Pestycyd w orzechach z Dino. Sanepid nakazuje zwrot produktu

Główny Inspektorat Sanitarny wydał ostrzeżenie publiczne dotyczące partii orzechów włoskich łuskanych sprzedawanych pod marką Bakaliowy Targ w sklepach sieci Dino. W produkcie stwierdzono obecność tetrametryny – substancji chemicznej, której stosowanie w środkach ochrony roślin jest na terenie Unii Europejskiej nielegalne.

Czym jest tetrametryna i dlaczego budzi niepokój?

Tetrametryna to syntetyczny pyretroid – związek chemiczny z grupy insektycydów, czyli substancji stosowanych do zwalczania owadów. Przez dziesięciolecia była wykorzystywana głównie w preparatach owadobójczych przeznaczonych do użytku domowego i komunalnego. W rolnictwie europejskim tetrametryna nie jest jednak dopuszczona do obrotu jako środek ochrony roślin, co oznacza, że jej jakiekolwiek ślady w żywności są sygnałem alarmowym.

Problem z tą substancją polega nie tylko na samym fakcie jej nielegalnego zastosowania. Jak podkreślił w swoim komunikacie Główny Inspektorat Sanitarny, „ze względu na brak danych toksykologicznych dla tetrametryny nie jest możliwe określenie, czy stwierdzony poziom tetrametryny w orzechach włoskich stwarza nieakceptowalne ryzyko dla konsumentów”. Innymi słowy – nauka nie dysponuje dziś wystarczającą ilością badań, które pozwoliłyby ocenić wpływ tej substancji na organizm człowieka po spożyciu skażonej żywności. Sama jednak jej „obecność w orzechach włoskich powyżej poziomu NDP jest niedopuszczalna” – czytamy w komunikacie GIS.

NDP, czyli najwyższy dopuszczalny poziom pozostałości, to prawnie określona granica stężenia danej substancji w żywności. Dla pestycydów niedopuszczonych do stosowania w UE wartość ta wynosi domyślnie 0,01 mg/kg – jest to tzw. poziom domyślny, oznaczający praktycznie zerową tolerancję dla zanieczyszczeń.

Który produkt jest objęty wycofaniem?

Ostrzeżenie dotyczy ściśle określonej partii produktu:

Nazwa: Orzechy włoskie łuskane Bakaliowy Targ, 200 g
Numer partii: P-5660/02
Najlepiej spożyć przed końcem: 04.2027
Wyprodukowano dla: Dino Polska S.A., ul. Ostrowska 122, 63-700 Krotoszyn

Jeśli na opakowaniu posiadanych przez konsumenta orzechów widnieje powyższy numer partii i data minimalnej trwałości, produkt należy traktować jako objęty ostrzeżeniem.

Co zrobiło Dino i co zrobiła inspekcja sanitarna?

Zgodnie z informacją GIS, Dino Polska S.A. „podjęła natychmiastowe działania i uruchomiła wewnętrzną procedurę wycofania kwestionowanej partii produktu ze sklepów sieci DINO Polska S.A. oraz poinformowała swoich klientów komunikatem umieszczonym w witrynie marketów o możliwości zwrotu produktu”. Klienci, którzy zakupili ten produkt, mogą zatem zwrócić go bezpośrednio w sklepie.

Równolegle organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej prowadzą postępowanie wyjaśniające i monitorują przebieg procesu wycofania kwestionowanej partii z obrotu.

Co powinien zrobić konsument?

Zalecenie GIS jest jednoznaczne: „Nie należy spożywać partii produktu określonej w tym komunikacie.” Osoby, które kupiły orzechy włoskie łuskane Bakaliowy Targ 200 g o numerze partii P-5660/02, powinny:

Zaprzestać ich spożywania.
Zwrócić produkt do sklepu, w którym został zakupiony – nawet bez paragonu.
W razie wątpliwości dotyczących stanu zdrowia skontaktować się z lekarzem.

Warto podkreślić, że obecne ostrzeżenie nie obejmuje innych produktów marki Bakaliowy Targ ani innych partii orzechów włoskich dostępnych w sprzedaży.

Skąd pochodzi problem?

GIS nie ujawnił w komunikacie, na jakim etapie łańcucha dostaw doszło do skażenia orzechów tetrametryną. Mogło to nastąpić zarówno podczas uprawy (w kraju pochodzenia surowca), jak i na etapie przechowywania lub transportu – tetrametryna jest bowiem stosowana w środkach do zwalczania owadów w magazynach i środkach transportu. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez Państwową Inspekcję Sanitarną ma na celu ustalenie tego właśnie źródła.

Przypadek ten wpisuje się w szerszy problem monitorowania pozostałości pestycydów w produktach spożywczych importowanych spoza Unii Europejskiej, gdzie standardy ochrony roślin i dopuszczone substancje aktywne mogą się istotnie różnić od obowiązujących w UE. Orzechy włoskie pochodzą najczęściej z takich krajów jak Ukraina, Mołdawia, Chile czy Chiny – w żadnym z nich regulacje dotyczące stosowania środków ochrony roślin nie muszą być tożsame z unijnymi.

Jak działa system ostrzeżeń żywnościowych w Polsce?

Niniejsze ostrzeżenie zostało wydane przez Główny Inspektorat Sanitarny na podstawie wyników kontroli urzędowej Państwowej Inspekcji Sanitarnej. System ten funkcjonuje w ramach europejskiej sieci RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed) – systemu szybkiego ostrzegania o niebezpiecznej żywności i paszach, który umożliwia błyskawiczną wymianę informacji między organami kontrolnymi państw członkowskich UE. Dzięki temu produkty stwarzające potencjalne zagrożenie mogą być wycofywane z rynku w całej Europie sprawnie i skoordynowanie.

Źródła