W nocy z soboty 25 października na niedzielę 26 października 2025 roku o godzinie 3:00 zegarki w Polsce zostały cofnięte na godzinę 2:00. Powrót do czasu zimowego oznacza, że zyskaliśmy dodatkową godzinę snu, ale dni staną się krótsze, a zmrok będzie zapadał o godzinę wcześniej.
Podstawy prawne zmiany czasu
Zmiana czasu w Polsce wynika z Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 4 marca 2022 roku w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2022-2026. Zgodnie z tym rozporządzeniem czas letni środkowoeuropejski odwołuje się 26 października 2025 roku o godzinie 3:00 czasu letniego środkowoeuropejskiego.
Na poziomie europejskim wspólną we wszystkich państwach członkowskich datę i czas rozpoczęcia oraz zakończenia okresu stosowania czasu letniego wyznacza dyrektywa obowiązująca od 2001 roku. Obecne zasady wynikają z unijnej dyrektywy z 2001 roku, która zobowiązuje wszystkie państwa członkowskie do przestawiania zegarków na czas letni w ostatnią niedzielę marca i na zimowy w ostatnią niedzielę października.
Wpływ zmiany czasu na zdrowie – co mówią badania naukowe
Naukowcy są zgodni: zmiana czasu przynosi wymierne konsekwencje zdrowotne. Zespół badaczy z Michigan w badaniach opublikowanych w American Journal of Cardiology wykazał wzrost liczby zawałów serca pierwszego dnia po zmianie czasu na letni. Z danych szpitali w stanie Michigan wynika, że w poniedziałek po wiosennej zmianie czasu odnotowuje się nawet 24-procentowy wzrost liczby przyjęć z powodu ataku serca.
Badania przeprowadzone w Finlandii wykazały, że wskaźnik udarów niedokrwiennych był o 8 procent wyższy w ciągu dwóch pierwszych dni po przejściu na czas letni. Badania naukowców z Uniwersytetu Kolorado potwierdzają również, że zmiana czasu na letni zwiększa liczbę wypadków samochodowych o 6 procent w godzinach porannych.
Najnowsze badania przynoszą jeszcze bardziej alarmujące dane. Naukowcy ze Stanford Medicine opracowali trzy modele matematyczne, uwzględniające ekspozycję na światło, jej wpływ na rytm dobowy oraz dane epidemiologiczne, które wykazały, że zarówno stały czas letni, jak i stały czas zimowy byłyby korzystniejsze dla zdrowia niż obecnie obowiązujące w wielu krajach sezonowe zmiany.
Według modeli największe korzyści zdrowotne przyniosłoby całoroczne utrzymanie czasu zimowego. Dokładne wyliczenia pokazały, że mogłoby ono zapobiec około 300 tysięcy przypadków udarów mózgu rocznie i zmniejszyć liczbę osób z otyłością o 2,6 miliona, co odpowiada spadkowi częstości występowania tych schorzeń w USA o odpowiednio 0,09 procent.
Badanie zespołu ze Stanford University zostało opublikowane w piśmie Proceedings of the National Academy of Sciences. Naukowcy zastrzegli jednak, że ich analizy opierały się wyłącznie na modelach matematycznych, które zakładały regularne nawyki, między innymi stałe godziny snu, codzienny kontakt ze światłem słonecznym i umiarkowane korzystanie ze sztucznego oświetlenia.
Konsekwencje dla pracowników nocnych
Zmiana czasu ma konkretne konsekwencje dla osób pracujących w nocy. W nocy z 25 na 26 października 2025 roku, kiedy cofniemy zegarki z godziny 3:00 na 2:00, osoby pracujące na nocnej zmianie spędzą w pracy o jedną godzinę dłużej. Z punktu widzenia przepisów prawa pracy oznacza to, że przepracują jedną godzinę nadliczbową.
Zgodnie z Kodeksem pracy za taką dodatkową godzinę przysługuje dodatek w wysokości 100 procent wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w nocy lub czas wolny w zamian za nadgodzinę na zasadach określonych w artykule 151 Kodeksu pracy.
