Ołów i kadm w szklankach ze sklepów – GIS rozszerza wycofanie produktów

Szklanki z kolorowymi dekoracjami na obrzeżu mogą uwalniać toksyczne metale ciężkie do płynów, które pijemy – to nie spekulacja, lecz wynik urzędowych badań laboratoryjnych. Główny Inspektorat Sanitarny (GIS) opublikował kolejne, już trzecie z kolei ostrzeżenie publiczne dotyczące migracji ołowiu i kadmu ze szklanek sprzedawanych na polskim rynku. Tym razem lista wycofanych produktów znacząco się rozszerzyła.

Trzecia odsłona tego samego problemu

Problem nie jest nowy. Pierwsze sygnały o niebezpiecznych szklankach pojawiły się w czerwcu 2025 r., gdy Państwowa Inspekcja Sanitarna stwierdziła w kontroli urzędowej migrację ołowiu i kadmu ze szklanek ze wzorem kwiatowym dystrybuowanych przez sieć sklepów TEDi. Na podstawie opinii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego stwierdzono, że prawdopodobne jest pobranie przez użytkowników przedmiotowych szklanek ołowiu i kadmu w ilościach stwarzających istotne zagrożenie dla zdrowia.

29 stycznia 2026 r. GIS wydał kolejne ostrzeżenie. Tym razem wykryto problem w szklankach sprzedawanych w sieci sklepów Flying Tiger Copenhagen. Główny Inspektorat Sanitarny został poinformowany poprzez System Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach o stwierdzeniu migracji ołowiu i kadmu z obszaru obrzeża szklanek – wówczas dotyczyło to modelu „Szklanka w kwiaty 220 ml” (numer artykułu 3060031) – wszystkich partii sprzedawanych od stycznia 2025 r.

24 marca 2026 r. GIS opublikował trzecie ostrzeżenie. W nawiązaniu do ostrzeżenia publicznego z dnia 29.01.2026 r. Główny Inspektorat Sanitarny został poinformowany poprzez System Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach o rozszerzeniu wycofania szklanek o produkty z innymi motywami, sprzedawanymi w sklepach Flying Tiger Copenhagen, ze względu na stwierdzenie migracji ołowiu i kadmu z obszaru obrzeży tych produktów.

Które produkty są wycofane?

Ostrzeżenie z 24 marca 2026 r. dotyczy pięciu modeli szklanek o pojemności 220 ml. Dystrybutor w Polsce: Tiger Warsaw Spółka Z Ograniczoną Odpowiedzialnością, ul. Komitetu Obrony Robotników 45D, 02-146 Warszawa. Kraj pochodzenia: Chiny.

Łącznie – uwzględniając poprzednie ostrzeżenia z 2025 i 2026 r. – z obrotu wycofano co najmniej sześć modeli szklanek z dwóch różnych sieci handlowych.

Co się dzieje z produktami i co zrobić, jeśli masz jedną z tych szklanek?

Produkty zostały wycofane ze sprzedaży w dniu 18.03.2026. W sklepach zostały wywieszone komunikaty wzywające do zwrotu produktów. Komunikat został również zamieszczony w mediach społecznościowych oraz na stronie flyingtiger.com.

Jeśli posiadasz szklankę zakupioną w sieci TEDi z kwiatowym wzorem (kod kreskowy 1989001101), ona także powinna zostać zwrócona – wycofanie ogłoszono już w czerwcu 2025 r. i dotyczyło wszystkich egzemplarzy dostępnych w sprzedaży.

Dlaczego ołów i kadm w obrzeżu szklanki to realne zagrożenie?

Kluczowe w tej sprawie jest słowo „obrzeże” – to część szklanki, której dotykają usta przy piciu. Barwne dekoracje nanoszone na obrzeżu i zewnętrznych powierzchniach naczyń mogą zawierać związki ołowiu i kadmu stosowane historycznie w pigmentach ceramicznych i szklanych. Jeśli proces wypalania lub skład szkliwa jest nieprawidłowy, metale te mogą migrować – czyli przenikać – do napoju lub bezpośrednio do ust użytkownika.

Problem ten jest znany od dawna i regulowany prawem europejskim. Dyrektywa Rady 84/500/EWG dotyczy możliwej migracji ołowiu i kadmu z wyrobów ceramicznych, podaje podstawowe zasady oraz metody analizy do określenia migracji kadmu i ołowiu oraz dopuszczalne limity tych pierwiastków. Polskie przepisy wdrożyły te regulacje na mocy Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2008 r.

