Lód na jeziorach i rzekach nie jest zabawą. Eksperci tłumaczą, jakie zasady mogą uratować życie

Zima zatrzymała polskie rzeki

Na przełomie stycznia i lutego bieżącego roku temperatura spadała nocami nawet poniżej minus 20 stopni Celsjusza. Pokryła się lodem Motława w Gdańsku – po raz pierwszy od 2018 roku. Wisła zamarzła w Toruniu po raz pierwszy od 14 lat, w Krakowie, Tarnobrzegu oraz w Kazimierzu Dolnym, gdzie podobne zjawisko zaobserwowano ostatnio w 2012 roku. Odra natomiast skuła się lodem we Wrocławiu i Szczecinie, co wymusiło wstrzymanie żeglugi śródlądowej. W Gorzowie Wielkopolskim – Warta zamarzła niemal całkowicie, co jest zjawiskiem nie widzianym od kilku lat.

Wody Polskie uruchomiły zimową osłonę przeciwpowodziową na sezon 2025/2026, w której w gotowości pozostaje flota 26 lodołamaczy. Ich zadaniem jest zapobieganie powodziom zatorowym, które powstają, gdy przemieszczająca się kra zatrzymuje się na zakrętach, przy mostach czy jazach i blokuje przepływ wody.

„Zima to czas, kiedy musimy być szczególnie czujni. Jeśli pojawią się trudne warunki pogodowe, może dojść do powodzi zatorowych. Zatory lodowe na rzekach potrafią niebezpiecznie podnieść poziom wody i zalać okoliczne tereny, a przemieszczająca się kra może uszkodzić mosty czy urządzenia hydrotechniczne” – komunikują Wody Polskie.

Dlaczego zamarznięte akweny są niebezpieczne

Każde wejście na zamarznięty zbiornik wodny wiąże się z dużym niebezpieczeństwem. Lód ulega ciągłym zmianom, również dobowym, i nigdy nie ma tej samej grubości na całym zbiorniku. Szczególnie niebezpieczne są miejsca przy brzegach, ujściach rzek, strumieni, przy pomostach, śluzach oraz zarośli roślin wodnych.

Komenda Stołeczna Policji przypomina: „Nie baw się na zamarzniętych akwenach! Nie ma bezpiecznego lodu! Jego grubość jest inna w zależności od temperatury wody i powietrza! Zabawa na lodzie może zakończyć się tragicznie!”

Jaka grubość lodu jest bezpieczna

Specjaliści określają minimalną grubość lodu potrzebną do bezpiecznego przebywania na akwenie. Według danych publikowanych przez służby ratunkowe i jednostki samorządu terytorialnego:

• 5-7 cm – utrzymuje jednego człowieka, ale istnieje wysokie ryzyko załamania lodu
• 8-10 cm – utrzymuje dwóch ludzi stojących w jednym miejscu
• 10-12 cm – minimalna grubość lodu, na którym można wędkować, jeździć na łyżwach czy rowerze
• 12-20 cm – bezpieczny do jazdy bojerami i skuterami
• 20-30 cm – dopuszcza jazdę samochodem

Najbardziej wytrzymały jest świeży czarny lód, czyli narastający bez roztopów i dni z dodatnią temperaturą powietrza. Czarny lód nie zawiera zamarzniętych pęcherzyków powietrza. Wytrzymałość lodu szarego – tzw. śniegolodu – jest mniejsza nawet o 50 procent niż świeżego czarnego lodu.

Podstawowe zasady bezpieczeństwa

Służby ratunkowe wymieniają kilka kluczowych zasad, które należy przestrzegać w okresie zimowym:

Przed wejściem na lód:

• Sprawdź grubość lodu – jeśli nie jesteś pewien, nie ryzykuj
• Pamiętaj o zmieniających się warunkach atmosferycznych (odwilż, opady, zmienna temperatura), które osłabiają strukturę lodu
• Poinformuj bliskich o miejscu pobytu oraz czasie powrotu
• Na lód wchodź w minimum dwie osoby w odległości pozwalającej na wzajemną pomoc
• Nie wchodź na lód, jeśli wokoło nie ma nikogo, kto mógłby wezwać pomoc

