Najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego odsłaniają fascynujący obraz codziennej mobilności Polaków. W typowy dzień roboczy na polskich drogach, w pociągach i autobusach odbywa się ponad 65 milionów podróży – to liczba porównywalna do populacji całej Francji przemieszczającej się w ciągu zaledwie kilkunastu godzin.
Większość Polaków podróżuje regularnie
Według opublikowanych przez GUS danych dotyczących mobilności transportowej ludności w 2024 roku, aż 73,6 procent członków gospodarstw domowych to osoby podróżujące, czyli odbywające przynajmniej jedną podróż rozpoczynającą się lub kończącą na terytorium Polski. W typowym dniu roboczym, przyjmowanym przez statystyków jako wtorek, środa lub czwartek, odbyło się 65,3 miliona podróży na terenie kraju.
Pozostałe 24 procent społeczeństwa stanowią osoby niepodróżujące, które przebywały wprawdzie na terytorium Polski, ale nie przemieszczały się. Co istotne, niemal połowa z nich – dokładnie 46,1 procent – nie podróżowała z przyczyn zdrowotnych. Jedynie 2,4 procent członków gospodarstw domowych w typowym dniu roboczym przebywało poza granicami kraju.
Mazowsze liderem, Opole na ostatnim miejscu
Geograficzne zróżnicowanie mobilności transportowej jest wyraźne i odzwierciedla zarówno potencjał demograficzny, jak i gospodarcze znaczenie poszczególnych regionów. Najwięcej podróży rozpoczyna się w województwie mazowieckim – aż 9,8 miliona dziennie, co stanowi około 15 procent wszystkich przemieszczeń w kraju. Na przeciwległym biegunie znajduje się województwo opolskie, gdzie liczba rozpoczynanych podróży wynosi zaledwie 1,7 miliona dziennie.
To naturalne, że region stołeczny generuje najwięcej ruchu – w Warszawie i okolicach koncentruje się administracja państwowa, siedziby największych korporacji oraz liczne instytucje edukacyjne i kulturalne. Mazowsze przyciąga również dojeżdżających z sąsiednich województw, co dodatkowo zwiększa natężenie ruchu.
Transport publiczny wciąż popularny
Badanie modułowe EU-SILC przeprowadzone przez GUS w 2024 roku rzuca światło na korzystanie z transportu publicznego przez polskie gospodarstwa domowe. Prawie 60 procent gospodarstw deklarowało korzystanie z transportu publicznego w ciągu ostatnich 12 miesięcy.
Różnice między miastem a wsią są jednak znaczące. W miastach z transportu publicznego korzystało 67,9 procent gospodarstw domowych, podczas gdy na terenach wiejskich odsetek ten wynosił 43,1 procent. Szczególnie wysoki wskaźnik odnotowano w największych ośrodkach miejskich – w miastach powyżej 500 tysięcy mieszkańców aż 90,3 procent gospodarstw korzystało z komunikacji zbiorowej.
Interesujące jest, że region warszawski stołeczny wyróżnia się na tle kraju – korzystanie z transportu publicznego zadeklarowało tam 82,2 procent gospodarstw domowych. To wynik współpracy między Warszawą a okolicznymi gminami, która umożliwia rozbudowaną sieć połączeń wykraczających poza granice stolicy.
Koszty podróżowania obciążeniem dla co czwartego gospodarstwa
Choć transport publiczny pozostaje popularnym wyborem, jego koszty stanowią wyzwanie finansowe dla wielu rodzin. Jak wynika z badania GUS, 24,2 procent gospodarstw domowych w Polsce oceniło, że wydatki na transport publiczny są dla nich odczuwalnym obciążeniem finansowym. Najkorzystniej pod tym względem sytuacja wygląda w regionie warszawskim, gdzie tylko 16,5 procent gospodarstw odczuwa obciążenie kosztami podróżowania komunikacją publiczną.
Kolejny rekord liczby pasażerów na kolei
Transport kolejowy przeżywa w Polsce prawdziwy renesans. Według danych Urzędu Transportu Kolejowego, w 2024 roku na stacjach kolejowych w Polsce zarejestrowano 810,4 miliona wsiadających i wysiadających pasażerów, co oznacza wzrost o 8,9 procent w porównaniu z rokiem poprzednim. To najwyższy roczny wynik od czasu rozpoczęcia prowadzenia jednolitej ewidencji przez UTK w 2018 roku.
Największą wymianę pasażerską odnotowano na stacji Wrocław Główny – 28,78 miliona pasażerów, co stanowi 3,6 procent ogółu ruchu w kraju. Na drugim miejscu uplasowała się Warszawa Centralna z wynikiem 20,04 miliona pasażerów, odnotowując znaczący wzrost o 56 procent w stosunku do roku poprzedniego.
Wyzwania branży transportowej
Choć mobilność Polaków pozostaje wysoka, branża transportowa stoi przed poważnymi wyzwaniami. Według danych GUS za pierwszy kwartał 2024 roku, aż 120 przewoźników ogłosiło upadłość, podczas gdy rok wcześniej było ich 105, a dwa lata temu – 90. Ponadto ponad 1400 firm transportowych znajduje się obecnie w procesie restrukturyzacji.
Problemy finansowe sektora wynikają z wielu czynników – od wzrostu kosztów operacyjnych, przez rosnące ceny paliw i opłaty drogowe, po trudności w pozyskiwaniu kierowców zawodowych. Według szacunków Międzynarodowej Unii Transportu Drogowego, w 2024 roku w Unii Europejskiej brakuje około 400 tysięcy kierowców zawodowych.
Perspektywy rozwoju
Pomimo trudności w sektorze transportu towarowego, mobilność osobowa w Polsce wykazuje tendencję wzrostową. Inwestycje w infrastrukturę kolejową, rozwój komunikacji miejskiej w dużych aglomeracjach oraz rosnąca świadomość ekologiczna społeczeństwa sprzyjają popularności transportu publicznego.
Kluczowym wyzwaniem pozostaje jednak zapewnienie dostępności i przystępności cenowej komunikacji publicznej na terenach wiejskich i w mniejszych ośrodkach miejskich. Rozwój sieci połączeń autobusowych i kolejowych, a także integracja różnych środków transportu mogą przyczynić się do dalszego wzrostu mobilności Polaków w najbliższych latach.
Źródła
- Główny Urząd Statystyczny, Mobilność transportowa ludności w Polsce w 2024 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/transport-i-lacznosc/transport/mobilnosc-transportowa-ludnosci-w-polsce-w-2024-r-,17,1.html
- Główny Urząd Statystyczny, Korzystanie z transportu publicznego przez gospodarstwa domowe (wyniki modułu badania EU-SILC 2024), https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/dochody-wydatki-i-warunki-zycia-ludnosci/korzystanie-z-transportu-publicznego-przez-gospodarstwa-domowe-wyniki-modulu-badania-eu-silc-2024,37,1.html
- Urząd Transportu Kolejowego, Wymiana pasażerska w 2024 r., https://utk.gov.pl/download/1/115316/Wymianapasazerskaw2024v2.pdf
- Główny Urząd Statystyczny, Trwa Badanie Mobilności Transportowej Ludności, https://stat.gov.pl/aktualnosci/trwa-badanie-mobilnosci-transportowej-ludnosci,582,1.html
