Wybierasz cegły, okna czy instalację elektryczną do swojego domu? W ofercie sklepów budowlanych mnóstwo produktów w różnych cenach. Ale czy najtańszy zawsze jest najlepszy? I skąd wiesz, że to, co kupujesz, rzeczywiście spełnia normy bezpieczeństwa? Główny Urząd Nadzoru Budowlanego przygotował konkretne wskazówki, jak kupować bezpieczne wyroby budowlane.
Czym w ogóle są wyroby budowlane?
Zanim przejdziemy do zasad bezpiecznych zakupów, warto wyjaśnić podstawy. Jak wskazuje GUNB w swoim poradniku z 2025 roku, wyrobami budowlanymi są między innymi okna i drzwi, cegły, cement czy styropian do ociepleń ścian – materiały przeznaczone do trwałego wbudowania w domach, mieszkaniach lub innych obiektach.
Co ważne, wyrobami budowlanymi nie są zabudowa meblowa, farby dekoracyjne czy piaskownica. Różnica jest prosta: wyrób budowlany oddziałuje na obiekt, w którym jest zastosowany, a jego właściwości mają znaczenie dla bezpieczeństwa konstrukcji i pożarowego, oszczędności energii, higieny, zdrowia i środowiska oraz bezpieczeństwa użytkowania obiektów.
Pięć złotych zasad od GUNB
Główny Urząd Nadzoru Budowlanego sformułował pięć prostych, ale kluczowych porad dla kupujących materiały budowlane:
1. Kupuj zgodnie z projektem budowlanym. Jeżeli projektant wskazał w projekcie właściwości użytkowe danego materiału, szukaj na rynku wyrobu o właśnie takich parametrach. To podstawa – projekt nie powstał przypadkowo.
2. Sprawdzaj etykietę z oznakowaniem. Każdy wyrób powinien mieć widoczne oznakowanie CE lub znak budowlany B. Etykieta może być umieszczona na samym wyrobie, opakowaniu lub w dokumentach towarzyszących.
3. Żądaj deklaracji właściwości użytkowych. To Twoje prawo. Sprzedawca ma obowiązek udostępnić ten dokument, w którym producent określa konkretne parametry produktu.
4. Porównuj właściwości użytkowe wyrobów. Nie polegaj wyłącznie na hasłach reklamowych. Jak podkreśla GUNB, producent użyje dodatkowych zachęt, żeby skłonić Cię do zakupu, ale to właściwości użytkowe prawidłowo zastosowanych wyrobów sprawiają, że obiekt budowlany jest trwały i bezpieczny.
5. Sprawdzaj wyniki badań próbek na stronie GUNB. Przed zakupem możesz zweryfikować, czy dany produkt lub producent nie pojawił się w wynikach badań z negatywnym rezultatem.
Dwa znaki, które musisz znać
W Polsce obowiązują dwa rodzaje oznakowania wyrobów budowlanych – i nie są one wymienne. Jak wyjaśnia GUNB, jeśli istnieją przepisy unijne dla danego wyrobu, musi być on oznakowany znakiem CE. Dla pozostałych stosuje się wymagania krajowe i znak budowlany B.
Znak CE potwierdza, że produkt podlegał ocenie zgodnie z przepisami unijnymi i może być udostępniany na rynkach Unii Europejskiej. Znak budowlany B jest stosowany, gdy produkt został oceniony zgodnie z polskimi przepisami.
Oba oznakowania są potwierdzeniem, że producent ocenił właściwości użytkowe wyrobu i gwarantuje, że każdy egzemplarz określonego typu wyrobu budowlanego posiada jednakowe cechy.
Co powinna zawierać etykieta?
Na etykiecie z oznakowaniem znajdziesz szereg kluczowych informacji. Sprawdź przede wszystkim:
- nazwę wyrobu i jego zamierzone zastosowanie
- numer deklaracji właściwości użytkowych
- poziom lub klasę właściwości (np. odporność na ogień, wodoszczelność, właściwości termoizolacyjne)
- nazwę i adres producenta
- rok, w którym oznakowanie zostało po raz pierwszy umieszczone
- odniesienie do specyfikacji technicznej (normy)
Wszystkie te dane pozwalają zidentyfikować producenta, skontaktować się z nim w razie potrzeby oraz – co najważniejsze – sprawdzić, czy zastosowanie i właściwości wyrobu zgadzają się z Twoim projektem.
Deklaracja właściwości użytkowych – klucz do świadomego zakupu
To dokument, który potwierdza zgodność wyrobu budowlanego z zadeklarowanymi przez producenta właściwościami użytkowymi. W deklaracji znajdziesz konkretne parametry, takie jak poziom wytrzymałości na ściskanie, klasa reakcji na ogień, współczynnik przenikania ciepła czy wodoszczelność.
Jak podkreśla GUNB, deklaracja to podpisane oświadczenie producenta, że wyrób posiada wskazane w niej cechy. Dochowanie przez producenta właściwości danego wyrobu to gwarancja, że jego późniejsze zastosowanie zgodnie z projektem zapewni odpowiednią pracę konstrukcji, oszczędność energii i przede wszystkim bezpieczeństwo użytkowania danego budynku.
