Europejski Dzień Zdrowego Jedzenia i Gotowania, obchodzony corocznie 8 listopada, to inicjatywa mająca na celu promowanie zdrowych nawyków żywieniowych, szczególnie wśród najmłodszych. Święto powstało w 2007 roku z inicjatywy Komisji Europejskiej we współpracy z Euro-Toques – organizacją zrzeszającą europejskich szefów kuchni.
Alarmujące statystyki z Polski
Problem nadwagi i otyłości wśród dzieci w Polsce przybiera niepokojące rozmiary. Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia nadwagę i otyłość odnotowano u 32% polskich dzieci w wieku 7-9 lat, co plasuje Polskę na ósmym miejscu wśród badanych krajów europejskich. Najnowsze krajowe badanie DINO-PL, realizowane przez Instytut Matki i Dziecka w latach 2022-2023, wykazało że odsetek dzieci z nadmierną masą ciała wzrasta wraz z wiekiem – wynosi 27,6% wśród siedmiolatków, 32,5% wśród ośmiolatków i 34,8% wśród dziewięciolatków.
Dane z Najwyższej Izby Kontroli pokazują dramatyczną zmianę w ciągu ostatnich dekad. „W latach 70. ubiegłego wieku nadmierną masę ciała notowano w Polsce u mniej niż 10% uczniów, podczas gdy w ostatnich latach u ponad 22%”, czytamy w raporcie NIK dotyczącym otyłości u dzieci. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Międzyrzeczu podaje, że liczba dzieci cierpiących na nadwagę w Europie zwiększa się każdego roku o 400 tysięcy.
Konsekwencje zdrowotne i społeczne
Jak wskazuje Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Jaworze, „młodzi ludzie z nadwagą mają tendencję do tycia w dorosłości i częściej stają się otyłymi dorosłymi”. Raport NIK potwierdza, że osoby z nadmiarem tkanki tłuszczowej są narażone nie tylko na zaburzenia metaboliczne, ale także na cukrzycę, nadciśnienie, udar, chorobę wieńcową, schorzenia kardiologiczne, zaburzenia oddychania czy zwyrodnienie stawów.
Problem niesie również konsekwencje psychologiczne. Z raportu Światowej Federacji ds. Otyłości z marca 2021 roku wynika związek między otyłością a problemami natury psychologicznej. Według Narodowego Funduszu Zdrowia dzieci z nadmierną masą ciała są bardziej samokrytyczne i mają niską samoocenę.
Edukacja żywieniowa jako klucz do zmiany
Celem obchodzonego 8 listopada święta jest przede wszystkim edukacja na rzecz zdrowia. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Jaworze podkreśla znaczenie kształtowania kubków smakowych dzieci od samego początku. „Aby pomóc dziecku w jedzeniu bardziej odżywczej i zdrowszej żywności, konieczne jest przyjęcie strategii edukacji podniebienia, co można osiągnąć, oferując owoce i warzywa, ale także ograniczając słodycze”, czytamy w komunikacie na portalu gov.pl. Instytucja zaleca, aby cukier nie był częścią codziennej rutyny żywieniowej dziecka.
Eksperci radzą przestrzeganie kilku podstawowych zasad. Należy spożywać przynajmniej trzy podstawowe posiłki dziennie, przy czym przerwy między nimi nie powinny być dłuższe niż 3-4 godziny. Istotna jest różnorodność posiłków z dużą ilością warzyw i owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych oraz nasion roślin strączkowych. Ważne jest również unikanie nadmiaru soli i ograniczenie spożycia cukrów prostych.
Działania praktyczne
Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Jaworze proponuje konkretne wskazówki dla rodziców i opiekunów:
- nie poddawać się wszystkim zachciankom dzieci,
- nauczyć je umiejętności gotowania,
- zainwestować czas w przygotowanie i gotowanie żywności,
- czytać etykiety produktów spożywczych oraz
- być krytycznym wobec reklam żywnościowych.
Z tego dnia korzystają placówki oświatowe i zdrowotne, organizując warsztaty kulinarne, wspólne przygotowywanie zdrowych śniadań oraz tworząc materiały edukacyjne, takie jak plakaty i jadłospisy. Inicjatywy te mają budować świadomość na temat związku między odżywianiem a zdrowiem już od najmłodszych lat.
Wyzwanie dla systemu zdrowia
Według danych przywołanych przez Powiatowe Centrum Zdrowia w Malborku, przewidywania dotyczące zachorowań są przygnębiające. W 2035 roku na świecie będzie 4 miliardy osób z nadwagą lub chorobą otyłościową. Z prognoz dla Polski wynika, że w 2035 roku ponad 35% dorosłych mężczyzn i ponad 25% dorosłych kobiet będzie chorych na otyłość. Refundacja leczenia konsekwencji choroby otyłościowej wyniosła w 2023 roku co najmniej 3,8 miliarda złotych, jak przyznaje dietetyk Aleksandra Błaszczyk z Powiatowego Centrum Zdrowia.
Europejski Dzień Zdrowego Jedzenia i Gotowania przypomina, że walka z epidemią otyłości wymaga zaplanowanych i skoordynowanych działań angażujących różne środowiska – od ministerstwa zdrowia, przez samorządy i placówki lecznicze, po organizacje działające na rzecz pacjentów. Jak podkreśla NIK, edukacja dzieci w zakresie zdrowego stylu życia to inwestycja, która w przyszłości pozwoli ograniczyć koszty leczenia konsekwencji zdrowotnych związanych z otyłością.
Źródła:
- Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Jaworze (gov.pl) – https://www.gov.pl/web/psse-jawor/8-listopada—europejski-dzien-zdrowego-jedzenia-i-gotowania
- Szkoła Podstawowa nr 2 w Tarnowie Podgórnym – https://sp2tarnowopodgorne.pl/8-listopada-europejski-dzien-zdrowego-jedzenia-i-gotowania/
- Powiatowe Centrum Zdrowia w Malborku – https://pcz.net.pl/2024/11/08/europejski-dzien-zdrowego-jedzenia-i-gotowania-sprawdz-co-trafia-na-twoj-talerz/
- Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Międzyrzeczu (gov.pl) – https://www.gov.pl/web/psse-miedzyrzecz/europejski-dzien-zdrowego-jedzenia-i-gotowania-8-listopada-2023
- Najwyższa Izba Kontroli – Raport „Otyłość i nadwaga u dzieci – coraz większy problem, coraz mniej skuteczne działania” – https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/otylosc-i-nadwaga-u-dzieci-coraz-wiekszy-problem-coraz-mniej-skuteczne-dzialania.html
- Narodowy Fundusz Zdrowia – Portal Pacjent.gov.pl – https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/otylosc-u-dzieci-same-z-niej-nie-wyrosna
- Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej – Badania COSI i DINO-PL – https://ncez.pzh.gov.pl/dzieci-i-mlodziez/dzieci-przedszkolne-i-szkolne/nadwaga-i-otylosc-dzieci-w-wieku-wczesnoszkolnym-czy-cos-sie-zmienilo/
© Kliknij i sprawdź naszą ofertę licencji na wykorzystanie tekstu
