Australia obchodzi dziś, 26 stycznia, swoje narodowe święto. Data ta upamiętnia przybycie pierwszej floty brytyjskiej w 1788 roku do zatoki Port Jackson, gdzie kapitan Arthur Phillip podniósł brytyjską flagę. Dla jednych to moment dumy i jedności, dla innych symbol utraty i kolonizacji. Najnowsze badania pokazują rosnące poparcie dla zachowania obecnej daty, ale wciąż trwa społeczna debata.
Wzrost poparcia dla 26 stycznia
Według badania przeprowadzonego przez Roy Morgan między 14 a 16 stycznia 2026 roku na reprezentatywnej próbie 1311 Australijczyków, 72 procent respondentów uważa, że 26 stycznia powinien być znany jako Australia Day, podczas gdy 28 procent opowiada się za nazwą Invasion Day. To najwyższy poziom poparcia dla obecnej nazwy zarejestrowany przez Roy Morgan.
Jeśli chodzi o datę święta, 60,5 procent badanych stwierdza, że nie należy jej zmieniać, co oznacza wzrost o 2 punkty procentowe w porównaniu z 2024 rokiem. Jednocześnie 39,5 procent opowiada się za przeniesieniem święta na inny dzień.
Michele Levine, dyrektor generalny Roy Morgan, komentuje wyniki: „To najwyższe poparcie dla Australia Day zarejestrowane przez Roy Morgan. Większość popiera zachowanie nazwy i daty święta we wszystkich grupach wiekowych, wśród kobiet i mężczyzn oraz we wszystkich stanach”.
Polaryzacja polityczna
Badania ujawniają wyraźny podział polityczny. Ponad 90 procent zwolenników Koalicji Liberalno-Narodowej oraz partii One Nation uważa, że 26 stycznia powinien pozostać Australia Day i data nie powinna być zmieniana. Z kolei większość sympatyków Australijskiej Partii Pracy oraz Partii Zielonych opowiada się za nazwą Invasion Day i zmianą daty.
Analiza opublikowana w The Conversation pod koniec 2025 roku wskazuje na „utwardzanie się opozycji” wobec zmiany daty. Badanie Deakin Contemporary History Survey przeprowadzone między 2021 a 2025 rokiem pokazuje, że odsetek osób stanowczo sprzeciwiających się zmianie wzrósł z 30 procent w 2021 roku do 38 procent pod koniec 2025 roku.
Tradycje i współczesne obchody
26 stycznia jest dniem wolnym od pracy w całej Australii. Mieszkańcy kontynentu spędzają go na plażach, piknikach i grillach. W miastach organizowane są parady, koncerty oraz pokazy sztucznych ogni. W Sydney odbywają się pokazy wojskowych helikopterów, wyścigi promów oraz skoki spadochronowe nad zatoką Sydney Harbour.
Istotnym elementem dnia są ceremonie nadawania obywatelstwa. Według Narodowej Rady Australii każdego roku 26 stycznia ponad 16 tysięcy osób przyjmuje australijskie obywatelstwo. W tym dniu wręczane są również nagrody Australia Day Honours, w tym tytuł Australijczyka Roku.
Protesty i alternatywne obchody
Dla rdzennych mieszkańców Australii – Aborygenów i Wyspiarzy Cieśniny Torresa – 26 stycznia ma inne znaczenie. Nazywają ten dzień Invasion Day, czyli Dniem Inwazji, gdyż przybycie Brytyjczyków rozpoczęło okres kolonizacji związany z utratą ziemi, kultury i życia.
W największych miastach Australii co roku odbywają się marsze i demonstracje rdzennych mieszkańców oraz ich sojuszników, którzy protestują przeciwko świętowaniu w tym dniu. Wydarzenia te przyciągają tysiące uczestników i skupiają się na kwestiach nierówności społecznych oraz pamięci o przeszłości.
Referendum w sprawie Voice i kontekst społeczny
Debata wokół Australia Day wpisuje się w szerszy kontekst dyskusji o prawach rdzennych mieszkańców. W październiku 2023 roku Australijczycy odrzucili w referendum propozycję utworzenia Indigenous Voice to Parliament – doradczego ciała reprezentującego rdzenną ludność w parlamencie.
Badanie z 2025 roku ujawnia również, że jedynie 48 procent respondentów zgadza się z przemianowywaniem miejsc i instytucji na nazwy odzwierciedlające rdzenną historię i nazwnictwo.
Historia święta
26 stycznia nie zawsze był świętem narodowym. Początkowo data ta była obchodzona jedynie w Nowej Południowej Walii jako Foundation Day. W 1935 roku Dzień Australii stał się oficjalnym świętem, a w 1946 roku przyjęto nazwę Australia Day. Dopiero w 1994 roku wszystkie stany i terytoria zaczęły obchodzić zunifikowane święto publiczne 26 stycznia, niezależnie od dnia tygodnia. Wcześniej niektóre stany przenosiły obchody na poniedziałek lub piątek, by zapewnić długi weekend.
Według danych statystycznych blisko jedna trzecia mieszkańców Australii urodziła się poza jej granicami, co czyni ten kraj jednym z najbardziej wielokulturowych na świecie. Australia Day staje się zatem okazją do świętowania różnorodności poprzez wydarzenia promujące kultury, kuchnie i tradycje różnych grup etnicznych.
Źródła
- Roy Morgan Research (2026). „Increasing majority of Australians (72%) say January 26 should be known as 'Australia Day'”, badanie przeprowadzone 14-16 stycznia 2026, https://www.roymorgan.com/findings/10132-roy-morgan-australia-day-survey-january-2026
- The Conversation (2025). „Opposition to moving Australia Day from January 26 is hardening: new research”, https://theconversation.com/opposition-to-moving-australia-day-from-january-26-is-hardening-new-research-273795
- Wikipedia (2026). „Australia Day”, https://en.wikipedia.org/wiki/Australia_Day
- Earlystage.pl. „Australia Day – wszystko, co warto wiedzieć o Australii”, https://earlystage.pl/blog/australia-day-wszystko-co-warto-wiedziec-o-australii/
