1,5 miliona Polaków na zleceniu. GUS ujawnia nowe dane

We wrześniu 2025 roku ponad 1,5 miliona osób pracowało w Polsce wyłącznie na podstawie umów zlecenia i umów pokrewnych. To o ponad 5 procent więcej niż rok wcześniej. Dane opublikowane przez Główny Urząd Statystyczny rzucają nowe światło na skalę i strukturę tego segmentu rynku pracy.

Główny Urząd Statystyczny opublikował 16 marca 2026 roku kolejne opracowanie z cyklu statystyk eksperymentalnych dotyczących osób wykonujących pracę wyłącznie na podstawie umów cywilnoprawnych. Wynika z niego, że w ostatnim dniu września 2025 roku takich osób było w Polsce dokładnie 1502,1 tys. Liczba ta obejmuje osoby realizujące umowy zlecenia, umowy agencyjne, umowy o świadczenie usług, umowy uaktywniające, akty powołania oraz umowy z członkami rad nadzorczych – formy zatrudnienia, które pod względem prawnym nie podlegają ochronie wynikającej z Kodeksu pracy.

Wzrost rok do roku

W porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego liczba zleceniobiorców wzrosła o 5,4 procent. Dynamika ta jest wyraźna również w ujęciu kwartalnym: wobec końca czerwca 2025 roku przybyło ich o 3,5 procent. Oznacza to, że praca na umowach cywilnoprawnych nie traci na popularności – wręcz przeciwnie, jej skala systematycznie rośnie. Wzrost dotknął obu płci, choć nierównomiernie: liczba kobiet wykonujących wyłącznie umowy zlecenia zwiększyła się o 4,4 procent, a mężczyzn – o 6,4 procent.

Kto pracuje na zleceniu?

Wśród zleceniobiorców nieznaczna większość to mężczyźni – w końcu września 2025 roku stanowili 51,3 procent ogółu, co oznacza wzrost o 0,5 punktu procentowego w porównaniu z wrześniem 2024 roku. Mediana wieku w tej grupie wyniosła 42 lata i pozostała niezmieniona wobec poprzedniego roku. To wartość wyraźnie wyższa niż można by oczekiwać, gdyby umowy zlecenia dotyczyły wyłącznie studentów czy osób wchodzących na rynek pracy – oznacza, że ten typ zatrudnienia stał się domeną dojrzałych, aktywnych zawodowo Polaków.

Warto zaznaczyć, że dane GUS dotyczą wyłącznie osób, których jedynym tytułem do aktywności zawodowej jest umowa cywilnoprawna. Nie obejmują tych, którzy obok zlecenia posiadają równolegle etat lub prowadzą działalność gospodarczą. Łączna liczba wszystkich zleceniobiorców – w tym wykonujących umowę zlecenia równolegle z innymi formami zatrudnienia – jest zatem znacznie wyższa i na koniec września 2024 roku przekraczała 2,4 miliona osób.

Gdzie pracują?

Pod względem branżowym dominuje sekcja „Administrowanie i działalność wspierająca”, obejmująca między innymi agencje zatrudnienia świadczące usługi pośrednictwa pracy. Na koniec września 2025 roku skupiała ona 326,5 tys. osób, co stanowiło 21,7 procent wszystkich wyłącznych zleceniobiorców. Na drugiej pozycji znalazła się sekcja obejmująca handel i naprawę pojazdów samochodowych – skupiała 10,5 procent tej grupy.

Geograficznie rynek zleceń jest silnie skoncentrowany. Jak podał GUS: „W ostatnim dniu września 2025 r. najwięcej osób wykonujących pracę wyłącznie na podstawie umów zlecenia i pokrewnych mieszkało w regionie warszawskim stołecznym oraz w regionie śląskim – odpowiednio 199,3 tys. i 175,8 tys. osób, co stanowiło 13,3 proc. i 11,7 proc. ogółu wykonujących pracę wyłącznie na podstawie tych umów.” Na przeciwległym biegunie znalazły się województwa świętokrzyskie i opolskie – odpowiednio 30,5 tys. i 31,3 tys. osób.

Prawa i ochrona zleceniobiorców

Umowa zlecenia należy do umów cywilnoprawnych i – w odróżnieniu od umowy o pracę – nie daje zleceniobiorcy pełnej ochrony wynikającej z Kodeksu pracy. Jak wskazuje Państwowa Inspekcja Pracy, „jedyną umową dającą pełną ochronę wynikającą z przepisów Kodeksu pracy i pozostałych przepisów prawa pracy jest umowa o pracę.” Oznacza to brak prawa do płatnego urlopu wypoczynkowego, okresu wypowiedzenia na zasadach pracowniczych czy ochrony przed zwolnieniem.

Mimo to zleceniobiorcy nie są całkowicie pozbawieni ochrony. Od 1 stycznia 2025 roku minimalna stawka godzinowa dla przyjmującego zlecenie wynosi 30,50 zł brutto – taką informację zamieszcza w swoich materiałach Państwowa Inspekcja Pracy. Zleceniobiorca podlega ponadto ubezpieczeniu zdrowotnemu, a ubezpieczenie chorobowe jest dostępne na zasadzie dobrowolności. Czas opłacania składek jest zaliczany do okresów składkowych, decydujących o wysokości przyszłej emerytury.

Istotna zmiana nadeszła z początkiem 2026 roku. Na mocy ustawy z dnia 26 września 2025 roku o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, przygotowanej przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej i podpisanej przez Prezydenta RP 15 października 2025 roku, okresy wykonywania umów zlecenia wliczają się od tej pory do stażu pracy, od którego zależy m.in. wymiar urlopu wypoczynkowego, długość okresu wypowiedzenia czy prawo do nagród jubileuszowych. Przepis obejmuje zarówno nowe, jak i historyczne okresy pracy na zleceniu. Jak podała Kancelaria Prezydenta RP, celem ustawy jest „wyrównanie szans w dostępie do niektórych uprawnień pracowniczych, jak i stanowisk wymagających potwierdzonego doświadczenia zawodowego”. Dla pracodawców z sektora publicznego zmiana obowiązuje od 1 stycznia 2026 roku; pracodawcy prywatni objęci są nią od 1 maja 2026 roku.

Granica między zleceniem a etatem

Polskie prawo zakazuje zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną, gdy faktyczny sposób wykonywania pracy spełnia przesłanki stosunku pracy. Zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy, o stosunku pracy świadczy m.in. wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym. Jeśli te warunki są spełnione, zawarcie formalnej umowy zlecenia nie zmienia charakteru prawnego relacji – jest ona stosunkiem pracy niezależnie od nadanej jej nazwy.

Liczby w kontekście

Dane GUS dotyczące osób pracujących wyłącznie na zleceniu mają charakter eksperymentalny i są pochodną rejestrów ZUS. Ich siłą jest pełne pokrycie – obejmują wszystkich płatników składek, a nie jedynie próbę statystyczną. Słabością jest natomiast brak informacji o wysokości osiąganych wynagrodzeń czy warunkach pracy. 1,5 miliona wyłącznych zleceniobiorców to liczba na pozór mniejsza niż powszechnie zakładano – lecz zestawiona z ponad 15 milionami pracowników ujmowanych w statystykach pracujących w gospodarce narodowej, jasno pokazuje, że umowy cywilnoprawne jako wyłączna podstawa utrzymania dotyczą realnej i wciąż rosnącej części polskiego rynku pracy.