Rok 2024 okazał się wyjątkowo trudny dla polskiego sektora przedsiębiorstw niefinansowych. Po raz pierwszy od kilku lat zauważalny jest wyraźny spadek rentowności i ograniczenie aktywności inwestycyjnej. Czy to zwiastun głębszych problemów gospodarczych?
Spadek zysków o jedną czwartą
W 2024 roku wyniki finansowe badanych przedsiębiorstw niefinansowych były znacznie niższe od uzyskanych rok wcześniej, a wynik finansowy netto wyniósł 173,7 mld zł i był niższy o 24,0% niż rok wcześniej. To dane dotyczące 17 751 przedsiębiorstw niefinansowych prowadzących księgi rachunkowe, w których liczba pracujących wynosi 50 i więcej osób, opublikowane przez Główny Urząd Statystyczny.
Równie niepokojący jest spadek wyniku finansowego brutto. Wynik finansowy brutto wyniósł 218,4 mld zł, wobec 284,1 mld zł w 2023 roku i był obciążony podatkami i składkami w wysokości 44,7 mld zł (w 2023 było to 55,5 mld zł). To wyraźny sygnał, że polskie przedsiębiorstwa walczą z rosnącymi kosztami i malejącą efektywnością operacyjną.
Przychody w dół, koszty w górę
Fundamentalne wskaźniki ekonomiczne pokazują negatywny trend. Przychody ogółem były niższe o 3,0% od osiągniętych rok wcześniej, a koszty ich uzyskania spadły o 1,8%. Problem polega na tym, że koszty zmniejszyły się w mniejszym stopniu niż przychody, co bezpośrednio przełożyło się na pogorszenie marż.
Pogorszył się wskaźnik poziomu kosztów z 94,6% przed rokiem do 95,7%. Oznacza to, że przedsiębiorstwa muszą przeznaczać większą część swoich przychodów na pokrycie kosztów działalności, co zmniejsza przestrzeń na generowanie zysków. Jednocześnie przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów spadły o 2,9%, a koszty tej działalności – o 1,8%.
Inwestycje w odwrocie
Szczególnie niepokojący jest spadek nakładów inwestycyjnych. Nakłady inwestycyjne były o 7,8% niższe niż w 2023 r. (kiedy notowano wzrost o 10,2%). To odwrócenie trendu z poprzedniego roku, kiedy przedsiębiorstwa aktywnie inwestowały w rozwój.
Najgłębszy spadek dotyczył inwestycji w budynki i budowle. Nakłady na budynki i budowle zmniejszyły się o 13,4%, nakłady na zakupy o 4,3%, w tym na maszyny, urządzenia techniczne i narzędzia – o 4,9%, a na środki transportu – o 2,4%. Ograniczenie inwestycji może w dłuższej perspektywie negatywnie wpłynąć na konkurencyjność polskich przedsiębiorstw.
Kontekst lat poprzednich
Dla lepszego zrozumienia sytuacji warto spojrzeć na dane z poprzednich lat. W 2023 roku przychody ogółem badanych przedsiębiorstw wyniosły 6 157,1 mld zł, a koszty ich uzyskania 5 814,1 mld zł. Wynik finansowy netto ukształtował się na poziomie 278,6 mld zł. To oznacza, że w ciągu zaledwie roku wynik finansowy netto spadł z 278,6 mld zł do 173,7 mld zł.
Jeszcze lepsze wyniki odnotowano w 2022 roku. W 2022 roku przychody ogółem badanych przedsiębiorstw wyniosły 5 891,1 mld zł, a koszty ich uzyskania 5 527,8 mld zł. Wynik finansowy netto ukształtował się na poziomie 301,4 mld zł. Widać zatem wyraźną tendencję spadkową w ostatnich dwóch latach.
Struktura badanych przedsiębiorstw
Warto podkreślić, że dane GUS obejmują szeroką grupę przedsiębiorstw. W badanej w 2023 roku populacji 50 239 przedsiębiorstw prowadzących księgi rachunkowe, największą liczebnie grupę (63,8%) stanowiły jednostki małe, tj. o liczbie pracujących 10–49 osób, a najmniejszą (7,8%) jednostki duże (250 i więcej pracujących).
Pod względem zatrudnienia sytuacja wygląda odwrotnie. Według stanu na 31 grudnia 2023 roku w przedsiębiorstwach objętych badaniem pracowało 5 648,0 tys. osób. Podmioty duże były miejscem pracy dla 60,1% ogółu pracujących, średnie – 27,0% a podmioty małe – 12,9%. To pokazuje, jak ważną rolę w polskiej gospodarce odgrywają duże przedsiębiorstwa.
Co dalej?
Pogorszenie wyników finansowych przedsiębiorstw niefinansowych w 2024 roku jest zjawiskiem niepokojącym, zwłaszcza w kontekście spadku inwestycji. Niższa aktywność inwestycyjna może w przyszłości ograniczyć potencjał wzrostu gospodarczego i konkurencyjność polskich firm na rynkach międzynarodowych.
Kluczowe pytanie brzmi: czy obserwowany spadek to tylko chwilowe spowolnienie, czy zapowiedź dłuższego okresu stagnacji? Odpowiedź na to pytanie poznamy dopiero analizując wyniki kolejnych kwartałów. Na razie jednak dane z 2024 roku jasno wskazują, że polskie przedsiębiorstwa muszą zmierzyć się z rosnącymi wyzwaniami ekonomicznymi.
Źródła:
- Główny Urząd Statystyczny – Wyniki finansowe przedsiębiorstw niefinansowych w 2024 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/podmioty-gospodarcze-wyniki-finansowe/przedsiebiorstwa-niefinansowe/wyniki-finansowe-przedsiebiorstw-niefinansowych-w-2024-r-,12,58.html (dostęp: 29.10.2025)
- Główny Urząd Statystyczny – Wyniki finansowe przedsiębiorstw w 2024 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/podmioty-gospodarcze-wyniki-finansowe/przedsiebiorstwa-niefinansowe/wyniki-finansowe-przedsiebiorstw-w-2024-r-,40,9.html (dostęp: 29.10.2025)
- Główny Urząd Statystyczny – Wyniki finansowe przedsiębiorstw w 2023 roku, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/podmioty-gospodarcze-wyniki-finansowe/przedsiebiorstwa-niefinansowe/wyniki-finansowe-przedsiebiorstw-w-2023-roku,40,5.html (dostęp: 29.10.2025)
- Główny Urząd Statystyczny – Wyniki finansowe przedsiębiorstw w 2022 roku, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/podmioty-gospodarcze-wyniki-finansowe/przedsiebiorstwa-niefinansowe/wyniki-finansowe-przedsiebiorstw-w-2022-roku,40,1.html (dostęp: 29.10.2025)
