Każdego roku 19 grudnia przypada Dzień Wiecznie Zielonych Roślin – święto mające zwrócić uwagę na znaczenie gatunków, które zachowują swoją zieloną szatę przez cały rok. W okresie zimowym, gdy większość roślin traci liście, właśnie te wiecznie zielone nadają krajobrazom życia i koloru.
Geneza święta
Dzień Wiecznie Zielonych Roślin został ustanowiony przez amerykańską National Arborist Association, organizację zajmującą się opracowywaniem standardów pielęgnacji drzew. Data nie jest przypadkowa – przypada w okresie przedświątecznym, gdy wiele domów zdobią choinkowe drzewka. To właśnie one, jako przedstawiciele roślin zimozielonych, stały się symbolem tego święta.
Czym charakteryzują się rośliny wiecznie zielone?
Rośliny wiecznie zielone, określane również jako zimozielone, to gatunki przystosowane do przyrastania przez okrągły rok. Nigdy nie tracą wszystkich liści jednocześnie – stare opadają stopniowo, zastępowane przez nowe. Dzięki temu utrzymują charakterystyczny zielony wygląd niezależnie od pory roku.
W Polsce do najczęściej spotykanych należą rośliny iglaste:
- cis pospolity,
- świerk pospolity,
- jodła pospolita oraz j
- ałowiec pospolity.
Wśród gatunków liściastych wyróżniają się:
- bluszcz pospolity,
- jemioła,
- ostrokrzew,
- bukszpan,
- borówka brusznica czy
- rhododendron.
Ze względu na brak okresu odpoczynku rośliny te są wrażliwe na wahania klimatyczne i zmiany warunków atmosferycznych. Ponieważ nie przechodzą w stan spoczynku zimowego, wciąż potrzebują wody, mimo że ich możliwości pobierania jej z zamarzniętej ziemi są ograniczone.
Znaczenie ekologiczne
Rośliny zimozielone pełnią istotną funkcję w ekosystemach. Przez cały rok produkują tlen i pochłaniają dwutlenek węgla, co szczególnie drzewa iglaste czynią nieprzerwanie. Jedno typowe miejskie drzewo alejowe wytwarza średnio 118 kilogramów tlenu rocznie, co wystarcza dla kilku osób. Dwutlenek węgla jest wbudowywany na trwałe w drewno, czego nie są w stanie dokonać rośliny zielne tracące liście na zimę.
Dodatkowo rośliny wiecznie zielone stabilizują glebę, zapobiegając jej erozji dzięki rozbudowanemu systemowi korzeniowemu. Stanowią również schronienie i źródło pożywienia dla wielu gatunków zwierząt w trudnych zimowych warunkach. Ptaki znajdują w nich miejsca do gniazdowania, a ssaki wykorzystują jako osłonę przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi.
W środowisku miejskim zieleń zimozielona przyczynia się do oczyszczania powietrza, pochłaniając zanieczyszczenia i nieprzyjemne zapachy. Duże drzewo alejowe w czasie lata wyparowuje do 450 litrów wody dziennie, co wpływa na chłodzenie otoczenia i poprawę mikroklimatu.
Ochrona i pielęgnacja
Dzień Wiecznie Zielonych Roślin ma na celu zwrócenie uwagi na potrzebę ochrony tych gatunków. Ich wrażliwość na zmiany klimatyczne sprawia, że wymagają odpowiedniej pielęgnacji, szczególnie w okresach ekstremalnych warunków pogodowych. Jesienią ważne jest zapewnienie roślinom odpowiedniej ilości wody przed nadejściem zimy, gdy pobieranie jej z zamarzniętego gruntu staje się niemożliwe.
W ogrodach prywatnych rośliny zimozielone wykorzystywane są do tworzenia żywopłotów, osłaniania przestrzeni oraz jako elementy dekoracyjne. Młode okazy niektórych gatunków, jak laurowiśnia wschodnia, warto zabezpieczać na zimę, choć starsze rośliny wykazują większą mrozoodporność.
Tradycja i kultura
Wiecznie zielone rośliny od wieków towarzyszyły ludzkości w tradycjach i obrzędach. Były symbolem trwałości, siły i życia. W wielu kulturach wykorzystywano je w rytuałach oraz jako dekoracje podczas zimowych świąt, symbolizując nadzieję na lepsze czasy.
Pierwsza udokumentowana sytuacja przyozdobienia drzewa miała miejsce w 1510 roku w Rydze na Łotwie. W XVIII wieku do dekorowania roślin zaczęto używać dzwoneczków i lampek, co dało początek tradycji, którą kontynuujemy do dziś podczas świąt Bożego Narodzenia.
Jak uczestniczyć w święcie?
Obchody Dnia Wiecznie Zielonych Roślin to doskonała okazja do poświęcenia czasu na poznanie i docenienie tych niezwykłych gatunków. Można to zrobić poprzez:
- Sadzenie nowych roślin zimozielonych w ogrodzie lub na balkonie
- Spacer do lasu lub parku, gdzie można podziwiać naturalne zbiorowiska roślin wiecznie zielonych
- Poszerzenie wiedzy na temat różnorodności gatunków i ich przystosowań do trudnych warunków
- Udział w lokalnych wydarzeniach związanych z ochroną przyrody
- Dbałość o rośliny już rosnące w naszym otoczeniu
Święto przypomina o pięknie natury obecnym przez cały rok i zachęca do aktywnej ochrony roślin zimozielonych, które pełnią kluczową rolę w ekosystemach oraz pozytywnie wpływają na jakość naszego życia.
Źródła:
- Jestem Eko w Krakowie – jestemekowkrakowie.pl/2024/12/19/dzien-wiecznie-zielonych-roslin/
- Instytut Rozwoju Myśli Ekologicznej – irme.pl
- Gazeta Lokalna Krotoszyn – glokalna.pl/19-grudnia-dzien-wiecznie-zielonych-roslin/
- Planeta Energii – planetaenergii.pl
- Thursd – thursd.com/articles/look-for-an-evergreen-day
- National Today – nationaltoday.com/look-evergreen-day/
- Ekologia.pl – ekologia.pl/dom-i-ogrod/zimozielone-rosliny-do-ogrodu/
- Ecoportal – ecoportal.com.pl/znaczenie-zieleni-w-miescie/
