Dziś, 9 lutego 2026 roku, w całej Polsce muzea i instytucje kultury obchodzą siódmą edycję Ogólnopolskiego Dnia Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej. W tym roku wydarzenie odbywa się pod hasłem „Etno-kuchnia”, skupiając uwagę na tradycjach kulinarnych i dziedzictwie kulinarnym polskich regionów.
Święto to zostało ustanowione uchwałą Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w dniu 26 października 2019 roku. Data 9 lutego upamiętnia powołanie w 1895 roku we Lwowie Towarzystwa Ludoznawczego z inicjatywy profesora Antoniego Kaliny. Organizacją, której spadkobiercą jest Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.
Konferencja w Chorzowie o tradycjach kulinarnych
Główne obchody w województwie śląskim odbywają się dziś w Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”. Organizatorem konferencji „Tradycje od kuchni – smaki dziedzictwa” jest muzeum we współpracy z Instytutem im. Wojciecha Korfantego oraz Oddziałem Śląskim Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego.
Program spotkania obejmował wykłady dotyczące kuchni regionalnej. Ernestyna Kubecka przedstawiła temat czterech pór roku w kuchni śląskiej, a Julita Ćwikła z Muzeum w Raciborzu opowiedziała o tradycjach kuchni raciborskiej. Anna Grabińska-Szczęśniak z Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu i Oddziału Śląskiego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego zaprezentowała referat „Zostaw to na Święta. Kulinarne zwyczaje świąteczne”. Dr hab. prof. UO Dorota Świtała-Trybek z Uniwersytetu Opolskiego przedstawiła znaczenie kapusty i ziemniaków w pożywieniu mieszkańców Górnego Śląska na podstawie materiałów z XIX i XX wieku.
Konferencję uzupełniły prezentacje dotyczące promocji kuchni regionalnej. Agnieszka Kotwa z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego omówiła rolę jarmarków produktów regionalnych w promocji Śląskich Smaków. Jakub Dudys z Chlebowej Chaty w Górkach Małych opowiedział o chlebie i podpłomykach jako elemencie przekazu tradycji. Weronika Łacek i Dominika Firlus z muzeum w Chorzowie zaprezentowały zastosowanie kulinariów w edukacji muzealnej. Dr Malwina Wojtala z Instytutu im. Wojciecha Korfantego przedstawiła projekt „Gotuj z Korfantym” od kuchni, a Barbara Kowaczek-Jędrasik z tego samego instytutu opowiedziała o historii żuru.
Wielkopolska wieś na talerzu
W Muzeum Okręgowym w Koninie wczoraj, 8 lutego, odbyło się spotkanie poświęcone wielkopolskiej kuchni wiejskiej. Elżbieta Sztamblewska wygłosiła wykład na temat tego, co jadano dawniej na wielkopolskiej wsi. Uczestnicy mogli dowiedzieć się o tradycyjnych potrawach takich jak pyrczok, szagówki, pyry z gzikiem czy worka. Wydarzenie uświadomiło, że chociaż kuchnia wiejska opierała się na kilku podstawowych składnikach, to była bardzo pomysłowa i pożywna. Spotkanie zakończyło się poczęstunkiem przygotowanym przez Koło Gospodyń Wiejskich w Głębockiem.
Szopki bożonarodzeniowe w Toruniu
Muzeum Etnograficzne w Toruniu zaprosiło wczoraj, 8 lutego, na spotkanie z kuratorką wystawy czasowej „Szopki na Boże Narodzenie. Kolekcja Muzeum Etnograficznego w Toruniu”. Hanna Łopatyńska opowiedziała o kolędowaniu z szopką, postaciach w niej występujących oraz o tym, jak prezentowane prace trafiły do muzealnej kolekcji. Wydarzenie odbyło się w spichlerzu w Parku Etnograficznym.
Etnografia bez stereotypów w Suwałkach
W Suwalskim Ośrodku Kultury dziś wieczorem odbędzie się spotkanie pod tytułem „To NIE jest etnografia. Historie z terenu (nieoficjalne)”. Magdalena Zielińska-John w lekko ironicznej formie rozprawie się z najczęstszymi stereotypami na temat etnografii. Uczestnicy będą mogli dowiedzieć się, czym nie jest etnografia, czy etnograf zajmuje się wyłącznie folklorem, wsią i przeszłością oraz poznać prawdziwe historie z pracy terenowej, które rzadko trafiają do publikacji naukowych.
Ekspozycja w Muzeum Narodowym w Szczecinie
Muzeum Narodowe w Szczecinie włączyło się w obchody, prezentując zeszyt z przedziałkami na przepisy z Działu Etnografii Pomorza. Zeszyt pochodzi prawdopodobnie z pierwszej połowy XX wieku i zawiera przepisy zarówno w języku niemieckim, jak i polskim. Muzeum opublikowało pochodzący z niego przepis na pączki, przypominając o znaczeniu takich przedmiotów jako źródła wiedzy o dawnych technikach przygotowywania potraw, dostępności produktów i lokalnych tradycjach kulinarnych.
Cel święta
Celem Ogólnopolskiego Dnia Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej jest konsolidacja środowiska związanego z etnografią, etnologią i antropologią kulturową oraz podejmowanie zintegrowanych działań na rzecz kontynuacji i upowszechniania dorobku tych dyscyplin. Święto ma zwiększyć widoczność różnych przedsięwzięć w przestrzeni akademickiej i w sferze publicznej, a także uświadomić społeczeństwu, czym zajmują się te dyscypliny naukowe.
Każda edycja ma motyw przewodni skupiający uwagę na konkretnym zagadnieniu. W poprzednich latach były to między innymi akcja Wielkie Czytanie Kolberga, „Wielka Mi Rzecz” poświęcona rzeczom pamiątkowym oraz „ETNObiblioteka” promująca biblioteki posiadające pozycje z zakresu etnografii.
Źródła:
- Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” – http://muzeumgpe-chorzow.pl/pl/dzien-etnografii-etnologii-antropologii-kulturowej/
- Instytut im. Wojciecha Korfantego – https://instytutkorfantego.pl/wydarzenia/ogolnopolski-dzien-etnografii-etnologii-i-antropologii-kulturowej-2026/
- Muzeum Narodowe w Szczecinie – https://muzeum.szczecin.pl/aktualnosci/ogolnopolski-dzien-etnografii-etnologii-i-antropologii-kulturowej-3.html
- Muzeum Okręgowe w Koninie – https://muzeum.com.pl/etno-kuchnia-czyli-co-jadano-dawniej-na-wielkopolskiej-wsi/
- Muzeum Etnograficzne w Toruniu – https://etnomuzeum.pl/aktualnosci/swietuj-z-nami/
- Suwalski Ośrodek Kultury – https://soksuwalki.eu/class/ogolnopolski-dzien-etnografii-etnologii-i-antropologii-kulturowej-to-nie-jest-etnografia-historie-z-terenu-nieoficjalne/