Podczas przebywania na lodzie:

• Nie trzymaj rąk w kieszeniach – ogranicza to swobodę ruchu i uniemożliwia reakcję w chwili załamania
• Unikaj miejscowego przeciążenia
• Po usłyszeniu trzeszczenia lodu natychmiast zawróć tą samą drogą, którą wszedłeś
• Zwróć uwagę na nachylenie lodu do góry przy brzegach – jeśli występuje, może istnieć powietrze pod taflą, co obniża wytrzymałość

Co robić w sytuacji zagrożenia

Jeśli lód załamał się pod Tobą, nie panikuj. Rozłóż szeroko ramiona, nabierz dużo powietrza i oszczędzaj siły. Nie wykonuj gwałtownych ruchów, jednak za wszelką cenę broń się przed wpłynięciem pod lód. Jeśli posiadasz kolce lodowe, użyj ich i powoli wczołgaj się na lód. Po wydostaniu się przeczołgaj się dalej, nie wstawaj od razu. Jeśli nie masz kolców, zdejmij buty – zrzucisz kilka kilogramów obciążenia.

Gdy zauważysz osobę, pod którą załamał się lód:

• W pierwszej kolejności zadzwoń pod numer alarmowy 112
• Nie wbiegaj na lód w kierunku poszkodowanego – zwiększasz punktowy nacisk na lód
• Do tonącego najlepiej zbliżyć się czołgając po lodzie
• Podaj poszkodowanemu gałąź, szalik, kurtkę, linę lub inne przedmioty
• Unikaj bezpośredniego kontaktu z tonącym – może wciągnąć Cię do wody

Ratownik bez odpowiedniego zabezpieczenia może przebywać w zimnej wodzie bardzo krótko. Po trzech minutach dochodzi do wyziębienia organizmu, dlatego tak ważne jest szybkie wezwanie profesjonalnych służb ratunkowych.

Gdzie szukać pomocy

W sytuacji zagrożenia należy niezwłocznie zadzwonić pod numery alarmowe:

• 112 – ogólnopolski numer alarmowy
• 998 – Straż Pożarna
• 997 – Policja
• 999 – Pogotowie Ratunkowe
• 601 100 100 – Centrum Koordynacji Ratownictwa WOPR

Wybieraj bezpieczne formy zimowej rekreacji – najlepiej na sztucznych lodowiskach. Rozsądek i ostrożność mogą uratować życie.

Źródła:

1. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie – Portal Gov.pl: Wody Polskie gotowe na sezon zimowy 2025/2026 (https://www.gov.pl/web/wody-polskie/wody-polskie-gotowe-na-sezon-zimowy-20252026)
2. Bezpieczny Olsztyn: Bezpieczeństwo na lodzie, 2 stycznia 2026 (https://bezpieczny.olsztyn.eu/2026-01-02/bezpieczenstwo-na-lodzie/)
3. Komenda Stołeczna Policji: Bezpieczne ferie 2026 (https://ksp.policja.gov.pl/pl/dzialania/aktualnosci/67992,Bezpieczne-ferie-2026.html)
4. Komenda Powiatowa Policji w Gostyniu: Ostrzegamy przed wchodzeniem na zamarznięte akweny (https://gostyn.policja.gov.pl/wl4/profilaktyka/profilatyka-ogolna/225200,Ostrzegamy-przed-wchodzeniem-na-zamarzniete-akweny.html)
5. Q4.pl: Bezpieczeństwo na lodzie – służby przeprowadziły pokaz ratowniczy na Słodowie, 21 stycznia 2026
6. RudaSlaska.com.pl: Bezpieczny lód? Służby ćwiczyły techniki ratownicze na stawie w Rudzie Śląskiej, 17 lutego 2025
7. Polski Portal Morski: Mróz, lód i woda: Zima wystawia infrastrukturę hydrotechniczną na próbę, 2 lutego 2026
8. Aleteia.org: Zima, która zatrzymała rzeki. Rzadki widok lodu na polskich wodach, 2 lutego 2026