Główny Inspektorat Sanitarny (GIS) opublikował oficjalne ostrzeżenie publiczne dotyczące orzechów włoskich łuskanych marki BAKADELIO (100 g), w których stwierdzono przekroczenie najwyższego dopuszczalnego poziomu (NDP) pozostałości pestycydu – tetrametryny. Konsumenci, którzy nabyli produkt z partii P-5873/01 z datą ważności do 06.2027, powinni powstrzymać się od jego spożycia.
Co stwierdziły organy kontroli?
W wyniku kontroli urzędowej Państwowej Inspekcji Sanitarnej wykryto w zakwestionowanej partii orzechów włoskich łuskanych BAKADELIO obecność tetrametryny na poziomie przekraczającym obowiązujące normy. Zgodnie z komunikatem GIS z dnia 18 lutego 2026 r.: „stosowanie środków ochrony roślin zawierających w składzie tetrametrynę jest na terenie Unii Europejskiej nielegalne”.
To istotna informacja. Tetrametryna nie należy do grupy pestycydów, których stosowanie w uprawach jest w UE dopuszczone i regulowane ilościowo – jej obecność w żywności powyżej poziomu NDP jest zatem całkowicie niedopuszczalna, a same NDP przyjęte dla tej substancji pełnią rolę tzw. limitów domyślnych (0,01 mg/kg), wynikających wprost z przepisów rozporządzenia (WE) nr 396/2005.
GIS zaznaczył również, że „w związku z powyższym i ze względu na brak danych toksykologicznych dla tetrametryny nie jest możliwe określenie, czy stwierdzony poziom tetrametryny w orzechach włoskich stwarza nieakceptowalne ryzyko dla konsumentów”. Innymi słowy – nauka nie dysponuje wystarczającymi danymi, by precyzyjnie ocenić zagrożenie zdrowotne w tym konkretnym przypadku, co samo w sobie stanowi dodatkowy powód do ostrożności.
Czym jest tetrametryna i dlaczego jej obecność w żywności budzi niepokój?
Tetrametryna to syntetyczny insektycyd z grupy pyretroidów – organicznych związków chemicznych naśladujących działanie naturalnych pyretyn, wytwarzanych przez rośliny z rodziny astrowatych. Jako środek owadobójczy blokuje kanały sodowe w układzie nerwowym owadów, prowadząc do ich paraliżu i śmierci. Substancja jest skuteczna wobec szerokiego spektrum szkodników, w tym komarów, much, karaluchów i mrówek, i bywa stosowana m.in. w postaci aerozoli oraz preparatów dezynsekcyjnych.
W Unii Europejskiej tetrametryna nie jest zatwierdzona jako substancja czynna środków ochrony roślin stosowanych w uprawach – jej zastosowanie jest ograniczone wyłącznie do produktów biobójczych (np. środków do zwalczania owadów w budynkach), nie zaś do rolnictwa. Z tego powodu jej pozostałości w żywności są traktowane jako niedopuszczalne i świadczą o nielegalnym lub nieumyślnym zanieczyszczeniu produktu.
Warto przy tym zaznaczyć, że tetrametryna jest substancją wysoce toksyczną dla organizmów wodnych i może powodować długo utrzymujące się niekorzystne zmiany w środowisku wodnym. Dane dotyczące jej wpływu na zdrowie człowieka przy ekspozycji drogą pokarmową są ograniczone – stąd ostrożnościowe zalecenia GIS.
Szczegóły zakwestionowanego produktu
Zgodnie z komunikatem Głównego Inspektoratu Sanitarnego z 18 lutego 2026 r., zakwestionowany produkt to:
- Nazwa produktu: Orzechy włoskie łuskane BAKADELIO, 100 g
- Numer partii: P-5873/01
- Najlepiej spożyć przed końcem: 06.2027
- Producent: ROS-SWEET Sp. z o.o., ul. Przemysłowa 2, 37-100 Łańcut
Jakie działania podjął producent i inspekcja sanitarna?
Firma ROS-SWEET Sp. z o.o. podjęła szereg kroków w celu ograniczenia skutków zdarzenia. Jak wynika z komunikatu GIS, producent „ustalił szczegółową listę dystrybucyjną swoich kontrahentów, tj. CD Eurocash, a także sporządził listę sprzedaży bezpośredniej (na paragon) do odbiorców indywidualnych” i zwrócił się do odbiorców z prośbą o zwrot zakwestionowanych partii produktu. Ponadto firma skierowała do akredytowanego laboratorium Hamilton próbkę archiwalną zakwestionowanej partii w celu przeprowadzenia niezależnej analizy na obecność pozostałości pestycydów, w tym tetrametryny. Ustalono również listę dostawców orzechów włoskich dostarczonych do producenta.
Ze strony organów publicznych, jak podaje GIS: „Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej prowadzą postępowanie wyjaśniające oraz monitorują proces wycofania kwestionowanej partii produktu.”
Co powinieneś zrobić, jeśli kupiłeś ten produkt?
Zalecenie GIS jest jednoznaczne: „Nie należy spożywać partii produktu określonej w tym komunikacie.” Jeśli posiadasz opakowanie orzechów włoskich łuskanych BAKADELIO 100 g z numerem partii P-5873/01, odstąp od jego spożycia. Produkt można zwrócić do punktu zakupu.
Szerszy kontekst: pozostałości pestycydów w żywności
Przypadek tetrametryny w orzechach włoskich wpisuje się w szerszy problem zanieczyszczenia żywności pozostałościami środków ochrony roślin. Zgodnie z danymi Państwowej Inspekcji Sanitarnej opublikowanymi przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, w badaniach prowadzonych na polskim rynku w 2022 r. objęto kontrolą blisko 5 000 próbek żywności – w 6,5% z nich stwierdzono przekroczenie NDP (po uwzględnieniu niepewności rozszerzonej odsetek niezgodnych próbek wyniósł 2,9%).
W skali całej Unii Europejskiej obowiązujące przepisy – w szczególności rozporządzenie (WE) nr 396/2005 – nakładają na państwa członkowskie obowiązek ustalania i egzekwowania najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności. Jeśli substancja aktywna nie jest zatwierdzona do stosowania w UE, jej NDP jest automatycznie obniżany do poziomu granicy oznaczalności, co ma na celu ochronę konsumentów przed ekspozycją na substancje o niepotwierdzonym profilu bezpieczeństwa.
System alertów żywnościowych – w Polsce realizowany przez GIS, a w skali UE przez sieć RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed) – pozwala na szybkie reagowanie i wycofywanie z rynku produktów stwarzających potencjalne zagrożenie dla zdrowia, zanim dojdzie do masowej ekspozycji konsumentów.
Źródła
- Główny Inspektorat Sanitarny, Ostrzeżenie publiczne dotyczące żywności: stwierdzenie przekroczenia najwyższego dopuszczalnego poziomu pozostałości pestycydu – tetrametryny w orzechach włoskich, 100 g, 18.02.2026: https://www.gov.pl/web/gis/ostrzezenie-publiczne-dotyczace-zywnosci-stwierdzenie-przekroczenia-najwyzszego-dopuszczalnego-poziomu-pozostalosci-pestycydu–tetrametryny-w-orzechach-wloskich
- Rozporządzenie (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni.
- Państwowa Inspekcja Sanitarna / Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, Raport o pozostałościach pestycydów w żywności na polskim rynku w 2022 r. (dane omówione w: https://cowzdrowiu.pl/aktualnosci/post/w-polskiej-zywnosci-bylo-wiecej-pozostalosci-pestycydow-niz-w-ue)
