W niedzielę 18 stycznia 2026 roku Rządowe Centrum Bezpieczeństwa wysłało ostrzeżenie do mieszkańców powiatu żywieckiego w województwie śląskim. Powodem alertu jest prognozowana zła jakość powietrza spowodowana wysokim stężeniem pyłu zawieszonego PM10.
Treść ostrzeżenia
Według komunikatu opublikowanego na stronie gov.pl, alert brzmi: „Uwaga! Dziś (18.01) prognozowana jest zła jakość powietrza w zakresie pyłu zawieszonego PM10 (smog). Unikaj aktywności na zewnątrz”. Wiadomość została rozpowszechniona w formie SMS do wszystkich telefonów komórkowych znajdujących się na terenie powiatu żywieckiego.
Czym jest pył PM10 i dlaczego stanowi zagrożenie
Pył zawieszony PM10 to drobne cząstki zanieczyszczeń o średnicy nieprzekraczającej 10 mikrometrów. Ze względu na swój mikroskopijny rozmiar, mogą one przenikać głęboko do układu oddechowego człowieka, osadzając się w płucach i powodując szereg problemów zdrowotnych.
Według danych Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, poziom alarmowy dla pyłu zawieszonego PM10 wynosi 150 µg/m³ (mikrogramów na metr sześcienny) jako średnia dobowa. Poziom informowania natomiast to 100 µg/m³. Gdy prognozy wskazują na przekroczenie tych wartości, odpowiednie służby uruchamiają procedury ostrzegania ludności.
Głównym źródłem pyłu PM10 w Polsce, szczególnie w sezonie grzewczym, jest tzw. niska emisja – czyli spalanie paliw stałych, przede wszystkim węgla i drewna, w domowych piecach i kotłach. Pył PM10 zawiera substancje toksyczne, w tym rakotwórcze metale ciężkie i wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. Powstaje jako produkt spalania i w niekorzystnych warunkach atmosferycznych tworzy smog – mieszaninę dymu, pyłów i innych zanieczyszczeń z mgłą lub wilgocią w powietrzu.
Wpływ na zdrowie
Wysokie stężenie PM10 stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia. Drobne cząstki pyłu mogą wywoływać:
- podrażnienie dróg oddechowych
- nasilony kaszel i trudności z oddychaniem
- zaostrzenie objawów astmy i chorób płuc
- problemy z układem krążenia
- zwiększone ryzyko zawału serca u osób z chorobami przewlekłymi
Szczególnie narażone na negatywne skutki smogu są dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży oraz pacjenci cierpiący na choroby układu oddechowego i sercowo-naczyniowego. Badania naukowe potwierdzają, że długotrwałe narażenie na wysokie stężenia pyłów zawieszonych zwiększa również ryzyko rozwoju chorób nowotworowych.
Zalecenia dla mieszkańców
Rządowe Centrum Bezpieczeństwa w komunikacie zamieszczonym na stronie gov.pl podaje konkretne zalecenia postępowania w warunkach zanieczyszczonego powietrza:
- zrezygnowanie ze spacerów na świeżym powietrzu
- zrezygnowanie z uprawiania sportu na zewnątrz
- ograniczenie wietrzenia pomieszczeń
Eksperci dodatkowo podkreślają, że w dni o wysokim stężeniu smogu szczególnie niebezpieczne jest uprawianie intensywnej aktywności fizycznej na zewnątrz. Podczas wysiłku oddychamy szybciej i głębiej, co powoduje, że do organizmu przedostaje się znacznie więcej zanieczyszczeń.
System Alert RCB
Alert RCB to SMS-owy system ostrzegania przed zagrożeniami, który działa automatycznie. Nie wymaga wcześniejszej rejestracji – osoby znajdujące się na obszarze potencjalnego zagrożenia otrzymują na swój telefon komórkowy krótką wiadomość tekstową z informacją o rodzaju i lokalizacji zagrożenia, niezależnie od operatora sieci.
Zgodnie z informacjami GIOŚ, powiadomienia Alert RCB o złej jakości powietrza są rozsyłane w formie SMS-ów na numery telefonów komórkowych znajdujących się na obszarze powiatu, którego dotyczy ryzyko przekroczenia poziomów bezpieczeństwa. Ostrzeżenia są także na bieżąco publikowane na stronie Rządowego Centrum Bezpieczeństwa oraz na profilach Centrum w mediach społecznościowych.
Komunikaty są wydawane wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach, które realnie mogą zagrażać życiu i zdrowiu. Nowelizacja Prawa telekomunikacyjnego z 11 czerwca 2018 roku nakłada na wszystkich operatorów obowiązek niezwłocznego wysłania komunikatu do wszystkich użytkowników na określonym przez dyrektora RCB obszarze.
Problem smogu w powiecie żywieckim
Powiat żywiecki, położony w kotlinie beskidzkiej, od lat zmaga się z problemem smogu, szczególnie intensywnym w okresie grzewczym. Niekorzystne warunki topograficzne i meteorologiczne, w połączeniu z emisją zanieczyszczeń z domowych pieców, sprawiają, że stężenia pyłów zawieszonych w tym rejonie regularnie przekraczają dopuszczalne normy.
Źródła
- Rządowe Centrum Bezpieczeństwa – Alert RCB – SMOG (18.01), https://www.gov.pl/web/rcb/alert-rcb—smog-1801 (dostęp: 18.01.2026)
- Główny Inspektorat Ochrony Środowiska – Informacja o prognozowanej złej jakości powietrza – nowy Alert RCB, https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/content/show/1003243 (dostęp: 18.01.2026)
- Główny Inspektorat Ochrony Środowiska – Informacje o wysokich stężeniach zanieczyszczeń w powietrzu, https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/content/alarm_levels (dostęp: 18.01.2026)
- Główny Inspektorat Ochrony Środowiska – Komunikat GIOŚ z dnia 08.12.2023 r. w sprawie aktualnej i prognozowanej jakości powietrza w Polsce, https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/content/show/1004763 (dostęp: 18.01.2026)
