Od października 2025 Europa wdraża cyfrowe systemy kontroli granic. Sprawdzamy, co to oznacza dla turystów i dlaczego wprowadzane są te zmiany. Europa przechodzi cyfrową rewolucję w zarządzaniu granicami. Od 12 października 2025 roku stopniowo uruchamiany jest system EES (Entry/Exit System), który zmieni sposób przekraczania granic przez podróżnych spoza Unii Europejskiej. To jedna z największych zmian w europejskim systemie kontroli granicznej od lat.
Co to jest system EES?
System wjazdu/wyjazdu to nowoczesne narzędzie cyfrowe, które automatycznie rejestruje każde przekroczenie granicy zewnętrznej przez obywateli państw spoza UE. Obejmuje 29 krajów europejskich, w tym Polskę, Niemcy, Francję, Hiszpanię, Włochy i inne państwa strefy Schengen, a także kraje związane porozumieniami – Norwegię, Islandię, Szwajcarię i Liechtenstein.
Wdrożenie nie będzie jednorazowe. Począwszy od 12 października 2025 r. 29 krajów europejskich posługujących się EES będzie stopniowo, przez sześć miesięcy, wdrażać system na swoich granicach zewnętrznych – podaje oficjalna dokumentacja systemu. Oznacza to, że w pierwszych miesiącach nie wszystkie przejścia graniczne będą od razu wyposażone w pełną infrastrukturę.
Kogo dotyczą zmiany?
System EES dotyczy obywateli państw spoza UE, którzy przyjeżdżają do Europy na krótkie pobyty – maksymalnie 90 dni w okresie 180 dni. Nie ma znaczenia, czy podróżują w ramach ruchu bezwizowego (jak Amerykanie czy Kanadyjczycy), czy posiadają wizę krótkoterminową.
Ważna informacja dla obywateli Polski i innych krajów UE: was te zmiany nie dotyczą. System nie będzie również stosowany wobec osób posiadających karty pobytu, wiz długoterminowych czy podróżujących w celach zarobkowych lub naukowych na podstawie specjalnych zezwoleń.
Jakie dane będą zbierane?
Podczas przekraczania granicy funkcjonariusze będą rejestrować:
- Dane z dokumentu podróży (imię, nazwisko, datę urodzenia, obywatelstwo)
- Datę i miejsce wjazdu oraz wyjazdu
- Dane biometryczne – zdjęcie twarzy i odciski palców
- Informacje o ewentualnej odmowie wjazdu
Zgodnie z polską ustawą z 18 października 2024 roku (Dz.U. 2024 poz. 1688), w przypadku osób nieprzestrzegających zasad pobytu krótkoterminowego, system będzie przechowywał dane przez 3 lata.
Dlaczego to wprowadzamy?
Głównych powodów jest kilka. Po pierwsze – bezpieczeństwo. System umożliwi szybkie identyfikowanie osób, które przekroczyły dozwolony czas pobytu w strefie Schengen lub stanowią potencjalne zagrożenie. Dane będą dostępne dla straży granicznej, organów ścigania, sądów i prokuratury.
Po drugie – efektywność. Paradoksalnie, mimo że początkowo kontrole mogą trwać dłużej ze względu na rejestrację biometryczną, w dłuższej perspektywie system ma przyspieszyć odprawy graniczne. Po pierwszej rejestracji kolejne przekroczenia granicy będą szybsze, bo wystarczy weryfikacja danych już zapisanych w systemie.
Po trzecie – precyzja. Koniec z pieczątkami w paszporcie i ręcznym liczeniem dni pobytu. System automatycznie obliczy, ile czasu dana osoba spędziła w strefie Schengen i ile dni ma jeszcze do wykorzystania.
Co z prywatnością danych?
To pytanie, które nurtuje wielu podróżnych. Dokumentacja systemu zapewnia, że dane będą zbierane i przechowywane zgodnie z unijnymi przepisami o ochronie danych osobowych. Podróżni mają prawo do dostępu do swoich danych i żądania ich usunięcia na zasadach określonych w RODO.
Dostęp do informacji jest ściśle kontrolowany. Poza organami granicznymi i ścigania, dane mogą być przekazane innym krajom lub organizacjom międzynarodowym tylko pod ściśle określonymi warunkami. Przewoźnicy mają bardzo ograniczony dostęp – mogą jedynie sprawdzić, czy posiadacz wizy nie wyczerpał limitu wjazdów.
Cała infrastruktura jest zabezpieczona szyfrowaniem. Cały system składa się z centralnego oraz indywidualnych interfejsów krajowych, połączonych zaszyfrowaną infrastrukturą łączności, chroniącą dane osobowe – informuje Ministerstwo Sportu i Turystyki.
A co z systemem ETIAS?
To jeszcze nie koniec zmian. W październiku 2026 roku planowane jest uruchomienie kolejnego systemu – ETIAS (European Travel Information and Authorisation System). To autoryzacja przed podróżą, podobna do amerykańskiego systemu ESTA.
Obywatele 59 państw, którzy obecnie mogą przyjeżdżać do UE bez wizy, będą musieli przed podróżą uzyskać elektroniczne zezwolenie. Dobra wiadomość: będzie to prosty proces przez aplikację lub stronę internetową, a standardowa opłata wyniesie 20 euro. Zezwolenie będzie ważne przez 3 lata lub do końca ważności paszportu i pozwoli na wielokrotne wjazdy.
System ETIAS będzie działał komplementarnie z EES, weryfikując potencjalne zagrożenia bezpieczeństwa, ryzyko nielegalnej migracji czy zagrożenia epidemiologiczne jeszcze przed rozpoczęciem podróży.
Praktyczne rady dla podróżnych
Jeśli planujesz podróż do Europy spoza UE, przygotuj się na:
- Dłuższy czas odprawy podczas pierwszej wizyty po wdrożeniu systemu (szczególnie w pierwszych miesiącach)
- Konieczność oddania odcisków palców i zrobienia zdjęcia na granicy
- Automatyczne monitorowanie czasu pobytu w strefie Schengen
- Konieczność uzyskania autoryzacji ETIAS od października 2026 (jeśli przyjeżdżasz z kraju objętego ruchem bezwizowym)
Niektóre kraje mogą wprowadzić krajowe programy ułatwień dla częstych podróżnych – warto śledzić informacje na ten temat na oficjalnych stronach.
Podsumowanie
Wdrożenie systemów EES i ETIAS to element szerszej strategii cyfryzacji i zwiększenia bezpieczeństwa granic europejskich. Dla obywateli UE zmiany będą praktycznie niezauważalne, ale osoby spoza Unii muszą przygotować się na nowe procedury.
W teorii brzmi to skomplikowanie, ale w praktyce ma uprościć i przyspieszyć przekraczanie granic, jednocześnie podnosząc poziom bezpieczeństwa. Pierwsze miesiące mogą być okresem przejściowym z dłuższymi kolejkami, ale docelowo system powinien działać sprawniej niż obecny.
Źródła:
- Ministerstwo Sportu i Turystyki – „Wdrażamy systemy zarządzania granicami” (26.09.2025): https://www.gov.pl/web/sport/wdrazamy-systemy-zarzadzania-granicami
- Oficjalna strona informacyjna UE o systemie EES: https://travel-europe.europa.eu
- Straż Graniczna RP – informacje o systemie EES: https://www.strazgraniczna.pl/pl/ees
- Ustawa z dnia 18 października 2024 r. o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Wjazdu/Wyjazdu (Dz.U. 2024 poz. 1688)
© Kliknij i sprawdź naszą ofertę licencji na wykorzystanie tekstu
