25 października świat celebruje jeden z najpopularniejszych produktów spożywczych. Światowy Dzień Makaronu to okazja, by przypomnieć o znaczeniu tego prostego, lecz wszechstronnego składnika w kuchniach na całym globie.
Święto makaronu zostało ustanowione w 1995 roku z inicjatywy czterdziestu producentów podczas pierwszego Światowego Kongresu Makaronu w Rzymie. Celem było pokazanie, że makaron to produkt spożywany i ceniony na wszystkich kontynentach.
Włochy dominują w produkcji
W 2023 roku w Unii Europejskiej wyprodukowano 6,2 miliona ton makaronu o wartości 8,9 miliarda euro. Włochy były zdecydowanie wiodącym producentem makaronu w UE, produkując 4,2 miliona ton makaronu o wartości 6,2 miliarda euro, co stanowiło 68 procent całkowitej produkcji UE pod względem wielkości i 70 procent pod względem wartości.
Na kolejnych miejscach w zestawieniu producentów unijnych znalazły się Hiszpania z produkcją na poziomie prawie pół miliona ton oraz Francja, która wyprodukowała ponad 260 tysięcy ton makaronu.
Włochy były głównym eksporterem makaronu w UE – w 2023 roku wyeksportowały 2,0 miliona ton, co stanowiło 76 procent całkowitego wywozu makaronu w UE. Hiszpania, drugi co do wielkości eksporter unijny, wyeksportowała około 130 tysięcy ton, czyli zaledwie 5 procent całości.
Włosi rekordzistami konsumpcji
Według danych Międzynarodowej Organizacji Makaronu oraz Unione Italiana Food, także w 2024 roku Włochy utrzymały światowy prymat w produkcji, konsumpcji i eksporcie makaronu. Przeciętny Włoch spożywa rocznie 23,3 kilograma makaronu – to najwyższy wynik na świecie.
Według badań przeprowadzonych przez Unione Italiana Food i Instytut AstraRicerche, prawie 9 Włochów na 10 spożywa makaron więcej niż raz w tygodniu, a jeden na trzech je go codziennie lub prawie codziennie.
Dla prawie 6 Włochów na 10 pasta uosabia włoską tradycję kulinarną, dla 36 procent ankietowanych reprezentuje wartość prostoty, a dla 33,7 procent kojarzy się ze zdrowiem i dobrostanem.
We Włoszech istnieje około 400 odmian, kształtów i typów makaronu. Mieszkańcy Półwyspu Apenińskiego doskonale wiedzą, jaki rodzaj makaronu pasuje do konkretnych dodatków i sosów.
Polacy jedzą coraz więcej makaronu
W Polsce spożycie makaronu systematycznie rośnie. Według danych branżowych, statystyczny Polak spożywa obecnie około 5,5 kilograma makaronu rocznie, podczas gdy dziesięć lat temu konsumpcja wynosiła około 4 kilogramów na osobę. Najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że w 2024 roku spożycie makaronu i produktów makaronowych wzrosło o 5,1 procent.
W Polsce rocznie produkuje się około 130-150 tysięcy ton makaronu. Wartość polskiego rynku makaronów szacuje się na około 800 milionów złotych.
Polscy konsumenci przeznaczają około 60 procent kupowanego makaronu do zup, dlatego najczęściej wybierają kształty typowe dla tego typu dań – nitki i jej pochodne oraz inne mniejsze formy. Makaron wykorzystywany jest również do dań mięsnych, potraw z sosami czy w formie łazanek.
Wyzwania dla branży
Polski przemysł makaronowy boryka się z rosnącą konkurencją ze strony producentów z innych krajów. Import makaronu do Polski wynosi około 10 procent rynku, przy czym na półkach sklepowych pojawia się makaron z Czech, Łotwy, Turcji oraz oczywiście z Włoch. Głównymi wyzwaniami dla polskich producentów pozostają wysokie koszty produkcji, w tym ceny energii i surowców.
Z kolei włoscy producenci mierzą się obecnie z problemem wprowadzenia przez administrację amerykańską wstępnych ceł antydumpingowych na poziomie ponad 90 procent wobec kilkunastu włoskich marek makaronu. W 2024 roku wartość eksportu włoskiego makaronu do Stanów Zjednoczonych osiągnęła 671 milionów euro, co czyni ten rynek strategicznym dla włoskiej branży.
Rekordowy eksport w 2024 roku
Dane za 2024 rok pokazują imponujący wzrost eksportu włoskiego makaronu. Włochy wyeksportowały ponad 2.420 miliona ton makaronu, co stanowi wzrost o 9,1 procent w porównaniu z 2023 rokiem, gdy eksport wynosił 2,0 miliona ton. Wartość eksportu osiągnęła ponad 4 miliardy euro, co oznacza wzrost o 4,8 procent. To 80 milionów porcji włoskiego makaronu, które trafiły do prawie 200 krajów świata.
Różnorodność i innowacje
Współczesny rynek makaronu charakteryzuje się dużą różnorodnością. Według szacunków, obecnie istnieje około 600 rodzajów makaronu o różnych kształtach i przeznaczeniu. Producenci wprowadzają innowacyjne produkty odpowiadające na zmieniające się preferencje konsumentów – makarony pełnoziarniste, bezglutenowe, organiczne oraz funkcjonalne, wzbogacane o dodatkowe składniki odżywcze.
Makaron pozostaje produktem o dużej wartości odżywczej. Sto gramów makaronu zawiera około 110 kalorii i stanowi dobre źródło węglowodanów, witamin z grupy B oraz żelaza. Eksperci podkreślają, że sam makaron nie jest szczególnie kaloryczny – problemem są często kaloryczne sosy, z którymi jest podawany.
Światowy Dzień Makaronu to doskonała okazja, by docenić wszechstronność i znaczenie kulturowe tego produktu, który od stuleci łączy ludzi przy wspólnym stole, niezależnie od szerokości geograficznej.
Źródła
- Portal CiekeweStatystyki.pl – „Gdzie w Europie produkuje się najwięcej makaronu?” (grudzień 2024)
- Portal Farmer.pl – „25 października to Światowy Dzień Makaronu. Które kraje są największymi jego producentami?” (październik 2024)
- Portal Farmer.pl – „To już wojna makaronowa między Włochami a USA?” (październik 2024)
- Portal PortalSpożywczy.pl – „Tych produktów spożywczych bogaci jedzą więcej. GUS pokazuje różnice” (październik 2024)
- Główny Urząd Statystyczny – dane o produkcji i konsumpcji makaronu w UE i Polsce (2023-2024)
- WineNews.it – „World Pasta Day 2025: dire Italia, significa pensare alla pasta” (październik 2025)
- ANSA.it – „Sabato World Pasta Day, Italia ha il primato della produzione e consumi” (październik 2025)
- Corriere Etneo – „World Pasta Day, l’Italia regina mondiale: produzione da record e export da 4 miliardi” (październik 2025)
- Unione Italiana Food – dane o produkcji, konsumpcji i eksporcie makaronu (2024)
- International Pasta Organisation (IPO) – dane statystyczne o rynku makaronu (2024)
