17 stycznia 2026 roku przypada Światowy Dzień Pizzy – święto, które we Włoszech zyskało szczególne znaczenie po grudniowej decyzji UNESCO o wpisaniu włoskiej kuchni na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości.
Włochy celebrują święto pizzy zaledwie miesiąc po historycznej decyzji Międzyrządowego Komitetu UNESCO, który 10 grudnia 2025 roku w Nowym Delhi jednogłośnie zatwierdził wpisanie włoskiej kuchni na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Jest to pierwsze takie wyróżnienie dla kuchni narodowej w całości – wcześniej na liście znajdowały się jedynie pojedyncze elementy tradycji kulinarnych, takie jak Tradycyjna Sztuka Wytwarzania Pizzy Neapolitańskiej z 2017 roku czy Dieta Śródziemnomorska z 2010 roku.
Święto patrona piekarzy
Światowy Dzień Pizzy został ustanowiony w 2017 roku przez Stowarzyszenie Oryginalnej Pizzy Neapolitańskiej. Data 17 stycznia nie jest przypadkowa – przypada w tym dniu uroczystość świętego Antoniego Opata, który według tradycji opanował ogień i dlatego jest patronem piekarzy oraz twórców pizzy – pizzaioli.
W tym roku święto ma szczególny charakter. Według komunikatu UNESCO włoska kuchnia została uznana jako system obejmujący kulturę i praktyki społeczne związane z żywnością, przekazywanie tradycji z pokolenia na pokolenie oraz wykorzystywanie wysokiej jakości lokalnych produktów i zrównoważony rozwój łańcuchów dostaw rolnych.
Pizza na odroczoną płatność
Z okazji tegorocznych obchodów znany neapolitański pizzaiolo Antonio Esposito przywrócił bardzo stary zwyczaj, który w przeszłości utrwalił się w wielu pizzeriach miasta pod Wezuwiuszem. Osoby, które w danej chwili miały kłopoty z pieniędzmi, prosiły o pizzę z odroczonym terminem płatności. Zgodnie z tą praktyką mogły za nią zapłacić po ośmiu dniach – stąd nazwa „pizza na 8”.
Branża we Włoszech w liczbach
We Włoszech branża pizzy generuje obroty rzędu około 15 miliardów euro rocznie, jak podają dane biura zajmującego się społeczno-ekonomicznymi badaniami włoskiego wypieku. Do sektora należy ponad 50 tysięcy pizzerii, w których pracuje kilkaset tysięcy osób. Według danych przedstawionych w Neapolu, w 183 tysiącach włoskich pizzerii pracuje 564 tysiące osób. Codziennie we Włoszech wypiekanych jest 8 milionów pizz, z czego 70 procent z nich ma sos pomidorowy.
Według organizacji Coldiretti-Ixé globalny obrót pizzą w 2024 roku ma osiągnąć rekordową wartość 160 miliardów euro, a Włochy wnoszą do tej kwoty 15 miliardów euro. Pizza jest głównym motorem gospodarczym we Włoszech, tworząc 100 tysięcy miejsc pracy w całym kraju – liczba ta podwaja się w weekendy. Włochy produkują rocznie 2,7 miliarda pizz, co oznacza około 46 pizz na osobę rocznie dla wszystkich grup wiekowych.
Według danych włoskiego ministerstwa turystyki, Włosi konsumują około miliona pizz dziennie. Według World Population Review z 2025 roku, przeciętny Włoch spożywa 7,6 kilograma pizzy rocznie.
Globalny rynek pizzy
Globalny rynek pizzy rozwija się dynamicznie. Według firmy IMARC Group rynek ten ma wzrosnąć z 155,2 miliarda dolarów w 2024 roku do ponad 226 miliardów dolarów do 2033 roku. Według Fortune Business Insights globalny rynek pizzy w 2025 roku ma osiągnąć wartość 282,91 miliarda dolarów.
W rankingu spożycia pizzy na osobę Norwegia zajmuje pierwsze miejsce z wynikiem 11,4 kilograma rocznie, co daje około 33 pizz na osobę. Stany Zjednoczone konsumują 9,6 kilograma na osobę rocznie, a Kanada 8,9 kilograma. W dalszej kolejności plasują się Australia z 8,6 kilograma oraz Włochy z 7,6 kilograma na osobę rocznie.
Polski rynek pizzy
W Polsce pizza cieszy się ogromną popularnością. Restauracje z włoskim menu stanowią ponad 60 procent krajowych lokali gastronomicznych. Według badań przeprowadzonych przez Instytut Badań Pollster aż 96 procent Polaków deklaruje, że konsumuje pizzę, z czego 70 procent spożywa ją w domu, głównie zamawiając z dostawą. Według World Population Review przeciętny Polak spożywa 4,5 kilograma pizzy rocznie.
