Dokarmianie ptaków zimą może uratować życie wielu gatunkom, ale niewłaściwie prowadzone wyrządza więcej szkody niż pożytku. Sprawdź, czym, kiedy i jak wspierać skrzydlate przyjaciół w czasie mrozów.
Kiedy rozpocząć dokarmianie
Wbrew powszechnym przekonaniom, ptaki nie należy dokarmiać przez cały rok ani zbyt wcześnie. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w kampanii edukacyjnej wyjaśnia, że dokarmianie powinno być uzależnione od warunków atmosferycznych. Akcję należy rozpocząć dopiero wtedy, gdy pokrywa śnieżna uniemożliwi zwierzętom żerowanie, a temperatura spadnie poniżej zera. Podczas bezśnieżnej, niemroźnej zimy ptaki powinny radzić sobie same i korzystać z pokarmów, które znajdą w otoczeniu.
Specjaliści z Lasów Państwowych podkreślają, że zbyt wczesne rozpoczęcie dokarmiania może spowodować pozostanie w kraju gatunków, które normalnie odlatują w cieplejsze rejony. Kluczowe jest to, aby ptaki zdążyły przyzwyczaić się do miejsca dokarmiania jeszcze przed nastaniem surowej zimy, ale nie na tyle wcześnie, by zaburzyć ich naturalne zachowania.
Zasada regularności to podstawa
Najważniejszą regułą jest regularność. Jak wskazują materiały edukacyjne Lasów Państwowych, gdy już rozpoczniemy dokarmianie, musimy je kontynuować systematycznie do końca zimy, najlepiej do kwietnia. Ptaki szybko przyzwyczajają się do konkretnego źródła pokarmu i przestają samodzielnie szukać pożywienia. Nagłe przerwanie dokarmiania może być dla nich śmiertelnie niebezpieczne – zmarnują czas i energię na oczekiwanie pomocy, która nie nadejdzie.
Zgromadzone dane wskazują, że konsekwencja może decydować o życiu zwierząt, gdyż mocno przywiązują się one do okazywanego wsparcia.
Czym karmić, a czego unikać
Odpowiedni pokarm
Materiały edukacyjne portalu gov.pl, przygotowane przez specjalistów ochrony środowiska, wskazują, że dla ptaków polecane są:
- drobne ziarna zbóż: słonecznik pastewny, proso, płatki owsiane
- niesolona słonina
- orzechy (włoskie, ziemne) – niesolone i nieprzetworzone
- niekandyzowane suszone owoce
- gotowe kule tłuszczowe z nasionami
Lasy Państwowe dodatkowo zalecają ziarna kukurydzy, pszenicę, owies oraz suszone lub świeże owoce, a także gotowane warzywa. Dla ptaków wodnych, takich jak łabędzie czy kaczki, polecane są ziarna zbóż oraz gotowane warzywa, które należy wykładać na trawnikach w parkach czy brzegu rzeki, a nie wrzucać do wody.
Absolutnie zabronione produkty
Specjaliści są jednomyślni: chleb i pieczywo to największe zagrożenie. Lasy Państwowe wyjaśniają, że przewód pokarmowy ptaków nie jest dostosowany do takiego jedzenia. Dokarmianie pieczywem może bardzo zaszkodzić, powodując choroby układu pokarmowego, w tym kwasicę i chorobę anielskiego skrzydła.
Lista produktów szkodliwych:
- wszelkie pieczywo i zepsute jedzenie
- produkty słone (niesolone orzechy, solona słonina, boczek)
- nieugotowany pęczak i inne ziarna pęczniejące w przewodzie pokarmowym
- resztki ze stołu zawierające sól, przyprawy i konserwanty
- spleśniałe produkty
Jak zadbać o bezpieczeństwo
Miejsce dokarmiania ma kluczowe znaczenie. Karmniki powinny znajdować się w dobrze widocznych miejscach, aby w razie zagrożenia ptaki mogły bez trudu uciec. W pobliżu powinien znajdować się krzew czy drzewo, na którym mogą odpocząć.
Regularne czyszczenie karmników z pozostałości pokarmu i odchodów jest niezbędne dla zdrowia ptaków. Istotne jest również, aby pokarm był chroniony przed zawilgoceniem od śniegu i deszczu.
Wsparcie Lasów Państwowych
Nadleśnictwa w całej Polsce systematycznie prowadzą dokarmianie ptaków i zwierzyny leśnej. W ciągu jednego okresu zimowego leśnicy wykładają w lasach kilkaset kilogramów karmy dla ptaków. Jak informują Lasy Państwowe, jest to sposób na zrobienie czegoś pożytecznego i wartościowego nie tylko dla ptaków, ale także dla działalności leśnej, gdyż ptaki są niezbędne do regulacji liczebności owadów szkodliwych.
Korzyści z dokarmiania
Zimowe dokarmianie ma również duże znaczenie dydaktyczne, szczególnie dla dzieci i młodzieży. Uczy odpowiedzialności, obowiązkowości oraz wrażliwości na los zwierząt. Jest także okazją do obserwacji i poznawania różnych gatunków ptaków spędzających u nas zimę.
Z punktu widzenia ogrodników, ptaki dokarmiane zimą ziarnem od wiosny będą poszukiwać w ogrodzie gąsienic i larw owadów. Przykładowo sikorki, dla których w zimie wykładamy tłuste ziarna i słoninę, wiosną i latem zjadają szkodliwe ćmy i motyle oraz ich gąsienice, które stanowią ponad 80 procent ich pokarmu.
Badania prowadzone przez Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego wskazują, że dodatkowe źródło pokarmu może wspierać utrzymanie odpowiedniej kondycji ptaków w okresie zimowym, co może przekładać się na wyższy sukces lęgowy w kolejnym sezonie.
Alternatywa dla karmników
Eksperci podkreślają, że najlepszym sposobem na dokarmianie ptaków jest zapewnienie im naturalnej bazy żerowej. Ogrody z rodzimymi gatunkami drzew i krzewów owocowych, takimi jak jarząb pospolity, głóg, dereń świdwa czy kalina koralowa, których owoce utrzymują się na roślinach w okresie jesienno-zimowym, mogą stanowić cenne źródło naturalnego pokarmu przez cały rok.
Źródła:
- Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska – #PoPierwszeNieSzkodzić – ptasie dokarmianie, https://www.gov.pl/web/gdos/popierwszenieszkodzic–ptasie-dokarmianie
- Portal Gov.pl – Jak mądrze dokarmiać zwierzęta?, https://www.gov.pl/web/edukacja-ekologiczna/jak-madrze-dokarmiac-zwierzeta
- Lasy Państwowe – Jak dokarmiać ptaki zimą, by im nie zaszkodzić, https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/aktualnosci/jak-dokarmiac-ptaki-zima-by-im-nie-zaszkodzic
- Nadleśnictwo Lutowko – Jak dokarmiać ptaki zimą, https://lutowko.torun.lasy.gov.pl/widget/aktualnosci/-/asset_publisher/1M8a/content/dokarmiamy-ptaki/maximized
- Nadleśnictwo Dretyn – Dokarmianie ptaków zimą, https://dretyn.szczecinek.lasy.gov.pl/widget/aktualnosci/-/asset_publisher/1M8a/content/dokarmianie-ptakow-zima-/maximized
- Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego – Dokarmianie ptaków zimą, https://www.sggw.edu.pl/dokarmianie-ptakow-zima/
© Kliknij i sprawdź naszą ofertę licencji na wykorzystanie tekstu
