozgrywki. W odróżnieniu od gier wideo czy aplikacji mobilnych, wymagają bezpośredniego kontaktu między graczami i ich obecności w tym samym miejscu.

Historia gier planszowych sięga starożytności. Jeden z najstarszych kompletów gry planszowej został odnaleziony w grobowcach królewskich z Ur i pochodzi z około 2600 roku p.n.e. Wśród najstarszych znanych gier planszowych można wymienić takie tytuły jak Senet, Ur czy Mahabharata. Oznacza to, że ludzie grają w planszówki od ponad 4500 lat.

Dlaczego warto grać? Nauka ukryta w zabawie

Choć gry planszowe kojarzą się przede wszystkim z rozrywką, ich wpływ na rozwój jest znacznie głębszy. Badania opublikowane w czasopiśmie Frontiers in Psychology wykazały, że gra w gry planszowe może prowadzić do poprawy zdolności poznawczych, takich jak pamięć, koncentracja i myślenie abstrakcyjne.

Strona dziengierplanszowych.pl podkreśla, że „gry planszowe to nie tylko sposób na relaks, ale także rozrywka rozwijająca wiedzę i wyobraźnię. To prawdziwy sport intelektualny, który angażuje kluczowe dla myślenia obszary, takie jak pamięć, planowanie, dedukcję czy liczenie”.

Szczególnie istotny jest społeczny wymiar planszówek. Jak czytamy na oficjalnej stronie święta, „spotkania przy grach planszowych są idealną okazją do spędzenia czasu z ludźmi w różnym wieku”. W czasach, gdy coraz więcej dzieci doświadcza samotności pomimo obecności w mediach społecznościowych, gry planszowe oferują autentyczny kontakt międzyludzki.

Edukatorzy dostrzegają w grach planszowych nie tylko formę rozrywki, ale przede wszystkim narzędzie wspierające rozwój umiejętności praktycznych. Podczas rozgrywki dzieci i młodzież trenują przewidywanie konsekwencji swoich działań, uczą się podejmować decyzje w oparciu o dostępne informacje oraz przyjmować odpowiedzialność za wybory. Dlatego też coraz więcej przedszkoli i szkół organizuje wydarzenia związane z Dniem Gier Planszowych.

Gry znane z dzieciństwa wciąż rządzą

W Polsce wiele osób ma sentymentalne wspomnienia związane z grami planszowymi. Dla starszego pokolenia symbolem dzieciństwa są takie tytuły jak Chińczyk, Eurobiznes czy Scrabble. Te klasyczne gry towarzyszyły rodzinnym wieczorem i wakacyjnym wyjazdom.

Chińczyk, znany również jako Człowieku nie irytuj się, to jedna z najprostszych i najbardziej popularnych gier planszowych w historii. Gra polega na przeprowadzeniu pionków z bazy do mety, a zwycięzcę określa głównie rzut kostką. Mimo prostoty zasad, Chińczyk do dziś cieszy się popularnością w polskich domach.
Eurobiznes – polska wersja światowego Monopoly – to gra, która nauczyła całe pokolenia Polaków podstaw gospodarki rynkowej. Kupowanie, sprzedawanie i wynajmowanie nieruchomości, budowanie domków i hoteli – dla wielu osób to była pierwsza lekcja biznesu. Mimo że współczesne gry planszowe oferują znacznie bardziej zaawansowane mechanizmy ekonomiczne, Eurobiznes nadal znajduje się na półkach w wielu polskich domach.
Scrabble, czyli układanie słów z liter, rozwijało słownictwo i zmuszało do myślenia strategicznego. Kto z nas nie spędzał godzin, szukając najlepszego miejsca na wykorzystanie trudnych liter jak „z” czy „ż”?

Jakie typy gier najchętniej wybieramy?

Polski rynek gier planszowych w latach 2020-2024 pokazuje wyraźne preferencje graczy. Choć dostępnych kategorii jest wiele, kilka z nich zdominowało półki sklepowe i stoły w polskich domach.

Gry kooperacyjne zyskały ogromną popularność w ostatnich latach. W odróżnieniu od tradycyjnej rywalizacji, gracze współpracują ze sobą, aby osiągnąć wspólny cel lub pokonać mechanizmy sterowane przez samą grę. Ten typ rozgrywki wymaga doskonałej komunikacji i strategicznego myślenia, co czyni go szczególnie atrakcyjnym dla rodzin i grup przyjaciół. Osiągnięcie zwycięstwa wspólnymi siłami daje nieporównywalną satysfakcję.
Gry strategiczne i euro to kategoria dla osób lubiących głębsze planowanie i przewidywanie konsekwencji swoich działań. Ten typ skupia się na mechanikach kładących nacisk na strategię, rozwijanie ekonomii i zarządzanie zasobami. Często minimalizują element losowości, co sprawia, że każda decyzja ma realne znaczenie dla wyniku rozgrywki.
Gry familijne pozostają najbardziej uniwersalną kategorią. Zaprojektowane tak, aby można było grać w nie z członkami rodziny w różnym wieku, łączą prostotę zasad z wystarczającą głębią, by nie nudziły się osoby dorosłe. To właśnie gry familijne najczęściej trafiają na polskie stoły, zwłaszcza podczas świąt i rodzinnych spotkań.
Gry imprezowe to kategoria stworzona z myślą o większych spotkaniach towarzyskich. Skupiają się na interakcjach społecznych, śmiechu i spontanicznej zabawie. Często zawierają zadania do wykonania, zagadki lub elementy bluffowania, które sprawiają, że każda rozgrywka jest niepowtarzalna.
Gry karciane stanowią osobną, dynamicznie rozwijającą się kategorię. Od prostych gier z talią kart, przez budowanie własnych zestawów kart, aż po skomplikowane systemy kolekcjonerskie – ten typ oferuje różnorodność dla graczy na każdym poziomie zaawansowania.

Święto dla wszystkich

Oficjalna strona święta informuje, że to „coroczne święto miłośników gier planszowych obchodzone 10 października i wspierane przez wydawców, sklepy, media, przedszkola, szkoły, kluby, puby i inne miejsca spotkań graczy w całej Polsce”. W tym dniu w całym kraju organizowane są specjalne wydarzenia – od turniejów, przez warsztaty dla początkujących, po pokazy nowości wydawniczych.

Dzień Gier Planszowych to doskonała okazja, by przekonać się, że współczesne planszówki to nie tylko Monopoly i Chińczyk. To świat setek różnorodnych gier – od prostych familijnych tytułów, przez skomplikowane strategie ekonomiczne, po kooperacyjne przygody wymagające pracy zespołowej. To także pretekst, by odłożyć smartfony i spędzić czas twarzą w twarz z bliskimi.

Jak zauważyła jedna z osób cytowanych na stronie dziengierplanszowych.pl: „Lubię grać w gry dlatego, że jest to fantastyczny sposób na spędzanie czasu ze znajomymi. Można się razem śmiać i mieć pretekst, żeby się spotkać”.

Źródła: