Plac zabaw bez wypadków – co każdy powinien wiedzieć

Plac zabaw bez wypadków – co każdy powinien wiedzieć

Huśtawka z pękniętą liną, zardzewiała śruba wystająca z drabinki, piaskownica tuż przy betonowym krawężniku – to nie są scenariusze z katastroficznych filmów, lecz realne zagrożenia odnotowywane przez polskie organy nadzoru na placach zabaw i w salach zabaw. Wraz z nadejściem wiosny i dłuższymi dniami rośnie intensywność użytkowania tych przestrzeni, a wraz z nią – ryzyko wypadku. Kto ponosi odpowiedzialność za bezpieczeństwo dzieci i jak sprawdzić, czy miejsce zabawy spełnia obowiązujące standardy?

Nieprawidłowości na każdym kroku – co mówią kontrole

Wyniki przeprowadzonych przez Inspekcję Handlową kontroli obiektów świadczących usługi rekreacyjne dla dzieci są niepokojące. W ramach ogólnopolskiej akcji sprawdzono 263 obiekty – sale zabaw, parki trampolin, ścianki wspinaczkowe oraz parki linowe:

  • U ponad 40 proc. podmiotów wykryto nieprawidłowości w dokumentacji lub stanie technicznym wyposażenia.
  • W 60 placówkach, czyli 22,8 proc. skontrolowanych, stwierdzono wady bezpośrednio zagrażające zdrowiu i życiu dzieci.

Inspektorzy natrafiali m.in. na niedostatecznie zabezpieczone ostre krawędzie, odsłonięte gniazdka elektryczne i kable, a także wystające elementy metalowe – śruby, zszywki, druty, nity oraz ostre końcówki plastikowych opasek zaciskowych. Odnotowano też luźne gumy stwarzające ryzyko oplątania się dziecka.

Szerszy obraz zagrożeń przynoszą wyniki europejskiej współpracy nadzorczej. Polska, obok Bułgarii, Danii, Estonii, Holandii, Norwegii, Słowacji i Słowenii, uczestniczyła w projekcie współfinansowanym przez Komisję Europejską, w ramach którego skontrolowano łącznie 16 tys. placów zabaw. Efektem polskiej części akcji był nakaz rozbiórki 23 obiektów oraz całkowita likwidacja 15 placów zabaw. Wojewódzcy Inspektorzy Nadzoru Budowlanego wydali prawie 650 zaleceń dla zarządzających, dotyczących m.in. uszkodzeń sprzętu, niedostatecznej stabilności urządzeń, zaniedbań konserwacyjnych i elementów stwarzających ryzyko zranienia.

Park Zdrowia na Osiedlu Kmity w Rzeszowie zima 02 7 - B2BData.pl
Park Zdrowia na Osiedlu Kmity w Rzeszowie zimą 02

Kto odpowiada – i co mu grozi

Odpowiedź na pytanie o odpowiedzialność jest prosta, choć nierzadko ignorowana. Za bezpieczeństwo placu zabaw odpowiada jego właściciel lub zarządca – może nim być gmina, spółdzielnia mieszkaniowa, wspólnota, przedszkole, restauracja, a nawet osoba prywatna. Jak podkreśla Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów: „Kto organizuje zabawę, odpowiada za jej bezpieczeństwo.”

Ciężar prawny tego obowiązku określa ustawa Prawo budowlane. Zgodnie z art. 61 właściciel lub zarządca obiektu, który nie dba o jego stan techniczny lub nie zapewnia bezpieczeństwa użytkowania, „podlega grzywnie nie mniejszej niż 100 stawek dziennych, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku”. Równolegle Prezes UOKiK może nałożyć karę administracyjną – w przypadku wprowadzenia do obrotu niebezpiecznego produktu przeznaczonego dla dzieci może ona sięgnąć 100 tys. zł.

Jakie normy obowiązują

Podstawę techniczną dla projektowania, budowy i utrzymania placów zabaw stanowią normy PN-EN 1176, regulująca wymagania dotyczące wyposażenia, oraz PN-EN 1177, określająca właściwości nawierzchni amortyzujących upadki. Norma PN-EN 1176-7 wskazuje wprost trzy obowiązkowe rodzaje kontroli:

  • rutynową (wzrokową),
  • funkcjonalną (bardziej szczegółową) i
  • główną – coroczną, przeprowadzaną z udziałem niezależnego podmiotu zewnętrznego.

Uzupełnieniem krajowych przepisów jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, znane jako GPSR, które od 2024 roku obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach Unii Europejskiej.

Jak wskazują materiały opracowane przez UOKiK we współpracy z Głównym Urzędem Nadzoru Budowlanego: „Odpowiednie zarządzanie i regularne kontrole to klucz do zapewnienia bezpieczeństwa na placach zabaw.”

Harmonogram kontroli – minimum, które obowiązuje

UOKiK i Główny Urząd Nadzoru Budowlanego określają minimalne częstotliwości przeglądów wynikające z obowiązujących norm.

