22 lutego obchodzony jest w Polsce Dzień Ofiar Przestępstw – święto, które przypomina, że za każdą sprawą karną stoi konkretny człowiek ze swoim bólem, stratą i potrzebą pomocy. W tym roku towarzyszył mu Tydzień Pomocy Osobom Pokrzywdzonym Przestępstwem, podczas którego w całym kraju uruchomiono bezpłatne punkty wsparcia prawnego i psychologicznego.
Ustawa, która zmieniła podejście do ofiar
22 lutego nie jest przypadkowym terminem. To właśnie tego dnia Sejm RP uchwalił w 2003 roku ustawę o ustanowieniu Dnia Ofiar Przestępstw, nadając tej dacie rangę oficjalnego święta państwowego. Dzień ten nie jest wolny od pracy, lecz ma charakter symboliczny i zobowiązujący – przede wszystkim instytucje publiczne. Jego celem jest monitorowanie sytuacji ofiar przestępstw oraz działań na rzecz poprawy ich położenia.
Warto podkreślić, że samo pojęcie ofiary w polskim prawie jest precyzyjnie zdefiniowane. Zgodnie z kodeksem postępowania karnego, pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo, a pomoc przysługuje również jej najbliższym. Tak szerokie ujęcie sprawiło, że z bezpłatnego wsparcia w tegorocznych obchodach mogły korzystać nie tylko bezpośrednie ofiary, ale i ich rodziny.
Tydzień Pomocy – 26 lat tradycji
Inicjatywa Tygodnia Pomocy Osobom Pokrzywdzonym Przestępstwem zrodziła się w 2000 roku w Ministerstwie Sprawiedliwości. W 2026 roku odbywa się już po raz dwudziesty szósty – w dniach 16–22 lutego.
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Sławomir Pałka tak skomentował tegoroczne obchody: „Chcemy pomagać i konsekwentnie pomagamy wszystkim osobom pokrzywdzonym przestępstwem, czyli tym, którzy mieli to nieszczęście i doświadczyli przemocy, kradzieży czy były ofiarami wypadku. Od 23 lat organizujemy Tydzień Pomocy Osobom Pokrzywdzonym Przestępstwem, związany z Międzynarodowym Dniem Ofiar Przestępstw. W tym czasie w sądach, w prokuraturach, na policji oraz w samorządach zawodów prawniczych organizowane są spotkania i udzielana pomoc, tak aby osoby, które doświadczyły przemocy czy stały się ofiarami przestępstw, mogły uzyskać wsparcie oraz potrzebne informacje.”
W obchodach aktywnie uczestniczą sądy, prokuratury, komendy policji, samorządy zawodowe prawnicze oraz organizacje pozarządowe. Dyżury mają charakter interdyscyplinarny – informacji udzielają nie tylko prokuratorzy i prawnicy, lecz również psycholodzy, lekarze, pracownicy pomocy społecznej i kuratorzy sądowi.
Prokuratura włącza się w pomoc
Prokuratura Okręgowa w Częstochowie, jako jedna z wielu jednostek w Polsce, potwierdziła swój udział w tegorocznym tygodniu. W dniach 16–20 lutego 2026 roku prokuratorzy pełnili specjalne dyżury, podczas których udzielali ofiarom przestępstw porad dotyczących przysługujących im uprawnień procesowych. Jak wynika z komunikatu częstochowskiej prokuratury, celem tej inicjatywy jest „zwrócenie szczególnej uwagi na potrzeby i prawa osób pokrzywdzonych przestępstwem.”
Polska Karta Praw Ofiary – fundament systemu wsparcia
Podłożem ideowym polskiego systemu ochrony ofiar przestępstw jest Polska Karta Praw Ofiary, podpisana w październiku 1999 roku przez Ministra Sprawiedliwości, a następnie przyjęta podczas Międzynarodowej Konferencji na rzecz Praw Ofiar. Dokument ten gwarantuje ofierze między innymi prawo do pomocy prawnej, materialnej, medycznej i psychologicznej, prawo do godnego traktowania, wolność od wtórnej wiktymizacji, a także prawo do bezpieczeństwa osobistego i anonimowości w mediach. Karta odwołuje się do Deklaracji ONZ o podstawowych zasadach sprawiedliwości dla ofiar przestępstw i nadużyć władzy z 1985 roku oraz do Europejskiej Konwencji o kompensacji dla ofiar przestępstw popełnionych z użyciem przemocy z 1983 roku.
Pomoc przez cały rok – niemal 1500 punktów w Polsce
Tydzień Pomocy to tylko jeden element szerszego systemu wsparcia. Jak podkreślił wiceminister Pałka: „Oprócz tego, że trwa tydzień pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem, przez cały rok udzielamy nieodpłatnej pomocy prawnej w 1500 punktach na terenie całego kraju. Budujemy konsekwentnie sieć pomocy pokrzywdzonym, podpisujemy kolejne umowy z naszymi partnerami tak żeby ta sieć się zagęszczała, aby pomoc była realnie udzielana w całym kraju.”
Porady świadczone są zarówno stacjonarnie, jak i zdalnie. Zapisy do punktów nieodpłatnej pomocy prawnej dostępne są pod adresem zapisy-np.ms.gov.pl.
Nie tylko prawo – edukacja i prewencja
Dzień Ofiar Przestępstw to również okazja do działań edukacyjnych skierowanych do dzieci i młodzieży. Policja Łódzka w ramach projektu „Każda przemoc boli” przeprowadziła warsztaty w szkołach, podczas których omawiano między innymi zagadnienia cyberprzemocy, agresji rówieśniczej, stalkingu i phishingu. Najmłodsi uczniowie przygotowali wystawę obandażowanych pluszaków z etykietami „Kochaj mnie, nie bij mnie” – symboliczny sprzeciw wobec zjawiska przemocy.
Tego rodzaju działania wpisują się w szerszy cel święta: nie tylko reagowanie na przestępstwa już popełnione, ale budowanie kultury poszanowania prawa i wrażliwości społecznej na los ofiar.
Gdzie szukać pomocy?
Osoby pokrzywdzone przestępstwem lub ich najbliżsi mogą zgłaszać się przez cały rok do punktów Nieodpłatnej Pomocy Prawnej działających w niemal 1500 lokalizacjach w Polsce. Szczegółowe dane i możliwość zapisu dostępne są na stronie: zapisy-np.ms.gov.pl
Źródła
- Ministerstwo Sprawiedliwości, „Tydzień Pomocy Osobom Pokrzywdzonym Przestępstwem”, gov.pl, 16.02.2026 – https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/tydzien-pomocy-osobom-pokrzywdzonym-przestepstwem10
- Prokuratura Okręgowa w Częstochowie, „Tydzień Pomocy Osobom Pokrzywdzonym Przestępstwem (16–20 luty 2026 roku)”, gov.pl, 13.02.2026 – https://www.gov.pl/web/po-czestochowa/tydzien-pomocy-osobom-pokrzywdzonym-przestepstwem-16-20-luty-2026-roku
- Komenda Wojewódzka Policji w Łodzi, „Dzień Ofiar Przestępstw – polskie święto obchodzone 22 lutego”, lodzka.policja.gov.pl – https://lodzka.policja.gov.pl/ld/informacje/22943,Dzien-Ofiar-Przestepstw-polskie-swieto-obchodzone-22-lutego.html
- Ustawa z dnia 12 lutego 2003 r. o ustanowieniu 22 lutego Dniem Ofiar Przestępstw (Dz.U. 2003 nr 59 poz. 517)
- Polska Karta Praw Ofiary, podpisana październik/listopad 1999 r.