Warunkiem umieszczenia oznakowania CE lub B jest właśnie sporządzenie przez producenta deklaracji właściwości użytkowych (dla wyrobów znakowanych CE) albo krajowej deklaracji właściwości użytkowych (dla wyrobów znakowanych B).
Czerwone flagi – na co uważać
GUNB wyraźnie ostrzega: jeśli sprzedawca oferuje wyroby nieoznakowane i proponuje dostarczenie „dopasowanej do potrzeb” dokumentacji lub oznakowania – zachowaj ostrożność! Może to oznaczać, że wyrób nie został poddany właściwej ocenie, a informacja o właściwościach użytkowych zawarta w takiej dokumentacji jest niewiarygodna.
Zasada jest prosta: nie kupuj danego wyrobu, jeśli nie ma on oznakowania. Oznakowanie jest dowodem, że wyrób podlegał wymaganej ocenie.
Sprawdź bazę GUNB przed zakupem
Organy nadzoru rynku wyrobów budowlanych pobierają próbki wyrobów do badań, żeby sprawdzić, czy posiadają one zadeklarowane przez producenta właściwości użytkowe. Wyniki tych badań są publicznie dostępne.
Na stronie internetowej GUNB, w zakładce „Wyroby budowlane” → „Wyniki badań próbek wyrobów budowlanych„, znajdziesz wyszukiwarkę pozwalającą sprawdzić wyniki badań według kryteriów takich jak grupa wyrobów, producent, wynik badania czy specyfikacja techniczna.
Przed zakupem warto poświęcić kilka minut na sprawdzenie, czy produkt nie jest w grupie wyrobów z negatywnym wynikiem badań. To prosty sposób, by zmniejszyć ryzyko zakupu materiału, który może być wadliwy, a jednocześnie zapewnić sobie bezpieczeństwo użytkowania i ustrzec się przed stratami finansowymi.
Porównuj, nie daj się reklamie
Kluczowa rada brzmi: sprawdź więcej niż jeden wyrób do danego zastosowania. Porównaj właściwości użytkowe i wybierz ten, którego parametry w pełni odpowiadają Twoim potrzebom.
Nie kieruj się tylko ceną ani efektownymi hasłami marketingowymi. Tańszy produkt może mieć gorsze parametry, co w dłuższej perspektywie oznacza większe koszty – przez wyższe rachunki za ogrzewanie (słaba izolacja), konieczność szybszej wymiany materiałów, a w najgorszym wypadku zagrożenie bezpieczeństwa konstrukcji.
Prawo jest po Twojej stronie
Przepisy europejskie i krajowe jasno określają, jakie wymagania muszą spełniać wyroby budowlane wprowadzane do obrotu. Producent, umieszczając na produkcie oznakowanie CE lub B i wydając deklarację właściwości użytkowych, przyjmuje odpowiedzialność za zgodność wyrobu z zadeklarowanymi parametrami.
Przy wykonywaniu robót budowlanych należy stosować wyłącznie te wyroby budowlane, które zostały udostępnione na rynku krajowym legalnie, zgodnie z przepisami. Wyroby budowlane muszą być także wbudowywane zgodnie z ich przeznaczeniem.
Jeśli masz wątpliwości co do autentyczności dokumentów lub podejrzewasz, że produkt nie spełnia deklarowanych właściwości, możesz zgłosić to do wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego.
Świadomy zakup to bezpieczna budowa
Budowa czy remont to duża inwestycja. Warto poświęcić chwilę na sprawdzenie, czy to, co kupujemy, rzeczywiście jest tym, za co płacimy. Jak podsumowuje GUNB w swoim poradniku: sprawdzaj i wybieraj świadomie.
Pamiętaj, że wyrób budowlany może mieć niższą klasę parametrów i nadal być odpowiedni – pod warunkiem, że jego właściwości odpowiadają wymogom określonym w projekcie budowlanym. Nie zawsze potrzebujemy najdroższego produktu z najwyższą klasą, ale zawsze potrzebujemy produktu właściwego do danego zastosowania.
Oznakowany wyrób to trwałość i bezpieczeństwo obiektu, który budujesz, a także mniejsze ryzyko niepotrzebnych wydatków w przyszłości.
Źródła:
- Główny Urząd Nadzoru Budowlanego – „Jak kupować bezpieczne wyroby budowlane? Poradnik GUNB”, Warszawa 2025
- Główny Urząd Nadzoru Budowlanego – Akcja edukacyjna „Kupuj bezpieczne wyroby budowlane”, https://www.gov.pl/web/gunb/kupuj-bezpieczne-wyroby-budowlane
- Główny Urząd Nadzoru Budowlanego – Wyniki badań próbek wyrobów budowlanych, https://www.gunb.gov.pl/strona/wyroby-budowlane (zakładka: Wyroby budowlane → Wyniki badań próbek wyrobów budowlanych)
