121 lat temu Orville i Wilbur Wright dokonali niemożliwego – wznieśli się w powietrze na samolocie własnej konstrukcji. Ich 12-sekundowy lot zapoczątkował rewolucję, która zmieniła sposób, w jaki podróżujemy i postrzegamy świat. Każdego roku 17 grudnia obchodzimy Dzień Braci Wright, upamiętniający to przełomowe wydarzenie.
Historyczny moment w Kill Devil Hills
17 grudnia 1903 roku o godzinie 10:35 na wydmach Kill Devil Hills w Karolinie Północnej Orville Wright dokonał pierwszego udanego lotu samolotem napędzanym silnikiem. Według Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, lot trwał 12 sekund, a pokonana odległość wyniosła 37 metrów. Samolot nosił nazwę Wright Flyer, znany również jako Flyer I lub 1903 Flyer.
Sam Orville relacjonował to wydarzenie następującymi słowami: „Po wprowadzeniu silnika w ruch utrzymywałem go kilka minut na gazie dla nagrzania go, następnie zwolniłem sznurek przytrzymujący samolot i zwróciłem się przeciw wiatrowi” – jak podaje Muzeum Lotnictwa Polskiego.
Tego samego dnia odbył się jeszcze jeden kluczowy lot. Muzeum Lotnictwa Polskiego informuje, że w czwartym locie Wilbur Wright przeleciał 260 metrów w czasie 59 sekund. Specjaliści podkreślają, że właśnie ten lot można uznać za pierwszy prawdziwy, ponieważ pilot miał możliwość skutecznego sterowania maszyną.
Konstrukcja Wright Flyer I
Wright Flyer I był imponującym osiągnięciem inżynieryjnym. Jak wskazuje Lazarski Aviation Academy, maszyna miała 6,43 metra długości oraz 2,74 metra wysokości. Rozpiętość skrzydeł samolotu wynosiła 12,29 metra, a całość ważyła 270 kilogramów. Czterocylindrowy silnik zapewniał 12 koni mechanicznych mocy – wystarczająco, aby wznieść się w powietrze i bezpiecznie wylądować.
Droga do sukcesu
Bracia Orville i Wilbur Wright urodzili się w Dayton w stanie Ohio, gdzie od 1892 roku prowadzili wytwórnię i warsztaty rowerów Wright Cycle Company. To właśnie doświadczenie w mechanice i konstruowaniu rowerów stanowiło fundament ich późniejszych osiągnięć lotniczych.
Zanim powstał Flyer I, bracia Wright budowali szybowce, sterowane za pomocą skręcania części skrzydeł. W 1900 roku przenieśli swoje eksperymenty do Kitty Hawk w Karolinie Północnej, gdzie silne wiatry i miękki piasek stwarzały idealne warunki do testów. Według Muzeum Lotnictwa Polskiego, 23 marca 1903 roku złożyli wniosek o patent na swój sposób sterowania maszynami latającymi.
Rozwój lotnictwa po pierwszym locie
Sukcesy z 1903 roku były dopiero początkiem. Muzeum Lotnictwa Polskiego podaje, że w 1904 roku powstał Flyer II – ulepszona wersja pierwszego samolotu. Wyposażono go w silnik o większej mocy, udoskonalony system sterowania oraz większy zbiornik paliwa. W tym samym roku bracia Wright wykonali 105 lotów, stopniowo wydłużając ich dystanse.
Rok później skonstruowali Flyera III, który z pełnym zbiornikiem paliwa mógł utrzymać się w powietrzu przez 30 minut. W 1908 roku ta zmodernizowana maszyna posłużyła jako prototyp dwumiejscowego modelu Wright Model A.
Jak informuje Lazarski Aviation Academy, 14 maja 1908 roku odbył się pierwszy lot z pasażerem na pokładzie Wright Model A – był nim mechanik Charlie Furnas. W 1909 roku amerykańska armia zamówiła wojskową wersję Flyera III, co uczyniło go pierwszym samolotem wojskowym w historii.
Narodziny przemysłu lotniczego
Wynalazek braci Wright szybko znalazł praktyczne zastosowanie. Lazarski Aviation Academy wskazuje, że już w 1909 roku uruchomiono najstarsze działające do dziś lotnisko na świecie – College Park w stanie Maryland. To tam Wilbur Wright szkolił dwóch oficerów armii USA. W tym samym roku Wilbur samolotem Flyer III okrążył Statuę Wolności w Nowym Jorku.
Pierwsza linia lotnicza rozpoczęła działalność w 1913 roku, zajmując się przewozem towarów i poczty na Florydzie nad Zatoką Tampa. W 1919 roku powstało Królewskie Towarzystwo Lotnicze w Niderlandach, działające do dziś pod marką KLM – najstarsza nieprzerwanie działająca linia lotnicza świata.
Oficjalne święto
Dzień Braci Wright został oficjalnie ustanowiony 24 września 1959 roku przez prezydenta USA Dwighta D. Eisenhowera. Data 17 grudnia została wybrana nieprzypadkowo – to właśnie tego dnia w 1903 roku odbył się przełomowy lot. W 2011 roku święto zostało oficjalnie uznane w stanie Ohio, rodzinnym miejscu braci Wright.
Corocznie w Białym Domu odbywa się uroczysta ceremonia, podczas której przyznawane jest trofeum Wright Brothers Memorial Trophy dla wybitnych pilotów. Nagroda ta została uchwalona w 1948 roku. Wśród jej laureatów znaleźli się między innymi Neil Armstrong – pierwszy człowiek na Księżycu, oraz aktor Harrison Ford.
Dziedzictwo braci Wright
Osiągnięcie braci Wright zapoczątkowało rewolucję w transporcie i komunikacji międzynarodowej. Dzięki ich pionierskiej pracy dzisiaj samoloty przemierzają świat, łącząc odległe kontynenty w ciągu kilku godzin. Ich wynalazek wpłynął nie tylko na rozwój lotnictwa cywilnego i wojskowego, ale również na postęp w dziedzinie fizyki i inżynierii.
Warto podkreślić, że bracia Wright nie tylko skonstruowali pierwszy działający samolot, ale również opracowali system sterowania, który stał się podstawą dla wszystkich późniejszych konstrukcji lotniczych. Ich metodyczne podejście do rozwiązywania problemów technicznych oraz wytrwałość w dążeniu do celu stanowią inspirację dla kolejnych pokoleń inżynierów i wynalazców.
Źródła:
- Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie – „Pionierzy lotnictwa silnikowego. Rocznica pierwszego lotu braci Wright” (17 grudnia 2024): https://muzeumlotnictwa.pl/aktualnosci/pionierzy-lotnictwa-silnikowego-rocznica-pierwszego-lotu-braci-wright/
- Lazarski Aviation Academy – „Pierwszy lot samolotem. Historyczna data dla lotnictwa” (15 stycznia 2025): https://aviation.lazarski.pl/pl/pierwszy-lot-samolotem-historyczna-data-dla-lotnictwa/
- The American Presidency Project – „Proclamation 3315—Wright Brothers Day, 1959” (21 września 1959): https://www.presidency.ucsb.edu/documents/proclamation-3315-wright-brothers-day-1959
