Każdego roku 20 grudnia społeczność międzynarodowa obchodzi Międzynarodowy Dzień Solidarności – święto ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych w grudniu 2005 roku. Jego powstanie wiąże się bezpośrednio z zakończeniem pierwszej Dekady Walki z Ubóstwem (1997-2006) i stanowi wyraz globalnego zaangażowania w pomoc najbardziej potrzebującym.
Geneza święta
Decyzja o ustanowieniu tego dnia zapadła w rezolucji A/RES/60/209 Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Jak wynika z dokumentów Ośrodka Informacji ONZ w Polsce, na zakończenie pierwszej Dekady Walki z Ubóstwem (1997-2006), w grudniu 2005 roku Zgromadzenie Ogólne zadecydowało, że co roku 20 grudnia będzie obchodzony jako Międzynarodowy Dzień Solidarności. Święto obchodzono po raz pierwszy w 2006 roku.
Podejmując tę decyzję, Zgromadzenie Ogólne nawiązało do Deklaracji Milenijnej – jednego z najważniejszych dokumentów ONZ przyjętego we wrześniu 2000 roku podczas największego w historii zgromadzenia przywódców państw. W Deklaracji tej solidarność została uznana za fundamentalną i uniwersalną wartość, która powinna leżeć u podstaw relacji międzynarodowych w XXI wieku.
Podstawowe przesłanie
Przesłanie Międzynarodowego Dnia Solidarności najlepiej oddają słowa zawarte w Deklaracji Milenijnej, przytoczone przez Ośrodek Informacji ONZ: „zarządzanie globalnymi procesami powinno odbywać się w sposób zapewniający sprawiedliwy podział kosztów i obciążeń, zgodny z podstawowymi zasadami równości i sprawiedliwości społecznej. Ci, którzy korzystają z owoców globalizacji w najmniejszym stopniu, zasługują na pomoc ze strony tych, którzy odnoszą największe korzyści.”
To zobowiązanie państw członkowskich ONZ do realizacji zasady równego podziału obciążeń globalnych ma na celu ograniczenie ubóstwa, głodu, degradacji środowiska oraz poprawę opieki zdrowotnej.
Aktualne wyzwania
W czasach globalizacji i pogłębiających się różnic rozwojowych między krajami, solidarność międzyludzka staje się kluczowa dla walki z ubóstwem i nierównościami na świecie. Zgodnie z danymi Banku Światowego przytaczanymi przez Polski Instytut Ekonomiczny, w 2023 roku aż 691 milionów osób żyło w skrajnym ubóstwie, co oznacza, że 8,6 procent światowej populacji dysponowało środkami poniżej międzynarodowej granicy ubóstwa ustalonej na poziomie 1,90 dolara dziennie.
Prognozy nie są optymistyczne. Według raportu Banku Światowego „Poverty and Shared Prosperity 2022”, do 2030 roku aż 574 miliony osób będzie żyć w skrajnym ubóstwie, co stanowi prawie 7 procent populacji. Oznacza to, że w latach 2021-2030 ze skrajnego ubóstwa wyrwie się zaledwie 116 milionów ludzi – znacznie mniej niż w poprzednich dekadach.
Pandemia COVID-19 oraz konflikt zbrojny w Ukrainie zatrzymały postęp w realizacji jednego z celów zrównoważonego rozwoju ONZ, jakim jest wyeliminowanie ubóstwa do 2030 roku. W samym 2020 roku liczba osób żyjących w skrajnym ubóstwie wzrosła o ponad 70 milionów osób, co stanowiło największy roczny wzrost od 1990 roku, kiedy Bank Światowy rozpoczął globalne monitorowanie ubóstwa.
Solidarność w praktyce
Międzynarodowy Dzień Solidarności to nie tylko symboliczna data w kalendarzu. To przypomnienie o konieczności konkretnych działań wspierających najbardziej potrzebujące społeczności. Zgodnie z filozofią tego święta, solidarność nie może ograniczać się do wypowiadanych słów wsparcia – musi przekładać się na realne działania w obszarach edukacji, zdrowia, dostępu do zasobów i walki z wykluczeniem społecznym.
Państwa członkowskie ONZ zobowiązały się do działań na rzecz umocnienia międzynarodowej współpracy, zapobiegania konfliktom zbrojnym, przeciwdziałania łamaniu praw człowieka oraz skutkom katastrof naturalnych. W 2011 roku na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ państwa członkowskie zostały wezwane do wzięcia pod uwagę pięciu imperatywów XXI wieku, w których solidarność odgrywa niezbędną rolę w osiągnięciu zrównoważonego rozwoju i budowie bezpiecznego świata.
Wyzwania współczesności
Dziś, w obliczu narastających kryzysów klimatycznych, konfliktów zbrojnych i rosnących nierówności, idea solidarności nabiera szczególnego znaczenia. Międzynarodowa współpraca i wzajemne wsparcie pozostają kluczowymi narzędziami w dążeniu do świata, w którym każdy człowiek ma szansę na godne życie.
Jak podkreślają organizacje humanitarne, w tym Polski Czerwony Krzyż, solidarność musi być wartością czynną – przekładającą się na konkretne programy pomocy, projekty rozwojowe i systemowe rozwiązania problemów globalnego ubóstwa i wykluczenia.
Źródła
- Polski Czerwony Krzyż – Małopolski Oddział Okręgowy: https://pck.malopolska.pl/miedzynarodowy-dzien-solidarnosci/
- Ośrodek Informacji ONZ w Polsce – Konferencje i obchody organizowane przez UN: https://www.unic.un.org.pl/konf_obchody/obchody.php
- Ośrodek Informacji ONZ w Polsce – Przesłanie Sekretarza Generalnego z okazji Międzynarodowego Dnia Solidarności: http://www.unic.un.org.pl/sg-na-temat-dni/przeslanie-sg-z-okazji-miedzynarodowego-dnia-solidarnosci-20-grudnia/1729
- Polski Instytut Ekonomiczny – analiza dotycząca ubóstwa na świecie (dane przytoczone w: Obserwator Gospodarczy, 2024)
- Bank Światowy – raport „Poverty and Shared Prosperity 2022”
- Eurokalendarz Eurodesk Polska: https://www.eurodesk.pl/eurokalendarz/miedzynarodowy-dzien-ludzkiej-solidarnosci