  • Co najmniej raz w tygodniu – wzrokowa kontrola stanu urządzeń i czystości nawierzchni; obowiązek niezależny od pory roku i warunków atmosferycznych.
  • Raz na miesiąc lub kwartał – sprawdzenie stopnia zużycia urządzeń, ogrodzenia i wyposażenia dodatkowego; częstotliwość uzależniona od intensywności użytkowania placu.
  • Raz w roku – kontrola główna z udziałem niezależnego podmiotu zewnętrznego, obejmująca m.in. ocenę bezpieczeństwa urządzeń naprawianych w ciągu roku.
  • Co pięć lat – okresowa kontrola stanu technicznego, przydatności do użytkowania, estetyki i otoczenia.

Wszystkie czynności należy dokumentować w dzienniku placu zabaw. Jak precyzuje Główny Urząd Nadzoru Budowlanego: „Spostrzeżenia z kontroli i przeglądów powinny być zawarte w tzn. Dzienniku placu zabaw, a dokumentacja, która dotyczy placu zabaw, w tym protokoły z okresowych kontroli, winny być do niego dołączone.”

Jak rozpoznać bezpieczny plac zabaw – przewodnik dla rodziców

Zanim pozwolimy dziecku biegać między urządzeniami, warto poświęcić kilka minut na ocenę miejsca. UOKiK przygotował zestaw praktycznych wskazówek, które ułatwiają szybką i skuteczną ocenę stanu placu.

  • Otoczenie i ogrodzenie. Bezpieczny plac zabaw powinien być wyraźnie wygrodzony, tak aby dziecko nie miało swobodnego dostępu do ruchliwych miejsc w pobliżu. Na terenie placu musi znajdować się tablica informacyjna z danymi kontaktowymi zarządcy, adresem i numerem alarmowym służb ratunkowych.
  • Nawierzchnia. Upadki na twardą powierzchnię to największe zagrożenie dla bawiących się dzieci. Właściwymi materiałami nawierzchniowymi są syntetyczna guma lub naturalne podłoże sypkie – piasek, żwir, zrębki drzewne, kora. Podłoże powinno być czyste, pozbawione stłuczonego szkła, kamieni i innych zanieczyszczeń.
  • Urządzenia. Sprzęt musi być stabilny i pewnie przymocowany do podłoża. Przed dopuszczeniem dziecka do zabawy warto sprawdzić, czy nie widać ostrych krawędzi, pęknięć, śladów rdzy ani luźnych elementów. Szczeliny i otwory nie mogą grozić zakleszczeniem głowy, kończyn ani palców. Do urządzeń nie należy przywiązywać sznurków, tasiemek ani smyczy. Zepsutego sprzętu nie naprawiamy samodzielnie – właściwą reakcją jest powiadomienie zarządcy i ewentualne pozostawienie ostrzeżenia na miejscu.
  • Strefa bezpieczeństwa. W bezpośrednim otoczeniu urządzeń nie powinny znajdować się żadne przeszkody – płoty, drzewa, stoliki, kosze na śmieci. Upadek nawet z niewielkiej wysokości na taki element może skończyć się poważnym urazem.

Gdzie zgłosić niebezpieczny plac zabaw

Gdy zauważymy nieprawidłowości, pierwszym krokiem powinien być kontakt z zarządcą lub właścicielem placu – dane kontaktowe muszą widnieć na tablicy informacyjnej na miejscu. Jeśli właściciel nie reaguje lub nie można go zidentyfikować, sprawę należy zgłosić do powiatowego inspektoratu nadzoru budowlanego. Kontakt do właściwego inspektoratu można znaleźć na stronie starostwa lub wojewódzkiego inspektoratu nadzoru budowlanego.

Zarządcy i inwestorzy planujący budowę lub gruntowną modernizację placu zabaw mogą zasięgnąć informacji w Głównym Urzędzie Nadzoru Budowlanego: tel. 22 66 19 454, e-mail: kancelaria@gunb.gov.pl.

Akcja informacyjna UOKiK i GUNB

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów prowadzi dedykowany serwis edukacyjny pod adresem placezabaw.uokik.gov.pl, opracowany wspólnie z Głównym Urzędem Nadzoru Budowlanego. Jak tłumaczyła Dorota Cabańska, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego: „Robimy to wraz z rozpoczęciem wiosny, bo w tym czasie miejsca te są coraz intensywniej eksploatowane, co prowadzi do zużycia i uszkodzenia dostępnych tu urządzeń. Dla bezpieczeństwa najmłodszych łączymy siły z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów we wspólnej akcji informacyjnej.”

W serwisie dostępne są bezpłatne materiały do pobrania: ulotki dla rodziców i opiekunów w językach polskim, angielskim i ukraińskim, a także obszerny poradnik dla zarządców i właścicieli, szczegółowo opisujący wymagania prawne, normy techniczne i procedury kontrolne.

Źródła

Tagi: , , , , , , , , , , , , , ,