18 grudnia 2025 roku społeczność międzynarodowa po raz kolejny celebruje Światowy Dzień Języka Arabskiego – święto ustanowione przez UNESCO w 2012 roku. Data nie jest przypadkowa: dokładnie 18 grudnia 1973 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło arabski jako szósty język oficjalny Organizacji Narodów Zjednoczonych, obok angielskiego, francuskiego, chińskiego, rosyjskiego i hiszpańskiego.
Tegoroczne obchody przebiegają pod hasłem „Innowacyjne ścieżki dla języka arabskiego: polityki i praktyki na rzecz bardziej inkluzywnej przyszłości językowej”. Motyw ten koncentruje się na roli edukacji, mediów, technologii i polityki publicznej w zapewnieniu dynamicznego rozwoju języka arabskiego, szczególnie w społecznościach wielojęzycznych i tych o ograniczonych zasobach.
Globalne znaczenie języka arabskiego
Język arabski posługuje się obecnie ponad 400 milionów ludzi w około 25 krajach, co czyni go jednym z najczęściej używanych języków na świecie. Według danych UNESCO, arabski zajmuje piąte miejsce pod względem liczby użytkowników na świecie. Jest to nie tylko język komunikacji codziennej, ale także język nauki, filozofii, literatury i sztuki, który przez wieki odgrywał kluczową rolę w przekazywaniu wiedzy między cywilizacjami.
Jak podkreśla Organizacja Narodów Zjednoczonych, arabski odegrał katalityczną rolę w dziejach ludzkości, umożliwiając rozpowszechnianie greckich i rzymskich nauk oraz filozofii w renesansowej Europie. Był także językiem dialogu kultur wzdłuż szlaków jedwabnych, łącząc wybrzeża Indii z Rogiem Afryki.
Wyzwania cyfrowej transformacji
Pomimo globalnego zasięgu, język arabski stoi przed poważnymi wyzwaniami w erze cyfryzacji. Według danych przedstawionych przez UNESCO, zaledwie 3 procent treści dostępnych w internecie jest w języku arabskim, co ogranicza dostęp do informacji dla milionów użytkowników. To właśnie dlatego tegoroczny temat obchodów podkreśla znaczenie technologii i sztucznej inteligencji w rozszerzaniu obecności języka arabskiego w systemach edukacyjnych, platformach cyfrowych i dyskursie publicznym.
Abdullah Saif al Toobi, dyrektor Centrum Tłumaczeń, Arabizacji i Zainteresowania Językiem Arabskim w Omanie, w rozmowie z Muscat Daily zwrócił uwagę, że samo podkreślanie znaczenia języka już nie wystarcza. Jak stwierdził, utrzymanie żywotności arabskiego wymaga jego ponownego połączenia z produkcją wiedzy, kreatywnością i rynkami pracy. Apelował o wykorzystanie arabskiego jako języka wykładowego na uniwersytetach, publikacji naukowych oraz jako języka roboczego w zaawansowanych mediach.
Główne uroczystości w Paryżu
Centralne obchody Światowego Dnia Języka Arabskiego 2025 odbyły się 18 grudnia w siedzibie UNESCO w Paryżu o godzinie 10:45. Wydarzenie zorganizowane zostało we współpracy ze Stałą Delegacją Królestwa Arabii Saudyjskiej przy UNESCO oraz przy wsparciu Fundacji Sułtana Bin Abdulaziza Al Sauda. Program obejmował panele dyskusyjne z udziałem czołowych naukowców, ekspertów branżowych oraz liderów kulturalnych, którzy dyskutowali o przyszłości języka arabskiego w kontekście innowacji w sztucznej inteligencji, zachowania dziedzictwa kulturowego i wzmacniania cyfrowej obecności arabskiego.
Zgodnie z programem wydarzeń UNESCO, uroczystości koncentrowały się na eksploracji innowacyjnych ścieżek rozwoju języka arabskiego poprzez inkluzywne polityki i praktyki. Wydarzenie zakończył spektakularny pokaz kaligrafii świetlnej, podkreślający artystyczną wartość arabskiego pisma.
Inicjatywy w krajach arabskich
Arabia Saudyjska odgrywa szczególnie aktywną rolę w promocji języka arabskiego na arenie międzynarodowej. Jak informuje Arab News, Akademia Króla Salmana ds. Języka Arabskiego (KSGAAL) rozpoczęła swoje obchody Światowego Dnia Języka Arabskiego już na początku grudnia w siedzibie ONZ w Nowym Jorku, w dniach 2-4 grudnia. Wydarzenie, sponsorowane przez ministra kultury księcia Badra bin Abdullaha bin Farhana, prezentowało programy kulturalne i interaktywne, ukazujące piękno, historię i globalny wpływ języka arabskiego.
