Dziś, 25 grudnia 2025 roku, Polska obchodzi Uroczystość Narodzenia Pańskiego. Tegoroczne święta przyniosły zimową pogodę, a dane ekonomiczne pokazują, że Polacy wydali na przygotowania niemal 1787 złotych. Służby mundurowe apelują o zachowanie czujności i bezpieczeństwa.
Pierwszy dzień oktawy bożonarodzeniowej
Dzisiejsza uroczystość rozpoczyna oktawę bożonarodzeniową – ośmiodniowy okres świętowania narodzin Jezusa Chrystusa, który potrwa do 1 stycznia 2026 roku. Jutro, 26 grudnia, Kościół katolicki wspomina św. Szczepana, pierwszego męczennika. W niedzielę 28 grudnia przypada Święto Świętej Rodziny, a oktawę zamknie uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi.
Mroźna pogoda świąteczna
Tegoroczne święta przyniosły gwałtowne ochłodzenie, którego Polacy doświadczyli już w Wigilię. Wczoraj w wielu regionach kraju pojawiły się lokalne opady śniegu. Minionej nocy temperatura miejscami spadła do minus 11 stopni Celsjusza, szczególnie w południowych częściach kraju. Dziś pogoda jest słoneczna, ale mroźna, bez opadów. Wiatr pozostaje słaby i umiarkowany, nie wpływając znacząco na odczuwalną temperaturę.
Ile kosztowały tegoroczne święta
Według najnowszego raportu Związku Banków Polskich oraz firmy badawczej Minds&Roses przeciętny Polak wydał na przygotowanie tegorocznego Bożego Narodzenia niemal 1787 złotych. To wzrost o 13 procent w porównaniu do ubiegłorocznych świąt. Ponad 90 procent Polaków spędza święta w kraju, głównie w domach rodzinnych.
Koszt przygotowania tradycyjnych 12 potraw wigilijnych dla 10 osób wyniósł w tym roku niecałe 480 złotych, co stanowi spadek o 2 procent względem grudnia 2024 roku. Analiza cen 42 produktów spożywczych przeprowadzona w ośmiu czołowych sieciach handlowych wykazała, że zdecydowana większość artykułów potaniała. Wyraźnie tańsze były warzywa, cukier i masło, chociaż spadek cen jajek i oleju wynikał głównie z sezonowych promocji organizowanych przez sieci.
Wyjątkiem od tendencji spadkowej okazały się ceny karpia i śledzia, które wzrosły o około 15 procent w stosunku do grudnia 2024 roku. Znacznie zdrożały również kakao, miód i przyprawy. Ceny mieszkań przestały w ostatnich miesiącach rosnąć, jednak siła nabywcza pieniądza systematycznie spada – jak wynika z danych GUS, w ciągu ostatniej dekady ceny podstawowych produktów spożywczych takich jak masło, kiełbasa, jajka czy chleb co najmniej się podwoiły.
Apele służb o bezpieczeństwo
W okresie przedświątecznym służby mundurowe wydały liczne komunikaty dotyczące bezpieczeństwa. Policja apelowała o rozwagę i przypominała podstawowe zasady bezpiecznego świętowania. Okres przedświąteczny to czas wzmożonych zakupów, podczas których łatwo stracić czujność, co wykorzystują przestępcy, zwłaszcza złodzieje kieszonkowi.
Funkcjonariusze zalecali, aby na zakupy zabierać tylko niezbędną kwotę gotówki, unikając noszenia portfela pełnego pieniędzy. Osoby wyjeżdżające z domu powinny pamiętać o zamknięciu drzwi i okien, zabezpieczając mieszkanie przed włamaniami. W tłumach należy pilnować najmłodszych członków rodziny, którzy mogą zagubić się w natłoku ludzi.
Szczególną uwagę służby zwracały na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Wiele osób w tym czasie odwiedza bliskich lub wyjeżdża na kilka dni. Kierowcy powinni przewidywać sytuację na drodze, szanować innych uczestników ruchu, przestrzegać przepisów i dostosować prędkość do zimowych warunków. Policja stanowczo przypominała, że pod żadnym pozorem nie wolno wsiadać do samochodu po spożyciu alkoholu.
Choinka – symbol obecny w 90 procentach domów
Choinka pozostaje najważniejszym symbolem Bożego Narodzenia – obecna jest w ponad 90 procent polskich domów. Choć dziś trudno wyobrazić sobie święta bez przystrojonego drzewka, zwyczaj ten dotarł do Polski stosunkowo późno, bo dopiero w XIX wieku, głównie z terenów niemieckich.
