Dzisiaj, 16 lutego, w całej Europie obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Listonoszy i Doręczycieli Przesyłek. To święto dedykowane pracownikom, którzy niezależnie od warunków pogodowych dostarczają przesyłki do milionów domów. W Polsce zawód ten przeżywa jednak kryzys – liczba listonoszy systematycznie spada, a ich wynagrodzenia pozostają na niewielkim poziomie.
Dramatyczny spadek zatrudnienia
Liczba listonoszy w Polsce systematycznie maleje. Według danych przekazanych Polskiej Agencji Prasowej przez Pocztę Polską w lutym 2025 roku zatrudnionych było ponad 19,6 tysiąca listonoszy, co oznacza spadek o około 1,9 tysiąca osób w porównaniu z rokiem poprzednim. W ciągu ostatnich pięciu lat z przedsiębiorstwa odeszło aż 20 tysięcy pracowników.
Średni wiek listonoszy wynosi niemal 47 lat, a średni staż pracy to nieco ponad 16 lat. Dane te pokazują, że zawód ten starzeje się, a młodsze pokolenia coraz rzadziej decydują się na tę profesję. Samorządy w małych miejscowościach alarmują, że listonosz przychodzi do nich tylko raz w tygodniu.
Wymagająca praca za niewielkie pieniądze
Mediana wynagrodzenia listonosza wynosi około 5160 złotych brutto miesięcznie, co przekłada się na około 3850 złotych netto. Listonosz pieszy zarabia średnio około 3350 złotych brutto, podczas gdy listonosz samochodowy może liczyć na około 4260 złotych brutto miesięcznie. Dla porównania, minimalne wynagrodzenie w 2026 roku wynosi 4806 złotych brutto.
Praca listonosza nie należy do łatwych. Każdego dnia doręczają oni ponad 4 miliony przesyłek pocztowych, pokonując łącznie około miliona kilometrów. Torba listonosza może ważyć nawet 20-30 kilogramów, choć jej maksymalna dopuszczalna waga według norm to 17 kilogramów. Listonosze pracują w każdych warunkach pogodowych, często ponad ustalony wymiar czasu pracy, a nadgodziny nie zawsze są opłacane.
Dzień pracy listonosza rozpoczyna się wcześnie rano. Najpierw musi odebrać przesyłki w urzędzie pocztowym, posegregować je według adresów i pobrać gotówkę do przekazów pieniężnych. Następnie wyrusza w teren, aby dostarczyć korespondencję. Na koniec dnia musi rozliczyć się z każdej przesyłki i wypełnić odpowiednią dokumentację. W przypadku zaginięcia listów poleconych, listonosz ponosi odpowiedzialność karną za utratę danych osobowych klienta.
Transformacja zawodu
Liczba listów w Europie drastycznie spada. W Wielkiej Brytanii od 2011 roku liczba dostarczanych listów zmniejszyła się o połowę, a w Danii od 2000 roku aż o 90 procent. W Polsce malejący wolumen tradycyjnej korespondencji wymusza zmiany w modelu pracy.
Od 1 stycznia 2026 roku znaczna część administracji publicznej została zobowiązana do doręczania pism wyłącznie przez system e-Doręczeń. To największa zmiana w polskiej poczcie od dziesięcioleci. Dla osób nieposiadających konta w systemie przewidziano usługę hybrydową, w której korespondencja jest wysyłana cyfrowo, drukowana w specjalnych ośrodkach, a dopiero potem dostarczana przez listonoszy.
Według danych z 2025 roku liczba aktywnych skrzynek e-Doręczeń przekroczyła 2 miliony, z czego 75 procent zostało założonych w ostatnich miesiącach. Za pośrednictwem systemu wysłano już niemal 39 milionów przesyłek, w tym ponad 12 milionów listów całkowicie elektronicznych.
Jednocześnie rośnie znaczenie przesyłek kurierskich. Liczba firm kurierskich w Polsce bije rekordy – tylko w 2025 roku przybyło ich prawie 700. W 2021 roku codzienna liczba dostarczanych przesyłek przez kurierów przekroczyła dwa miliony, a w 2023 roku liczba zrealizowanych przesyłek kurierskich w Polsce przekroczyła symboliczną barierę jednego miliarda.
Zawód o długiej tradycji
Historia doręczania przesyłek sięga czasów starożytnych. Przesyłki podróżowały między nadawcą a odbiorcą co najmniej od czasów Imperium Rzymskiego. Na przestrzeni wieków zmieniano środki transportu – od koni i gołębi pocztowych, przez balony i dyliżanse, aż po współczesne samoloty i samochody.
W Polsce pierwsze połączenie instytucji polskiej poczty, zwanej wówczas pocztą królewską, zostało ustanowione na trasie Kraków-Wiedeń-Wenecja w 1558 roku przez króla Zygmunta II Augusta. W Polsce obchodzimy również własne święto poczty – Dzień Łącznościowca 18 października, upamiętniający rocznicę utworzenia Poczty Królewskiej.
Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej w decyzji z 28 listopada 2025 roku powierzył Poczcie Polskiej S.A. świadczenie usług pocztowych powszechnych na kolejną dekadę – od 1 stycznia 2026 roku do 31 grudnia 2035 roku. Spółka pozostaje operatorem wyznaczonym, zobowiązanym do doręczania listów i paczek wszystkim Polakom, niezależnie od miejsca zamieszkania.
Źródła:
- Urząd Komunikacji Elektronicznej: Decyzja Prezesa UKE z 28 listopada 2025 r. o wyborze operatora wyznaczonego na lata 2026-2035 (https://bip.uke.gov.pl)
- Urząd Komunikacji Elektronicznej: Wyniki konkursu na operatora wyznaczonego na lata 2026-2035 (https://bip.uke.gov.pl/konkursy/wyniki-konkursu-na-operatora-wyznaczonego-na-lata-2026-2035,41.html)
- Portal Gov.pl: „Poczta Polska operatorem wyznaczonym do 2035 r.” – Ministerstwo Aktywów Państwowych (https://www.gov.pl/web/aktywa-panstwowe/poczta-polska-operatorem-wyznaczonym-do-2035-r)
- Portal Gov.pl: Wyniki konkursu na operatora wyznaczonego na lata 2026-2035 – e-Doręczenia (https://www.gov.pl/web/e-doreczenia/wyniki-konkursu-na-operatora-wyznaczonego-na-lata-2026-2035)
- Urząd Komunikacji Elektronicznej: „Raport o stanie rynku pocztowego w 2024 r.” (https://www.uke.gov.pl/akt/raport-o-stanie-rynku-pocztowego-w-2024-r-,584.html)
- Urząd Komunikacji Elektronicznej: Blog „Kolejny rekord w przesyłkach kurierskich. Publikujemy raport pocztowy” (https://uke.gov.pl/blog/kolejny-rekord-w-przesylkach-kurierskich-publikujemy-raport-pocztowy,140.html)
- Poradnik Przedsiębiorcy (styczeń 2026): „Ile zarabia listonosz?”
