Od garderoby robotniczej do symbolu elegancji
Szelki, które przez dziesięciolecia uważane były za relikt przeszłości, powoli wracają do łask. Corocznie 20 października obchodzony jest Dzień Szelek – nietypowe święto przypominające o historii i ewolucji tego praktycznego elementu garderoby.
Szelki pojawiły się w Europie już w XVIII wieku, początkowo mocowane do spodni poprzez wiązanie przez otwory w materiale. Do pierwszej połowy XX wieku traktowane były głównie jak bielizna i noszone pod ubraniem wierzchnim, szczególnie przez robotników i dzieci. Przełomowym momentem w historii szelek był rok 1820, kiedy brytyjski przedsiębiorca Albert Thurston zaprojektował i wprowadził do sprzedaży szelki ze skórzanymi szlufkami łączącymi się ze spodniami za pośrednictwem guzików. To właśnie jego innowacja sprawiła, że szelki można było nosić na wierzchu, a nie tylko jako element bielizny.
Przed I wojną światową szelki były niemal obowiązkowym elementem męskiego ubioru. Klasa robotnicza nosiła spodnie z wysokim stanem, przez co paski były niepraktyczne – szelki znacznie lepiej sprawdzały się w roli podtrzymywania odzieży. Ich popularność zaczęła słabnąć po I wojnie światowej, gdy żołnierze przyzwyczaili się do noszenia pasków w mundurach wojskowych. Paski okazały się bardziej praktycznym rozwiązaniem dla stroju militarnego, co przyczyniło się do ich powszechnego wprowadzenia do cywilnej garderoby.
Patent Marka Twaina i amerykański wkład
Ciekawym epizodem w historii szelek jest amerykański patent uzyskany przez Samuela Clemensa, znanego lepiej jako Mark Twain. W grudniu 1871 roku pisarz otrzymał patent na „ulepszenie regulowanych i odłączanych pasków do odzieży”. Choć wynalazek Twaina nie dotyczył stricte tradycyjnych szelek – był to raczej alternatywny system mocowania odzieży za pomocą elastycznych pasków i guzików – świadczy o ówczesnym zainteresowaniu rozwiązaniami funkcjonalnymi w modzie męskiej.
Powrót do mody
Do lat 50. XX wieku szelki nosiło się pod ubraniem – kamizelką czy marynarką. Z czasem, wraz z mniejszą popularnością kamizelek, szelki zaczęły być widoczne jako element stylizacji. Współczesne szelki wykonane są z elastycznej taśmy lub ozdobnej gumy i zwykle mocowane są do spodni za pomocą metalowo-plastikowych żabek, choć nadal spotykane są tradycyjne zapięcia guzikowe.
Do popularyzacji szelek w latach 80. XX wieku przyczynił się film „Wall Street” z 1987 roku, w którym Michael Douglas i inni aktorzy grający maklerów giełdowych nosili charakterystyczne szelki jako symbol finansowego sukcesu. Manufaktura założona przez Alberta Thurstona działa do dziś, produkując stylowe szelki wysokiej klasy – z jej usług korzystuje brytyjska rodzina królewska, a szelki tej marki można było zobaczyć w filmach o Jamesie Bondzie, gdzie nosił je Daniel Craig.
Szelki w XXI wieku
Obecnie szelki przeżywają kolejny renesans. Nosi się je szczególnie na weselach i formalnych imprezach, stanowią one element zarówno eleganckich stylizacji garniturowych, jak i casualowych zestawień z jeansami czy spodniami typu chino. Zwolennicy szelek podkreślają, że są one wygodniejsze od pasków – nie wbijają się w brzuch i nie powodują dyskomfortu podczas dłuższego noszenia. Dodatkowo szelki optycznie wydłużają sylwetkę, co sprawia, że postać wydaje się wysmuklejsza.
Dzień Szelek, obchodzony 20 października, choć zaliczany do tzw. świąt nietypowych, staje się coraz bardziej popularny, szczególnie w szkołach, gdzie uczniowie organizują tematyczne akcje promujące ten nietuzinkowy element garderoby. To dobra okazja do przypomnienia, że moda bywa cykliczna, a elementy uznawane niegdyś za przestarzałe mogą powrócić w nowej, atrakcyjnej formie.
Źródła:
- bimkal.pl – kalendarz świąt nietypowych, informacje o Dniu Szelek (https://bimkal.pl/kalendarz/dzien-szelek)
- Wikipedia (dostęp poprzez wyszukiwarkę) – artykuł o historii szelek, dane o Albercie Thurstonie i rozwoju szelek w XIX i XX wieku
- Smithsonian Magazine – artykuł o patencie Marka Twaina z 1871 roku (https://www.smithsonianmag.com)
- USPTO (United States Patent and Trademark Office) – informacje o patentach Samuela Clemensa (https://www.uspto.gov)
- Confashionmag.pl – historia szelek i ich ewolucja (https://confashionmag.pl)
- Zwyczajnychlopak.pl – współczesne trendy w noszeniu szelek, rok 2023 (https://zwyczajnychlopak.pl)