Status prac nad zniesieniem zmiany czasu w Unii Europejskiej
W 2018 roku Komisja Europejska zaproponowała rezygnację ze zmian czasu po tym, jak w konsultacjach publicznych większość obywateli Unii opowiedziała się przeciwko ich utrzymaniu. Choć Parlament Europejski poparł pomysł zakończenia przestawiania zegarków, państwa członkowskie nie osiągnęły w tej sprawie porozumienia, dlatego projekt został wstrzymany.
W przeprowadzonych kilka lat temu przez Komisję Europejską konsultacjach we wszystkich państwach członkowskich 4 miliony obywateli opowiedziały się za zniesieniem zmiany czasu. Zgodnie z aktualnymi ustaleniami, dotychczasowy system obowiązuje co najmniej do końca 2026 roku.
Polska prezydencja w pierwszej połowie 2025 roku powróciła do sprawy i przeprowadziła rozmowy techniczne z państwami członkowskimi, jednak większość stolic powtórzyła swoje wcześniejsze stanowiska. Wskazywano również na brak oceny skutków, którą powinna była przeprowadzić Komisja Europejska. Jak wynika z informacji PAP, Komisja w czerwcu 2025 roku zobowiązała się do przeprowadzenia takiej oceny.
Komisja Europejska poinformowała, że wystąpi z nową propozycją zniesienia sezonowej zmiany czasu. Jest możliwe, że rozwiązanie będzie obowiązywać od 2027 roku.
Głosy polskich polityków
W październiku 2024 roku ówczesny wiceminister klimatu i środowiska Miłosz Motyka w programie Fakt Live stwierdził, że zmiana czasu powinna zostać zlikwidowana, ponieważ jest nieefektywna – nie wpływa dobrze ani na naszą kondycję, ani na gospodarkę.
W 2024 roku ówczesny minister rozwoju i technologii Krzysztof Paszyk zadeklarował, że zamierza wykorzystać polską prezydencję w Radzie UE, która rozpoczęła się 1 stycznia 2025 roku, aby przerwać tę niemoc, jeśli chodzi o zatrzymanie zmiany czasu w Europie.
Historyczne uzasadnienie i współczesne kontrowersje
Po raz pierwszy zmieniono czas ponad 100 lat temu i odbyło się to w Niemczech 30 kwietnia 1916 roku. Obywatele II Rzeszy jako pierwsi na świecie przestawili zegarki o godzinę do przodu. Obowiązek zmiany czasu na czas letni i zimowy wprowadzono ze względu na trwającą I wojnę światową.
Zmiana czasu miała pierwotnie służyć oszczędzaniu energii elektrycznej, jednak współcześnie ten argument jest kwestionowany. Badania przeprowadzone w różnych krajach przynoszą niejednoznaczne wyniki – podczas gdy jedne wskazują na minimalne oszczędności energii, inne pokazują, że zmiana czasu może nawet zwiększyć zużycie energii ze względu na potrzebę ogrzewania lub chłodzenia pomieszczeń.
Następna zmiana czasu
Kolejna zmiana czasu z zimowego na letni nastąpi w nocy z soboty 29 marca na niedzielę 30 marca 2026 roku. Wtedy zegarki zostaną przestawione z godziny 2:00 na 3:00.
Źródła
- Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 marca 2022 r. w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2022-2026 (Dz.U. 2022 poz. 539)
- American Journal of Cardiology – badanie zespołu z Michigan dotyczące wpływu zmiany czasu na zawały serca
- Badania fińskie dotyczące wpływu zmiany czasu na udary niedokrwienne
- Badania Uniwersytetu Kolorado dotyczące wypadków samochodowych
- Stanford Medicine – badanie opublikowane w Proceedings of the National Academy of Sciences (2025)
- Informacje Polskiej Agencji Prasowej (PAP) dotyczące prac Komisji Europejskiej
- Dyrektywa 2000/84/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 2001 roku
