9 października na całym świecie obchodzony jest Światowy Dzień Poczty i Znaczka Pocztowego. To doskonała okazja, by przyjrzeć się fascynującemu światu małych papierowych prostokątów, które dla jednych są tylko sposobem opłacenia przesyłki, a dla innych – prawdziwą pasją wartą fortunę.
Kiedy Polacy dostali swój pierwszy znaczek?
Historia polskich znaczków sięga czasów zaborów. Pierwszy polski znaczek pocztowy został wydany 1 stycznia 1860 roku, jeszcze w czasach Królestwa Polskiego. Nie był to jednak typowy narodowy symbol – znaczek przedstawiał herb Królestwa Polskiego, czyli dwugłowego orła rosyjskiego z Orłem Białym na piersi.
Co ciekawe, ten pierwszy znaczek miał napis „Za łót kop. 10”. Pozwalał wysyłać listy o wadze do pół łuta (12,7 grama) w granicach Królestwa Polskiego i Cesarstwa Rosyjskiego. Jego kariera była jednak krótka – wycofano go z obiegu już 13 kwietnia 1865 roku, kiedy zlikwidowano autonomię Królestwa Polskiego.
Znaczki warte więcej niż mieszkanie
Filatelistyka to nie tylko hobby, ale także poważny rynek kolekcjonerski. Najdroższy znaczek świata, British Guiana 1c Magenta z 1856 roku, został sprzedany za zawrotne 9,48 miliona dolarów. Ten jedyny znany egzemplarz przedstawia żaglowiec, a jego unikatowość czyni go świętym Graalem dla kolekcjonerów.
A co z polskimi znaczkami? Nasz pierwszy znaczek z 1860 roku również osiąga imponujące ceny. W 2018 roku jeden egzemplarz sprzedano na aukcji w Domu Aukcyjnym Christopha Gaertnera za 40,7 tys. USD, czyli ponad 150 tysięcy złotych.
Jeszcze ciekawszy przypadek to tzw. niebieska 10-koronówka z wydania krakowskiego z 1919 roku. Wydrukowano jedynie 440 egzemplarzy tego znaczka z czarnym nadrukiem „Poczta Polska”. Jeden z nich, wystawiony na aukcji Cherrystone w Nowym Jorku w 2009 roku, osiągnął cenę 55 tys. USD (około 170 tys. zł), podczas gdy jego wartość katalogowa według wydawnictwa Fischera w 2014 roku wynosiła pół miliona złotych.
Rewolucja w nadawaniu przesyłek poleconych
Dla miłośników tradycyjnych znaczków maj 2021 roku przyniósł istotną zmianę. Od 1 maja 2021 roku tradycyjne znaczki przestały być używane do opłacania przesyłek poleconych – zarówno krajowych, jak i zagranicznych. Zastąpiła je specjalna nalepka z literą R, na której pracownik poczty nanosi znak opłaty pocztowej.
Jak informowała Poczta Polska, zmiany miały na celu „ustandaryzowanie i ujednolicenie opłat dla przesyłek listowych poleconych, a co za tym idzie uproszczenie procesu ich nadawania”. Dla klientów oznaczało to przede wszystkim „skrócenie czasu obsługi w placówce pocztowej”.
Czy to koniec znaczków? Absolutnie nie. Od maja 2021 roku można je nadal wykorzystywać, ale tylko do opłacania przesyłek nierejestrowanych oraz, oczywiście, do celów kolekcjonerskich.
Gdy tradycja spotyka technologię
Czy można połączyć papierowy znaczek z kryptowalutami? Okazuje się, że tak. Od lutego 2023 roku Poczta Polska sprzedaje Kryptoznaczki – nowość, która dzieli filatelistów na entuzjastów i sceptyków. To fizyczny znaczek pocztowy, który ma swojego cyfrowego bliźniaka w postaci tokenu NFT.
Jak to działa? Kupując Kryptoznaczek, otrzymujemy tradycyjny znaczek do kolekcji oraz jego cyfrową wersję, którą można przechowywać w portfelu kryptograficznym, wymieniać się nim lub sprzedawać. To trochę jak posiadanie obrazu i jego certyfikatu autentyczności w formie cyfrowej.
Pomysł okazał się na tyle nośny, że powstał nawet Polski Związek Kryptofilatelistów. Limitowane edycje wyprzedają się błyskawicznie, co przyciąga do hobby młodsze pokolenie, które dotąd patrzyło na znaczki jak na relikt przeszłości. Dla tradycjonalistów to rewolucja, dla młodszych – ciekawe połączenie dwóch światów.
Co to właściwie za święto?
Światowy Dzień Poczty i Znaczka Pocztowego obchodzony 9 października upamiętnia podpisanie Traktatu Berneńskiego, który powołał do życia Światowy Związek Pocztowy. To święto ustanowione w 1969 roku, które ma promować rolę poczty w codziennym życiu ludzi i rozwoju społeczeństw.
Warto pamiętać, że oprócz światowego święta, Polska ma też własny Dzień Poczty Polskiej, obchodzony 18 października. Ta data upamiętnia utworzenie Poczty Królewskiej przez króla Zygmunta II Augusta.
Źródła:
- Poczta Polska – Filatelistyka: https://www.poczta-polska.pl/dla-ciebie/oferta/filatelistyka/
- Komunikat prasowy Poczty Polskiej z 9 października 2024: „Światowy Dzień Poczty i Znaczka Pocztowego. Znaczki to świadectwo historii i nowoczesne hobby”: https://www.poczta-polska.pl/news/swiatowy-dzien-poczty-i-znaczka-pocztowego-znaczki-to-swiadectwo-historii-i-nowoczesne-hobby/
- Komunikat Poczty Polskiej: „Polecony bez znaczka – już wkrótce czeka nas rewolucyjna zmiana”: https://www.poczta-polska.pl/news/polecony-bez-znaczka-juz-wkrotce-czeka-nas-rewolucyjna-zmiana/
- Komunikat prasowy Poczty Polskiej: „Cyfrowa rewolucja w filatelistyce. Poczta Polska prezentuje pierwszy Kryptoznaczek”: https://www.poczta-polska.pl/news/cyfrowa-rewolucja-w-filatelistyce-poczta-polska-prezentuje-pierwszy-kryptoznaczek/
