9 lutego 2026 roku obchodzimy Międzynarodowy Dzień Pizzy – święto dedykowane jednemu z najpopularniejszych dań na świecie. To doskonała okazja, aby przyjrzeć się bliżej historii i kulturowemu znaczeniu tego włoskiego przysmaku.
Dziedzictwo wpisane na listę UNESCO
Pizza neapolitańska zyskała szczególne uznanie w grudniu 2017 roku, kiedy sztuka jej wypieku została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO. Decyzja ta zapadła po wieloletniej kampanii prowadzonej przez stowarzyszenie neapolitańskich piekarzy i związek włoskich rolników Coldiretti, która zebrała około 2 milionów podpisów poparcia.
Wpis na listę UNESCO obejmuje sztukę wyrobu pizzy neapolitańskiej jako praktykę kulinarną składającą się z czterech etapów: wyrabiania, formowania i garniturowania ciasta oraz wypiekania w piecu na ogniu z węgla drzewnego. Tradycją tą zajmują się pizzaiuolo – rzemieślnicy posiadający umiejętność przygotowania autentycznej pizzy neapolitańskiej.
Historia pizzy
Choć korzenie pizzy sięgają starożytności, gdy mieszkańcy basenu Morza Śródziemnego spożywali płaskie chleby z dodatkami, współczesna pizza narodziła się w XVIII-wiecznym Neapolu. Kluczowym momentem było wprowadzenie pomidorów sprowadzonych z Ameryki.
Przełomowym wydarzeniem w historii pizzy był rok 1889, gdy kucharz Raffaele Esposito przygotował dla królowej Małgorzaty Sabaudzkiej pizzę z pomidorami, mozzarellą i bazylią. Składniki te symbolizowały barwy włoskiej flagi: czerwień, biel i zieleń. To połączenie otrzymało nazwę Margherita na cześć królowej i stało się symbolem włoskiej tożsamości kulinarnej.
Cechy tradycyjnej pizzy neapolitańskiej
Autentyczna pizza neapolitańska charakteryzuje się ściśle określonymi wymogami. Ciasto przygotowuje się wyłącznie z wody, mąki, drożdży i soli, pozostawiając je do wyrośnięcia na około 8 godzin. Formowanie odbywa się wyłącznie ręcznie – bez użycia wałka. Charakterystyczne brzegi, zwane cornicione, osiągają wysokość 1-2 cm i są puszyste, podczas gdy środek pizzy ma maksymalnie 3-4 milimetry grubości.
Pizza wypiekana jest w kamiennym piecu opalanym drewnem w temperaturze 450-485 stopni Celsjusza przez zaledwie 60-90 sekund. Do przygotowania tradycyjnej pizzy neapolitańskiej wykorzystuje się lokalne składniki z regionu Kampania, takie jak pomidory San Marzano rosnące na wulkanicznych glebach Wezuwiusza oraz mozzarella di bufala campana.
Komisja Europejska przyznała pizzy neapolitańskiej certyfikat TSG (Traditional Speciality Guaranteed – Gwarantowana Tradycyjna Specjalność) w 2009 roku, chroniąc tym samym jej recepturę i sposób przygotowania.
Pizza w Polsce i na świecie
Pizza cieszy się ogromną popularnością w Polsce. Według danych z platform dostawczych najchętniej zamawiamy klasyczną Margheritę, która od lat króluje w rankingach. W 2025 roku we Włoszech zamówiono niemal 5 milionów kilogramów pizzy, jak wynika z danych grupy Just Eat Takeaway.com. W Stanach Zjednoczonych sprzedaje się rocznie około 3 miliardy pizz.
Polacy najczęściej zamawiają pizzę wieczorem, szczególnie w niedziele. Najbardziej popularnym dodatkiem są pieczarki, a ulubionym sosem – czosnkowy. Udział kuchni włoskiej w całości rynku usług gastronomicznych w Polsce szacuje się na 61 proc.
Różne daty świętowania
Warto zauważyć, że pizza ma kilka dni świętowania na całym świecie. We Włoszech Światowy Dzień Pizzy obchodzony jest 17 stycznia, w dniu wspomnienia św. Antoniego Opata, uznawanego za patrona pizzerii. W Brazylii Dzień Pizzy przypada 31 sierpnia. Data 9 lutego jako Międzynarodowy Dzień Pizzy jest najpopularniejsza w Polsce, USA i wielu innych krajach.
Różnorodność stylów
Współczesna pizza rozwinęła się w liczne style. Oprócz neapolitańskiej wyróżnia się między innymi pizza rzymska – z cienistym, chrupkim ciastem tej samej grubości na całej powierzchni. Pizza w stylu nowojorskim charakteryzuje się dużym rozmiarem i możliwością składania kawałków, podczas gdy pizza chicagowska znana jest z głębokiego naczynia i grubej warstwy sera.
Obchody święta
Międzynarodowy Dzień Pizzy to okazja do celebrowania włoskiej tradycji kulinarnej. Wiele pizzerii oferuje specjalne promocje, organizowane są warsztaty kulinarne, a miłośnicy pizzy dzielą się swoimi ulubionymi przepisami. To także moment, aby docenić prostotę i jakość składników, które czynią pizzę daniem rozpoznawalnym na całym świecie.
Źródła:
- bimKal.pl – Międzynarodowy Dzień Pizzy 2026
- UNESCO – Lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości
- Komisja Europejska – Rejestr chronionych nazw pochodzenia i wskazań geograficznych (certyfikat TSG dla pizzy neapolitańskiej)
- Just Eat Takeaway.com – dane o zamówieniach pizzy w Europie 2025
- Krajoznawcy.info.pl – Pizza neapolitańska na liście UNESCO
- Carrefour.pl – Światowy Dzień Pizzy
- Kalendarzswiat.pl – Międzynarodowy Dzień Pizzy 2026
