Rządowe Centrum Bezpieczeństwa wysłało 8 stycznia alert do mieszkańców powiatu tatrzańskiego. W Tatrach panuje trzeci, znaczny stopień zagrożenia lawinowego, który utrzyma się do 11 stycznia. Ratownicy TOPR apelują o rozwagę i niewychodzenie w wysokie partie gór bez odpowiedniego przygotowania.
W środę rano mieszkańcy Podhala otrzymali na telefony alarmującą wiadomość: „Uwaga! 8-11 stycznia wysokie zagrożenie lawinowe. Zachowaj ostrożność. Nie wychodź w góry bez doświadczenia i sprzętu. Śledź komunikaty lawinowe.” Alert został przesłany do wszystkich użytkowników telefonów komórkowych znajdujących się na terenie powiatu tatrzańskiego w województwie małopolskim.
Nieoczekiwane opady zaskoczyły prognostów
Decyzja o podniesieniu stopnia zagrożenia lawinowego do trzeciego poziomu została podjęta przez Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe po intensywnych nocnych opadach śniegu. W oficjalnym komunikacie ratownicy podkreślili, że warunki atmosferyczne zaskoczyły nawet synoptyków.
Śnieg padał z największą intensywnością w najwyższych partiach gór, gdzie był dodatkowo przenoszony przez silny wiatr. Według służb TOPR w miejscach nawiewanych, szczególnie na przełamaniach i w pobliżu grani, powstały groźne depozyty śniegu, które stanowią bezpośrednie zagrożenie dla życia.
Co oznacza trzeci stopień zagrożenia
Trzeci stopień w pięciostopniowej europejskiej skali określa się jako zagrożenie znaczne. W takich warunkach pokrywa śnieżna na wielu stromych stokach jest związana jedynie umiarkowanie lub słabo. Wyzwolenie lawiny jest możliwe nawet przy niewielkim obciążeniu dodatkowym, jakim może być przejście pojedynczego turysty. W pewnych sytuacjach możliwe jest także samoistne schodzenie dużych, a sporadycznie bardzo dużych lawin.
Aktualnie trzeci stopień zagrożenia obowiązuje powyżej 1800 metrów nad poziomem morza. Według danych z automatycznych stacji pomiarowych, na Kasprowym Wierchu zalega około 57 centymetrów śniegu, natomiast w Dolinie Pięciu Stawów Polskich jego grubość sięga 110 centymetrów.
Apel służb ratunkowych
Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe podkreśla w komunikacie, że poruszanie się w wyższych partiach Tatr wymaga obecnie bardzo dużego doświadczenia oraz umiejętności oceny lokalnego zagrożenia lawinowego. Niezbędne jest posiadanie pełnego sprzętu zimowego: raków, czekana, kasku oraz tzw. lawinowego ABC, czyli detektora lawinowego, sondy i łopaty. Równie istotna jest umiejętność posługiwania się tym sprzętem.
Tatrzański Park Narodowy informuje dodatkowo, że z powodu intensywnych opadów większość szlaków jest zasypana i nieprzetarta. Warstwa śniegu jest rozłożona nierównomiernie na skutek silnego wiatru, który tworzy zaspy i nawisy. Dodatkowym utrudnieniem jest niski pułap chmur, który ogranicza widzialność i zwiększa ryzyko utraty orientacji w terenie oraz pobłądzeń.
Dwanaście zasad bezpieczeństwa
Rządowe Centrum Bezpieczeństwa opublikowało na stronie gov.pl listę zasad, których przestrzeganie może uratować życie:
- Sprawdzaj aktualne komunikaty lawinowe przed wyjściem
- Planuj trasę z wyprzedzeniem i dobieraj ją do warunków
- Korzystaj tylko z oznakowanych tras i szlaków
- Nie wychodź w góry bez doświadczenia i znajomości terenu
- Nie idź sam – poruszaj się w grupie
- Zabieraj podstawowy sprzęt lawinowy (detektor, sonda, łopata)
- Sprawdzaj widoczność i prognozę pogody
- Informuj bliskich o trasie i przewidywanej godzinie powrotu
- Nie zatrzymuj się w miejscach zagrożonych zejściem lawiny
- Słuchaj poleceń służb i ratowników
- Uważaj na nawis śnieżny na grzbietach i krawędziach
- W razie wypadku natychmiast wzywaj pomoc i podawaj lokalizację
System ostrzegania przez Alert RCB
Alert RCB to SMS-owy system ostrzegania przed zagrożeniami, który nie wymaga wcześniejszej rejestracji. Wiadomości są automatycznie wysyłane do wszystkich użytkowników telefonów komórkowych znajdujących się w danym momencie na obszarze objętym zagrożeniem. System ten funkcjonuje w ramach Rządowego Centrum Bezpieczeństwa i służy do szybkiego informowania społeczeństwa o różnego rodzaju zagrożeniach – od zjawisk meteorologicznych po sytuacje kryzysowe.
Ratownicy TOPR zwracają uwagę, że komunikat lawinowy jest elementem systemu ostrzegania i zawiera przede wszystkim ogólny opis zagrożenia. Nie zastępuje on jednak samodzielnej oceny lokalnej sytuacji lawinowej. Służby podkreślają, że bezpieczeństwo w górach zależy przede wszystkim od rozsądku i przygotowania samych turystów.
Monitoring sytuacji
Stopień zagrożenia lawinowego jest publikowany codziennie przez TOPR około godziny 17:00-19:00 na stronie lawiny.topr.pl. Komunikat zawiera informacje o stopniu zagrożenia, szczególnie niebezpiecznych wystawach, wysokości, od której obowiązuje dane ryzyko, oraz prognozę rozwoju sytuacji na kolejne 24 godziny.
Służby apelują o systematyczne monitorowanie komunikatów przed każdym wyjściem w góry oraz o przestrzeganie zaleceń ratowników. Warto pamiętać, że nawet najbardziej dokładny komunikat nie zwalnia z konieczności oceny zastanych warunków i rozsądnego zachowania w terenie.
Źródła:
- Rządowe Centrum Bezpieczeństwa: https://www.gov.pl/web/rcb/alert-rcb—zagrozenie-lawinowe-08-1101
- Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe: https://lawiny.topr.pl/
- Tatrzański Park Narodowy: https://tpn.gov.pl/komunikat-turystyczny
