Kupno używanego samochodu to zawsze loterią – przynajmniej tak było jeszcze kilka lat temu. Dziś, dzięki cyfryzacji państwowych rejestrów, każdy może w kilka minut sprawdzić historię pojazdu, który chce kupić. I to całkowicie za darmo.
Dostęp do danych z centralnej ewidencji
Od kilku lat w Polsce działa system, który daje obywatelom bezpośredni dostęp do informacji gromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów (CEP). To spora zmiana w podejściu do transparentności danych publicznych – wcześniej podobne informacje były domeną komercyjnych firm oferujących płatne raporty.
Państwowy rejestr gromadzi dane przekazywane przez urzędy rejestrujące pojazdy, stacje kontroli pojazdów oraz Policję. Warto jednak pamiętać, że jak podaje strona gov.pl: „instytucje (…) przekazują je w różnych terminach, dlatego dane mogą nie być aktualne” – to istotne zastrzeżenie, o którym należy pamiętać przy interpretacji wyników.
Dwie usługi, dwa zastosowania
System oferuje dwie komplementarne usługi. Pierwsza – Historia Pojazdu – jest przeznaczona dla osób sprawdzających cudze pojazdy, na przykład przed zakupem. Druga – Mój Pojazd – pozwala właścicielom sprawdzać dane własnych samochodów i motocykli.
Historia Pojazdu jest dostępna bez logowania. Wystarczy podać numer rejestracyjny, VIN oraz datę pierwszej rejestracji. Te dane można znaleźć w dowodzie rejestracyjnym, a sprzedający powinien je udostępnić bez problemu – jeśli odmawia, to już pierwszy sygnał ostrzegawczy.
Mój Pojazd wymaga natomiast profilu zaufanego. Jak wyjaśnia dokumentacja: „Potwierdzi on twoją tożsamość, aby nikt nie mógł się pod ciebie podszyć”. Po zalogowaniu system automatycznie wyświetla listę wszystkich pojazdów, których jesteśmy właścicielami, współwłaścicielami lub posiadaczami.
Co można sprawdzić?
Zakres danych jest całkiem szeroki. System pokazuje podstawowe informacje techniczne – markę, model, pojemność i moc silnika, rodzaj paliwa. Ale ciekawsze są dane, które mogą ujawnić prawdziwą historię pojazdu.
Przede wszystkim można sprawdzić liczbę właścicieli od momentu zarejestrowania w Polsce oraz terminy przeprowadzonych badań technicznych. Od 2014 roku gromadzone są też stany licznika z kolejnych przeglądów – to kluczowa informacja, która pozwala wykryć ewentualne cofanie licznika.
System informuje również, czy pojazd jest wyrejestrowany lub zgłoszony jako skradziony, a także pokazuje ważność obowiązkowego badania technicznego i ubezpieczenia OC. Jak przypomina strona gov.pl: „Pojazd, który nie ma ważnego badania technicznego i ubezpieczenia OC, nie może poruszać się po drodze”.
Dane zagraniczne – sprawdzenie z gwiazdką
Interesującą funkcją jest dostęp do informacji o ryzykach odnotowanych za granicą. System pobiera dane z zagranicznych rejestrów i może pokazać, czy pojazd był na przykład używany jako taksówka, uczestniczył w wypadku lub został zalany.
Dane pochodzą między innymi ze Stanów Zjednoczonych, Kanady oraz wybranych krajów europejskich – Belgii, Holandii, Hiszpanii, Szwecji czy Norwegii. To szczególnie istotne przy zakupie aut sprowadzonych z zachodu.
Jest jednak haczyk. Jeśli pojazd nie jest jeszcze zarejestrowany w Polsce i nie ma go w CEP, sprawdzenie zagranicznych ryzyk wymaga logowania przez profil zaufany. Dodatkowo obowiązuje limit – można przeszukać maksymalnie dwadzieścia pojazdów w ciągu godziny.
Czy to zastąpi dowód rejestracyjny?
Mimo że w aplikacji mObywatel informacje o pojeździe znajdują się w sekcji Dokumenty, nie mają one mocy prawnej dokumentu. Jak wyjaśnia dokumentacja: „Mają ułatwić dostęp do informacji właścicielom pojazdów, a nie zastąpić dowód rejestracyjny”.
Tradycyjny papierowy dokument wciąż jest potrzebny w kluczowych sytuacjach – przy załatwianiu formalności w wydziale komunikacji, podczas przeglądu technicznego, przy zawieraniu umowy ubezpieczenia, odbiorze odholowanego auta, sprzedaży pojazdu czy podróżach zagranicznych.
Również wygenerowany z systemu raport w formacie PDF ma charakter wyłącznie informacyjny. Oznacza to, jak podkreślają twórcy usługi, że „sąd albo urząd może nie uznać takiego dokumentu – na przykład jako dowodu w sprawie”.
Gratka dla kupujących, narzędzie dla sprzedających
Bezpłatny dostęp do CEP zmienia sytuację na rynku używanych pojazdów. Kupujący mogą samodzielnie zweryfikować podstawowe informacje bez konieczności kupowania komercyjnych raportów. To zwiększa transparentność transakcji i utrudnia oszustwa.
Dla uczciwych sprzedających to również korzyść – mogą od razu pokazać potencjalnym klientom pełną historię pojazdu, co buduje zaufanie. W czasach, gdy niemal każdy przed zakupem i tak sprawdzi auto w internecie, lepiej wyjść z inicjatywą i samemu przedstawić dane.
Oczywiście system nie rozwiąże wszystkich problemów. Nie zastąpi dokładnych oględzin pojazdu, jazdy próbnej czy profesjonalnej diagnostyki u mechanika. Ale daje solidną podstawę do oceny, czy warto w ogóle umówić się na oględziny.
Źródła
- Gov.pl – Historia Pojazdu: https://www.gov.pl/web/gov/sprawdz-historie-pojazdu
- Gov.pl – Mój Pojazd: https://www.gov.pl/web/gov/sprawdz-swoj-pojazd
- Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity – Dz.U. 2024 poz. 1251)
- Rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z dnia 8 listopada 2017 r. w sprawie zakresu danych udostępnianych w postaci elektronicznej z centralnej ewidencji pojazdów (Dz.U. 2017 poz. 2085 ze zm.)
