Mózg pod lupą: co warto wiedzieć w Europejskim Dniu Mózgu?

Dziś, 18 marca, obchodzony jest Europejski Dzień Mózgu. To coroczne wydarzenie ma na celu zwrócenie uwagi na niezwykle ważną funkcję mózgu w ciele człowieka oraz przypomnienie o profilaktycznych badaniach układu nerwowego i odpowiedniej diecie, która pozwoli na zachowanie odpowiedniej sprawności tego organu.

Centrum dowodzenia ludzkiego organizmu

Mózg jest częścią ośrodkowego układu nerwowego i zarazem najbardziej złożonym narządem człowieka. Odpowiada za kontrolę funkcji życiowych, percepcję zmysłową, procesy poznawcze i emocje. Choć stanowi zaledwie ok. 2 proc. masy ciała, zużywa aż 20 proc. energii produkowanej przez cały organizm.

Według danych Fundacji Na Rzecz Nauki Polskiej, liczba komórek nerwowych – zwanych neuronami – może wynosić prawie 100 miliardów. W 80 proc. mózg składa się z wody, a pozostałą część stanowią tłuszcze, białka, cukry oraz sole mineralne.

Mózg zbudowany jest z dwóch półkul pełniących odmienne funkcje:

Reklamy

Lewa półkula odpowiada za mowę, czytanie, pisanie i logiczne myślenie.
Prawa półkula – za kreatywność, myślenie abstrakcyjne, wyobraźnię, zdolności muzyczne i artystyczne oraz intuicję.

Skupienia komórek nerwowych zarządzające konkretnymi czynnościami organizmu – takimi jak mowa, analiza bodźców słuchowych i dotykowych czy uczenie się – rozmieszczone są w określonych płatach kory mózgowej.

mozg01 - B2BData.pl

Od 1998 roku – profilaktyka zamiast leczenia

Europejski Dzień Mózgu obchodzony jest w Polsce od 1998 roku. Wydarzenie zostało ustanowione w celu popularyzowania wiedzy o mózgu i jego funkcjach oraz zwrócenia uwagi na konieczność podejmowania działań profilaktycznych służących zachowaniu sprawności tego organu i przeciwdziałaniu chorobom układu nerwowego.

W wielu krajach Europy tego dnia organizowane są wykłady, warsztaty, konsultacje medyczne oraz kampanie informacyjne. Poruszane są tematy związane między innymi z takimi schorzeniami, jak udar mózgu, choroba Alzheimera, padaczka czy depresja. W Polsce obchody często łączą się z Tygodniem Mózgu, obejmującym cały tydzień, w którym przypada 18 marca. W tym roku Warszawa zaprasza m.in. na 3. Tydzień Zdrowia Psychicznego z bezpłatnymi wykładami i konsultacjami.

Co mu szkodzi, a co pomaga?

Mózg pracuje nawet wtedy, kiedy śpimy, a jego sprawność w ogromnym stopniu zależy od codziennych wyborów. Do czynników wyraźnie szkodliwych należą:

palenie papierosów (w tym bierne),
dieta bogata w cukier i alkohol,
sztuczne barwniki i aromaty,
przejadanie się, produkty typu fast food, a także
nadciśnienie,
cukrzyca i
nadwaga.

Do prawidłowego funkcjonowania mózg potrzebuje wody, witamin, składników mineralnych i kwasów tłuszczowych. Niezastąpione są kwasy omega-3, witaminy z grupy B (w tym kwas foliowy), witaminy D, C, A, E, a także minerały: potas, żelazo, magnez, cynk, jod, chrom i mangan. Dobre nawodnienie, antyoksydanty i lecytyna również wspomagają jego pracę. Niedobory tych składników mogą skutkować niepokojem, agresją, bólami głowy, problemami z zasypianiem, ciągłym zmęczeniem i stanami depresyjnymi.

Paliwem dla mózgu jest glukoza dostarczana wraz z krwią. Zarówno zbyt niski, jak i zbyt wysoki jej poziom jest niekorzystny i może prowadzić do śmiertelnie groźnej śpiączki. Odkładający się w naczyniach krwionośnych cholesterol utrudnia ukrwienie i natlenienie mózgu, a nadciśnienie zaburza krążenie w tym wyjątkowo dobrze unaczynionym organie – podkreśla portal zdrowotny m.st. Warszawy.

mozg03 - B2BData.pl

Sześć zasad zdrowego mózgu

Inspekcja sanitarna i Narodowy Fundusz Zdrowia zgodnie wskazują sześć kluczowych obszarów, o które warto zadbać:

Regularne badania. Należy kontrolować poziom cukru i cholesterolu oraz ciśnienie tętnicze. NFZ oferuje program profilaktyczny dostępny od 20. roku życia, a dla osób po 60. roku życia obejmuje on dodatkowo test w kierunku chorób otępiennych.
Odpowiednie odżywianie. Zbilansowana dieta bogata w warzywa, owoce, orzechy, kasze i tłuste ryby – będące źródłem kwasów omega-3 – wspomaga pamięć i koncentrację. Akademia NFZ zaleca wyeliminowanie tłuszczów nasyconych i trans, których spożywanie zwiększa ryzyko m.in. choroby Alzheimera.
Codzienna aktywność fizyczna. Regularne ćwiczenia poprawiają krążenie i dotleniają wszystkie narządy, w tym mózg. Badania naukowe potwierdzają, że aktywność fizyczna sprzyja powstawaniu nowych neuronów.
Aktywność intelektualna. Mózg traci swoją aktywność wraz z wiekiem, jednak systematycznie ćwiczony i pobudzany do działania zachowa dobrą kondycję na dłużej. Nauka języków obcych, czytanie książek, rozwiązywanie krzyżówek, rozwijanie pasji czy słuchanie muzyki to skuteczne formy jego treningu.
Unikanie używek. Alkohol, substancje psychoaktywne i palenie papierosów działają dewastująco na komórki tworzące mózg.
Regularny sen. Sen umożliwia usuwanie szkodliwych toksyn gromadzących się w mózgu podczas codziennego funkcjonowania. Zalecany czas snu wynosi 7–9 godzin dziennie – przypomina portal zdrowotny m.st. Warszawy.

lamiglowka - B2BData.pl

Profilaktyka zaczyna się przed narodzinami

Zdaniem Tadeusza Hawrota, przedstawiciela Europejskiej Rady Mózgu, „profilaktyka związana z przeciwdziałaniem chorobom mózgu powinna zaczynać się już w okresie płodowym, ponieważ wtedy mózg człowieka zaczyna się rozwijać.” To przypomnienie, że troska o ten organ nie ma dolnej granicy wiekowej i angażuje nie tylko dorosłych, lecz również kobiety spodziewające się dziecka.

Europejski Dzień Mózgu to zatem nie tylko okazja do refleksji, lecz przede wszystkim zachęta do działania – bo o mózg najlepiej dbać na co dzień, nie czekając na pierwsze niepokojące objawy.

Źródła: