Rządowe Centrum Bezpieczeństwa wysłało w dniu 5 listopada 2025 roku alert SMS do mieszkańców województwa podkarpackiego. Komunikat dotyczy dodatkowej akcji szczepienia lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, która potrwa od 6 do 15 listopada. Służby apelują o zachowanie szczególnej ostrożności i przestrzeganie podstawowych zasad bezpieczeństwa.
Dodatkowa akcja szczepień w pasie przygranicznym
Jak informuje Podkarpacki Wojewódzki Lekarz Weterynarii, prowadzone szczepienie obejmuje pas o szerokości minimum 50 kilometrów wzdłuż granicy z Ukrainą. Jest to druga dodatkowa akcja przeprowadzana w tym roku, która stanowi uzupełnienie regularnych, cyklicznych szczepień prowadzonych wiosną i jesienią.
Uodparnianie lisów prowadzone będzie metodą zrzutów z samolotów szczepionki doustnej z wyłączeniem terenów zurbanizowanych i akwenów wodnych. Dodatkowo przynęty będą wykładane ręcznie w pobliżu osiedli ludzkich. Program szczepień ma charakter wieloletni i stanowi kluczowy element walki z wścieklizną na terenie Polski.
Jak wygląda szczepionka i dlaczego nie wolno jej dotykać
Wykładana przynęta zawiera w środku aluminiowo-plastikowy pojemnik z płynną szczepionką. Preparat wydaje charakterystyczny, intensywny zapach, który ma przyciągnąć lisy i jenoty azjatyckie. Działanie uodparniające szczepionki skierowane jest wyłącznie na te dwa gatunki zwierząt.
Najważniejsza zasada brzmi: nie dotykaj kapsułki i nie dopuszczaj do niej zwierząt domowych. Przynęty dotykane przez ludzi nie będą już przyjmowane przez lisy, ponieważ zapach człowieka odstrasza te zwierzęta. W przypadku kontaktu z przynętą należy dokładnie umyć ręce wodą z mydłem oraz skontaktować się z lekarzem. Jeśli zwierzę domowe miało kontakt ze szczepionką, konieczna jest wizyta u lekarza weterynarii.
Zalecenia dla mieszkańców i właścicieli zwierząt
W okresie trwania akcji szczepienia i przez 14 dni po jej zakończeniu zaleca się trzymanie w zamknięciu mięsożernych zwierząt domowych na terenach objętych szczepieniem. Psy powinny być wyprowadzane wyłącznie na smyczy. Myśliwym zaleca się wstrzymanie polowań na obszarach, gdzie prowadzone są szczepienia.
Szczególną uwagę należy zwrócić na bezpieczeństwo psów i kotów, które mogą konkurować z lisami w zjedzeniu przynęt ze szczepionką. Choć preparat jest bezpieczny dla tych zwierząt, jego spożycie może wywołać zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego.
Wścieklizna na Podkarpaciu – aktualna sytuacja epidemiologiczna
W 2023 roku stwierdzono w Polsce 11 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 7 przypadków u zwierząt innych niż nietoperze – wszystkie wystąpiły w województwie podkarpackim. W 2024 roku sytuacja uległa pogorszeniu – do końca roku potwierdzono 43 ogniska wścieklizny, głównie na terenie województw podkarpackiego i lubelskiego. Większość przypadków dotyczyła lisów, ale chorobę wykryto również u zwierząt gospodarskich, w tym u bydła.
Obecna akcja szczepień jest odpowiedzią na napływ zakażeń z obszarów przygranicznych. Istnieje podejrzenie, że wścieklizna może przywędrować z Ukrainy lub Białorusi, gdzie choroba nie jest tak skutecznie kontrolowana jak w Polsce.
Obowiązek szczepienia psów
Warto przypomnieć, że zgodnie z ustawą o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, na terenie Polski obowiązkowemu szczepieniu przeciwko wściekliźnie podlegają psy po ukończeniu trzeciego miesiąca życia. Właściciele są zobowiązani zaszczepić psy w terminie 30 dni od ukończenia przez zwierzę trzeciego miesiąca życia, a następnie powtarzać szczepienie nie rzadziej niż co 12 miesięcy.
Wścieklizna jest chorobą śmiertelną, która po wystąpieniu objawów nie może być wyleczona. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia rocznie z jej powodu umiera około 60 tysięcy osób na świecie, głównie w Azji i Afryce. W Polsce ostatni przypadek śmiertelny u człowieka odnotowano w 2002 roku, co jest efektem skutecznych programów profilaktycznych.
Źródła:
- Rządowe Centrum Bezpieczeństwa – Alert RCB z dnia 5 listopada 2025 roku
- Podkarpacki Urząd Wojewódzki w Rzeszowie – komunikat z 31 października 2025 roku o dodatkowej akcji szczepienia lisów (https://www.gov.pl/web/uw-podkarpacki/dodatkowa-akcja-szczepienia-lisow-przeciwko-wsciekliznie2)
- Główny Inspektorat Weterynarii – komunikaty dotyczące akcji szczepień lisów (https://www.wetgiw.gov.pl)
- Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wprowadzenia programu zwalczania wścieklizny na lata 2025-2027, Dz.U. 2025 poz. 430