Najpopularniejszą pizzą w Polsce jest capricciosa – prosta kompozycja z szynką i pieczarkami. Na podium znalazły się także margherita oraz pizza z pepperoni. Polacy najchętniej zamawiają pizzę o średnicy 50 centymetrów, określaną jako duża. Do miast, których mieszkańcy najczęściej sięgają po pizzę, należą Łódź, Gdynia, Wrocław i Kraków.
Kulturowe znaczenie wpisu UNESCO
W uzasadnieniu decyzji UNESCO podkreśliło, że włoska kuchnia jest kulturową i społeczną mieszanką tradycji kulinarnych, sposobem na okazywanie troski o siebie i innych, wyrazem miłości oraz odkrywaniem własnych korzeni. To wspólna aktywność, która podkreśla bliskość z jedzeniem, szacunek do składników i wspólne chwile przy stole.
Minister rolnictwa Francesco Lollobrigida podkreślił, że to zwycięstwo jest świętem dla wszystkich Włochów, bo mówi o korzeniach, kreatywności i umiejętności przekształcania tradycji w rzeczywistość.
Eksperci przewidują, że wpis na listę UNESCO może zwiększyć turystykę we Włoszech nawet o osiem procent w ciągu dwóch lat. Według danych Eurostatu w 2024 roku Włochy odnotowały około 458 milionów noclegów, zajmując drugie miejsce w Unii Europejskiej po Hiszpanii.
Tradycja neapolitańska
Pizza neapolitańska została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa ludzkości UNESCO w grudniu 2017 roku. Sztuka wyrobu pizzy neapolitańskiej to praktyka kulinarna obejmująca cztery osobne etapy związane z wyrabianiem, formowaniem i garnirowaniem ciasta oraz wypiekaniem pizzy na ogniu z węgla drzewnego.
Prawdziwa pizza neapolitańska musi spełniać bardzo precyzyjne normy. Ciasto wyrabiane jest wyłącznie z wody, mąki, drożdży piwnych i soli, pozostawiane do wyrośnięcia na 8 godzin. Jego grubość w środku powinna wynosić 2-3 milimetry, na rantach zaś około 1-2 centymetrów. Pizza pieczona jest w kamiennym piecu opalanym drewnem w temperaturze 450-485 stopni, przez 60-90 sekund.
Różnorodność dni pizzy
Pizza doczekała się aż trzech specjalnych dni na świętowanie jej smaku w różnych częściach świata. Pierwszym terminem jest właśnie 17 stycznia, kiedy pizza obchodzi swoje święto głównie we Włoszech. Kolejnym terminem jest 9 lutego, kiedy Międzynarodowy Dzień Pizzy obchodzona jest w pozostałej części Europy i w Stanach Zjednoczonych. Ostatnim terminem jest 31 sierpnia – wtedy święto obchodzą Brazylijczycy i pozostali mieszkańcy Ameryki Południowej.
Źródła:
- bimKal.pl – „Światowy Dzień Pizzy 2026”
- Polacy we Włoszech – „Kuchnia włoska została oficjalnie uznana przez UNESCO za niematerialne dziedzictwo kulturowe ludzkości”, 10 grudnia 2025
- XYZ.pl – „Pizza, pasta, UNESCO. Kuchnia włoska jako pierwsza wpisana na listę światowego dziedzictwa”, grudzień 2025
- HandelExtra.pl – „Wyróżnienie: UNESCO docenia kuchnię włoską”, 11 grudnia 2025
- PortalSpozywczy.pl – „Kuchnia włoska trafiła na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO”, 10 grudnia 2025
- Otwarty Przewodnik Krajoznawczy – „Neapol. Pizza neapolitańska na liście UNESCO”
- Italomania.org – „Pizzaiuoli i historia pizzy”
- Bankier.pl – „Włochy: pizza daje pracę setkom tysięcy osób”
- Fortune Business Insights – „Pizza Market Size, Share, Trends, Growth Report, 2032”
- World Population Review – „Pizza Consumption by Country 2025”
- Bakeryandsnacks.com – „World Pizza Day: Unlocking a billion dollar market”, 3 lutego 2025
- ZipDo – „Pizza Consumption Statistics Statistics”, 30 maja 2025
- Gambino’s Pizza Franchise – „Pizza Statistics and Trends”, 3 grudnia 2025