Dr Abdullah Al-Washmi, sekretarz generalny Akademii Króla Salmana, w wypowiedzi dla Arab News podkreślił, że język stanowi integralną część siły tożsamości narodowej. Akademia prowadzi programy i inicjatywy w ponad 60 krajach, współpracując z więcej niż 10 organizacjami międzynarodowymi.
W Omanie obchody koncentrują się na zwiększeniu roli języka arabskiego w edukacji, nauce i nowoczesnych technologiach. Abdullah Mohammed al Harthy, dyrektor generalny ds. Rozwoju Wiedzy i Kultury w Ministerstwie Kultury, Sportu i Młodzieży Omanu, wskazał na długą tradycję wkładu Omańczyków w arabską naukę i literaturę, przywołując omańskie manuskrypty obejmujące astronomię, medycynę, historię i lingwistykę.
Język arabski w świecie
Poza krajami arabskimi język ten odgrywa istotną rolę w społecznościach diasporycznych. W Stanach Zjednoczonych mieszka ponad 1,4 miliona użytkowników języka arabskiego, co czyni go siódmym najczęściej używanym językiem poza angielskim. Największe skupiska społeczności arabskojęzycznych znajdują się w stanach Michigan, New Jersey i Nowy Jork. Te społeczności odgrywają kluczową rolę w utrzymywaniu kultury arabskiej za granicą poprzez szkoły arabskie, centra społeczne i organizacje kulturalne.
Znaczenie edukacji i dziedzictwa
Światowy Dzień Języka Arabskiego to nie tylko celebracja historii, ale także refleksja nad przyszłością języka. W wielu regionach świata dostęp do edukacji w języku arabskim jest ograniczony przez ubóstwo, wysiedlenia czy konflikty. Wspieranie edukacji i alfabetyzacji pomaga zapewnić, że przyszłe pokolenia będą mogły czytać, rozumieć i łączyć się ze swoim dziedzictwem kulturowym.
W Polsce Światowy Dzień Języka Arabskiego obchodzony jest w mniejszej skali niż w krajach arabskich, jednak organizowane są różne wydarzenia promujące język arabski i kulturę arabską. Niektóre polskie uniwersytety organizują konferencje i seminaria poświęcone językowi arabskiemu, a szkoły językowe przygotowują specjalne lekcje.
Perspektywy na przyszłość
Światowy Dzień Języka Arabskiego 2025 podkreśla, że przyszłość tego języka zależy od zdolności do adaptacji do szybko zmieniającego się świata cyfrowego. Jak zauważają eksperci, inicjatywy rozszerzające obecność arabskiego w systemach edukacyjnych, platformach cyfrowych i dyskursie publicznym są kluczowe dla zachowania żywotności i elastyczności języka, głęboko zakorzenionego w bogatym dziedzictwie kulturowym.
Obchody tego dnia przypominają, że języki kształtują sposób, w jaki rozumiemy świat i siebie nawzajem. Arabski pozostaje potężnym łącznikiem między wiarą, kulturą i wspólną historią ludzkości – dziedzictwem, które nie należy do jednego narodu, ale stanowi spuściznę całej cywilizacji dla całego świata.
Źródła:
- United Nations: „World Arabic Language Day” – https://www.un.org/en/observances/arabiclanguageday (dostęp: 18.12.2025)
- UNESCO: „World Arabic Language Day 2025” – https://indico.un.org/event/1020695/ (dostęp: 18.12.2025)
- Al-Fanar Media: „World Arabic Language Day Celebrates Increasing Use of Arabic in Education, Public Discourse” – https://al-fanarmedia.org/2025/12/world-arabic-language-day-celebrates-increasing-use-of-arabic-in-education-public-discourse/ (dostęp: 18.12.2025)
- Muscat Daily: „Calls grow to enhance role of Arabic in education and tech in Oman” – https://www.muscatdaily.com/2025/12/17/calls-grow-to-enhance-role-of-arabic-in-education-science-and-tech-in-oman/ (dostęp: 17.12.2025)
- Arab News: „Saudi Arabia celebrates World Arabic Language Day with global outreach, local engagement” – https://www.arabnews.pk/node/2626600/saudi-arabia (dostęp: 17.12.2025)
- Arab America: „UNESCO World Arabic Language Day” – https://www.arabamerica.com/unesco-world-arabic-language-day/ (dostęp: 11.12.2025)
- 21st Century Chronicle: „It’s time to celebrate another World Arabic Day” – https://21stcenturychronicle.com/its-time-to-celebrate-another-world-arabic-day/ (dostęp: 14.12.2025)
- Lycée International de Houston: „World Arabic Language Day” – https://www.lihouston.org/pl/event/world-arabic-language-day/ (dostęp: 18.12.2025)
