20 października 2025 roku społeczność międzynarodowa obchodzi Światowy Dzień Statystyki – święto ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, które co pięć lat przypomina o fundamentalnej roli wiarygodnych danych w kształtowaniu polityk publicznych i podejmowaniu decyzji opartych na faktach.
Święto z misją
Światowy Dzień Statystyki został ustanowiony rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ w 2010 roku i od tamtej pory jest obchodzony cyklicznie co pięć lat. Jego celem jest podkreślenie znaczenia wiarygodnych danych w kształtowaniu decyzji publicznych, wspieraniu zrównoważonego rozwoju i budowaniu zaufania społecznego.
Tegoroczna edycja odbywa się pod hasłem „Quality statistics and data for everyone” (Wiarygodne statystyki i dane dla każdego). To przesłanie jest szczególnie istotne w erze transformacji cyfrowej, gdzie statystyka przestaje być jedynie nauką o liczbach, a staje się kluczowym narzędziem do wyciągania trafnych wniosków i podejmowania świadomych decyzji.
Globalne wydarzenie przez całą dobę
Centralnym punktem obchodów jest globalne, 24-godzinne spotkanie „Around the World in 24 Hours – Stats Café”, organizowane przez Departament Statystyki ONZ we współpracy z regionalnymi komisjami ONZ i Eurostatem. W ciągu całej doby, od Azji i Pacyfiku po Amerykę Łacińską, kolejne regiony świata prowadzą otwarte dyskusje, panele, quizy i prezentacje poświęcone jakości, innowacjom i roli statystyki w rozwoju społecznym.
W ramach wydarzenia odbywa się także segment europejski pod hasłem #MyStatsStory, podczas którego uczestnicy dzielą się osobistymi historiami o tym, jak dane statystyczne wpływają na ich życie i decyzje. Każdy może dołączyć do obchodów online poprzez stronę unstats.un.org/unsd/wsd/2025, gdzie dostępny jest harmonogram transmisji.
Historia i ewolucja obchodów
Pierwsza edycja Światowego Dnia Statystyki w 2010 roku przeszła najśmielsze oczekiwania. Wzięło w niej udział ponad 130 państw członkowskich oraz co najmniej 40 organizacji międzynarodowych i regionalnych. Sukces tego przedsięwzięcia sprawił, że Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło cykl regularnych obchodów.
Tematy kolejnych edycji odzwierciedlają zmieniające się globalne wyzwania: Od celebracji osiągnięć w 2010 roku, przez hasło „Better data, better lives” (Lepsze dane, lepsze życie) w 2015 roku i „Connecting the world with data we can trust” (Łącząc świat danymi, którym możemy ufać) w 2020 roku, aż po tegoroczne „Driving change with quality statistics and data for everyone” (Napędzając zmianę z jakościowymi statystykami i danymi dla wszystkich).
Strategia danych ONZ
Za obchodami stoi kompleksowa Strategia Danych Sekretarza Generalnego ONZ, nad którą wspólnie pracowało 50 jednostek organizacji. Strategia koncentruje się na ośmiu kluczowych priorytetach:
- realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju,
- działaniach klimatycznych,
- równości płci,
- prawach człowieka i praworządności,
- pokoju i bezpieczeństwie,
- zarządzaniu i etyce,
- reformie ONZ oraz
- ochronie danych i prywatności.
Wizja tej strategii jest ambitna – budowanie ekosystemu, który w pełni wykorzystuje potencjał danych do lepszego podejmowania decyzji i skuteczniejszego wspierania ludzi oraz planety. Strategia odchodzi od tradycyjnego myślenia o procesach, stawiając na uczenie się przez praktykę i dostarczanie konkretnych zastosowań.
Rozszerzenie Komisji Statystycznej
United Nations Statistical Commission, działająca nieprzerwanie od 1946 roku, stanowi najwyższe ciało globalnego systemu statystycznego. W odpowiedzi na rosnące wyzwania związane z danymi, Rada Gospodarcza i Społeczna ONZ w 2024 roku przyjęła decyzję o stopniowym rozszerzeniu członkostwa Komisji z 24 do 54 państw do 2028 roku. W 2026 roku Komisja będzie liczyć 34 członków, by w 2028 roku osiągnąć pełny skład.
Co istotne, w 2022 roku Rada rozszerzyła mandat Komisji ze „statystyk oficjalnych” na szersze „statystyki i dane”, uznając konieczność adaptacji systemu do zmieniającego się ekosystemu danych i nowych wyzwań, takich jak zrównoważony rozwój, zmiany klimatyczne czy innowacje technologiczne.
Edukacja statystyczna w Polsce
W Polsce Światowy Dzień Statystyki jest okazją do promocji edukacji statystycznej. Ośrodek Rozwoju Edukacji poleca w tym kontekście publikację „Analiza danych z wykorzystaniem tabeli przestawnej”, która stanowi scenariusz lekcji informatyki dla trzeciego etapu edukacyjnego. Materiał łączy świat liczb z ich interpretacją, rozwijając u uczniów kompetencje matematyczne, cyfrowe i analityczne.
Jak podkreśla Główny Urząd Statystyczny, dostęp do wysokiej jakości danych jest prawem każdego obywatela i fundamentem skutecznego zarządzania państwem. Dane statystyczne są niezbędne do podejmowania decyzji opartych na faktach, planowania działań rozwojowych oraz oceny ich skutków.
Znaczenie w erze cyfrowej
W erze transformacji cyfrowej statystyka nabiera nowego wymiaru. Nie chodzi już tylko o zbieranie i prezentowanie liczb, ale o umiejętność ich interpretacji, analizy i wykorzystania do przewidywania przyszłych trendów. Wiarygodne dane stanowią podstawę skutecznego kształtowania polityk, planowania gospodarczego i rozwoju społecznego.
Równie ważne jest budowanie zaufania do systemów statystycznych. Bez zaufania nawet najbardziej wyrafinowane analizy pozostają bezużyteczne. Dlatego przejrzystość, profesjonalizm i etyczne wykorzystanie danych są kluczowe dla całej społeczności statystycznej.
Współpraca międzynarodowa między krajami i ekspertami promuje innowacje i najlepsze praktyki. Globalna społeczność statystyczna stanowi wzór międzynarodowej kooperacji, gdzie profesjonaliści ze wszystkich regionów świata wspólnie ustanawiają standardy, dzielą się metodologiami i zapewniają dokładne, terminowe dane.
Podsumowanie
Światowy Dzień Statystyki to moment, by docenić pracę wszystkich, którzy tworzą, analizują i wykorzystują dane statystyczne na całym świecie. To także przypomnienie, że w złożonym współczesnym świecie decyzje oparte na faktach i wiarygodnych danych są fundamentem postępu i rozwoju społecznego.
Źródła
- Główny Urząd Statystyczny: „Światowy Dzień Statystyki 2025” – https://stat.gov.pl/aktualnosci/swiatowy-dzien-statystyki-2025,645,1.html
- Ośrodek Rozwoju Edukacji: „Światowy Dzień Statystyki – metodyczne inspiracje z wykorzystaniem zestawów narzędzi edukacyjnych” – https://ore.edu.pl/2025/10/swiatowy-dzien-statystyki-metodyczne-inspiracje-z-wykorzystaniem-zestawow-narzedzi-edukacyjnych/
- Kalbi.pl: „Światowy Dzień Statystyki – 20 października 2025” – https://www.kalbi.pl/swiatowy-dzien-statystyki
- United Nations Statistics Division: https://unstats.un.org/unsd/wsd/2025