Szczególna uwaga skupia się na obrzeżu naczyń do picia, ponieważ – jak wskazują badania naukowe – dyrektywa unijna nie obejmuje wprost limitów migracji z tej właśnie powierzchni, kontaktującej się z ustami. Normę ISO 6486-2:1999 uzupełniającą te przepisy cytuje literatura naukowa: dopuszczalne poziomy migracji ołowiu z naczyń do picia wynoszą 0,5 mg/l i kadmu 0,25 mg/l. Wyniki badań wykazane przy szklaneczkach objętych ostrzeżeniami GIS wskazują na przekroczenie wartości bezpiecznych.

Ołów i kadm należą do najbardziej toksycznych metali ciężkich dla organizmu człowieka. Ołów kumuluje się w kościach i tkankach miękkich, uszkadza układ nerwowy i nerek, a jego działanie szkodliwe nie ma bezpiecznego progu – szczególnie groźny jest dla dzieci, u których nawet niewielkie narażenie może zaburzać rozwój intelektualny. Kadm zaś kumuluje się głównie w nerkach i wątrobie, wykazując działanie rakotwórcze. Komitet Naukowy ds. Żywności Unii Europejskiej wyznaczył tymczasowe tolerowane tygodniowe pobranie (PTWI) dla kadmu na poziomie 7 µg/kg masy ciała.

Wyroby ceramiczne w zależności od jakości surowców, procesu technologicznego, rodzaju kontaktującej się z nimi żywności, czasu i temperatury kontaktu, mogą uwalniać istotne dla zdrowia ilości metali. Badania naukowe prowadzone przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH wskazywały w przeszłości na przypadki, gdy migracja ołowiu z naczyń produkcji chińskiej wielokrotnie przekraczała limity określone w ustawodawstwie.

Skąd pochodzi problem i jak działa system wczesnego ostrzegania?

Wszystkie trzy ostrzeżenia GIS wydane w tej sprawie powołują się na informacje z Systemu Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach (RASFF – Rapid Alert System for Food and Feed). To ogólnoeuropejska sieć, przez którą organy nadzoru żywnościowego państw członkowskich wymieniają informacje o zagrożeniach w czasie rzeczywistym. Dzięki temu wycofanie produktu wykrytego w jednym kraju może szybko zostać rozszerzone na pozostałe rynki, na których ten sam produkt był dystrybuowany.

Wszystkie zakwestionowane szklanki zostały wyprodukowane w Chinach. Nie oznacza to, że każdy produkt z tego kraju jest niebezpieczny – problem dotyczy konkretnych wyrobów, w których barwne dekoracje obrzeża nie przeszły prawidłowo procesu wypalania lub zastosowano w nich nieprawidłowy skład szkliwa. Producent lub importer ma obowiązek udostępnić dokumentację potwierdzającą zgodność wyrobu ceramicznego z wymaganiami dyrektyw na żądanie organów urzędowej kontroli.

Na co zwracać uwagę przy zakupie naczyń szklanych i ceramicznych?

Konsumenci nie są w stanie samodzielnie stwierdzić, czy szklanka spełnia normy migracji metali – to wymaga badań laboratoryjnych. Warto jednak przestrzegać kilku praktycznych zasad:

1. Po pierwsze, sprawdzaj aktualne ostrzeżenia GIS dostępne na stronie gov.pl – lista wycofanych produktów jest regularnie aktualizowana.
2. Po drugie, zachowaj ostrożność wobec tanich naczyń z kolorowymi zdobieniami na obrzeżach, szczególnie produktów pochodzących spoza UE, które mogły nie przejść odpowiednich badań.
3. Po trzecie, prawidłowo oznakowany wyrób powinien zawierać szczegółowe wskazówki dotyczące jego użytkowania – brak jakichkolwiek informacji o przeznaczeniu do kontaktu z żywnością powinien wzbudzić czujność.
4. Po czwarte, jeśli rozpoznasz kupiony przez siebie produkt na liście wycofanych, zaprzestań jego używania natychmiast i skorzystaj z prawa do zwrotu.

Przypadki wycofania szklanek z rynku w Polsce w 2025 i 2026 r. pokazują, że nadzór sanitarny funkcjonuje – zarówno krajowa kontrola urzędowa, jak i europejski system RASFF wykryły i ujawniły zagrożenie. Dla konsumentów ważne jest jednak, by reagować na tego rodzaju ostrzeżenia bez zwłoki. Metale ciężkie nie mają zapachu, smaku ani koloru – ich obecność w napoju pozostaje całkowicie niewidoczna, a skutki zdrowotne ujawniają się dopiero po dłuższym czasie.