Wcześniej w polskich domach funkcjonowała podobna tradycja – wieszano pod sufitem podłaźniczkę, czyli ścięty wierzchołek choinki lub wieniec z gałęzi iglastych ozdobiony bibułą, cukierkami, jabłkami i orzechami. W niektórych regionach stawiano także diducha – pierwszy skoszony podczas żniw snop pszenicy, owsa lub żyta, który miał zapewnić urodzaj na przyszły rok.
Moda na przystrajanie choinek rozprzestrzeniła się po Europie w pierwszej połowie XIX wieku. Do Gdańska zwyczaj wprowadzili pruscy urzędnicy i oficerowie w 1815 roku. W Warszawie pierwsze źródłowe informacje o choinkach pochodzą z przełomu XVIII i XIX wieku. Na południu Polski, zwłaszcza w Krakowie, funkcjonowała odrębna tradycja – krzak jodłowy lub świerkowy zawieszano na pułapie w izbie, zwano go sadem i dekorowano owocami oraz słodyczami.
Dopiero na początku XX wieku choinka stała się głównym symbolem świąt na ziemiach polskich, wypierając tradycyjne ozdoby. Pierwotnie przystrajano ją pierniczkami, orzechami, ciastkami, czerwonymi jabłkami oraz ręcznie wykonanymi ozdobami z bibuły, kolorowych papierków, wydmuszek, opłatków, słomy i kłosów zbóż. Podczas Wigilii choinkę oświetlano małymi świeczkami przymocowanymi do gałązek.
Tradycyjnie choinkę należy ubierać w Wigilię, jednak współczesna praktyka różni się w zależności od zwyczajów rodzinnych. Kościół katolicki nie nakazuje posiadania choinki, traktując ją jako piękną tradycję pomagającą symbolicznie przeżywać święta. Według kalendarza liturgicznego okres Bożego Narodzenia trwa do święta Chrztu Pańskiego, jednak w wielu domach drzewka znikają już w święto Trzech Króli 6 stycznia. W praktyce niektóre rodziny trzymają choinki aż do 2 lutego, czyli do święta Ofiarowania Pańskiego.
W branży szacuje się, że w Polsce rocznie sprzedaje się około 6 milionów choinek. Większość pochodzi z krajowych plantacji, choć część jest importowana. Ceny drzewek oferowanych przez Lasy Państwowe wahały się w tym roku od 30 do 60 złotych za sztukę. Coraz więcej kupujących interesuje się pochodzeniem drzewek, preferując choinki z polskich plantacji ze względu na ich lepszą kondycję.
Kontekst demograficzny
Tegoroczne święta Bożego Narodzenia odbywają się w kontekście niekorzystnych zmian demograficznych w Polsce. Według danych GUS liczba urodzeń systematycznie spada – przez trzy kolejne miesiące w 2025 roku była poniżej 20 tysięcy miesięcznie. W kwietniu odnotowano o ponad 12 procent mniej urodzeń niż rok wcześniej. Współczynnik dzietności w 2025 roku może spaść do poziomu około 1,02–1,03, co stanowiłoby najniższy wynik w historii pomiarów.
Systematycznie spada również liczba zawieranych małżeństw – szacuje się, że w 2024 roku zawarto około 136 tysięcy związków małżeńskich, czyli o około 10 tysięcy mniej niż rok wcześniej. Współczynnik małżeństw wyniósł około 3,6 promila. Jednocześnie rośnie mediana wieku kobiet rodzących dziecko, która w 2023 roku wyniosła 31 lat, oraz odsetek urodzeń pozamałżeńskich, który w tym samym roku osiągnął blisko 29 procent.
Znaczenie święta
Boże Narodzenie pozostaje w Polsce świętem o szczególnie rodzinnym charakterze, obchodzonym przez zdecydowaną większość społeczeństwa. Ponad 88 procent mieszkańców Polski deklaruje wyznanie rzymskokatolickie, co czyni narodziny Jezusa Chrystusa jednym z najważniejszych momentów roku liturgicznego.
Święta stanowią czas rodzinnych spotkań, wspólnych przygotowań i wzajemnej troski. W natłoku obowiązków i emocji warto zachować równowagę między świąteczną gorączką a fundamentalnymi wartościami tego okresu – spokojem, bezpieczeństwem i bliskością z najbliższymi osobami.
Źródła
- Związek Banków Polskich, Minds&Roses – „Świąteczny Portfel Polaków 2025″
- Analiza cen produktów spożywczych (eGospodarka.pl, grudzień 2025)
- Główny Urząd Statystyczny – Sytuacja społeczno-gospodarcza kraju, Ludność (30.01.2025)
- Główny Urząd Statystyczny – Biuletyn Statystyczny 5/2025
- Policja.pl – komunikaty dotyczące bezpieczeństwa podczas świąt (grudzień 2025)
- Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej – gov.pl (grudzień 2025)
- Prognozy pogody – dane meteorologiczne na grudzień 2025
