Kolejne środki z budżetu państwa trafiają do podkarpackich gmin i powiatów na likwidację skutków klęsk żywiołowych z lat 2024 i 2025. Łączna kwota dofinansowania przekroczyła 31,5 mln zł, z czego ponad 5 mln zł przeznaczono specjalnie na bieżący rok. Informacje te przekazała 20 marca 2026 roku Wojewoda Podkarpacki Teresa Kubas-Hul podczas briefingu prasowego w Podkarpackim Urzędzie Wojewódzkim w Rzeszowie.
Skąd pochodzą środki i na co trafią?
Dotacje celowe dla jednostek samorządu terytorialnego są przekazywane z rezerwy celowej budżetu państwa, na podstawie art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Środki mogą być przeznaczone wyłącznie na remont, przebudowę i odbudowę obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęski żywiołowej – dróg, mostów, przepustów, sieci wodociągowych, kanalizacyjnych i innych obiektów komunalnych stanowiących własność samorządów. Dofinansowanie z budżetu państwa nie może przekroczyć 80 proc. kosztów realizacji zadania.
Podczas briefingu wojewoda potwierdziła, że wszystkie dotacje obejmują szkody powstałe w wyniku powodzi, podtopień i gradobić. „Tak, to były powodzie, podtopienia, gradobicia” – powiedziała wprost Teresa Kubas-Hul, odpowiadając na pytania dziennikarzy. Zdarzenia te miały miejsce w latach 2024 i 2025.
Ponad 31,5 mln zł – łącznie i z podziałem na lata
Suma przekazana na likwidację szkód po klęskach żywiołowych wynosi łącznie ponad 31,5 mln zł. Jak wyjaśniała wojewoda, część zadań nie została zrealizowana w ubiegłym roku – np. z powodu nierozstrzygniętych przetargów. Te zobowiązania przechodzą na rok 2026. „Natomiast sam rok dwa tysiące dwudziesty szósty to jest ponad pięć milionów złotych” – precyzowała Kubas-Hul, wskazując, że ta kwota stanowi uzupełnienie niezrealizowanych potrzeb z 2025 roku.
Samorządy, które otrzymały środki, dysponują harmonogramami realizacji prac. Jak zapewniła wojewoda, są do tego przygotowane, a wszystkie zadania muszą zostać rozliczone jeszcze w 2026 roku. Tryb wypłaty dotacji zakłada, że środki przekazywane są samorządom po faktycznym wykonaniu robót – na podstawie złożonych wniosków i kopii faktur.
Podkarpacie liderem w wykorzystaniu środków
Warto przypomnieć szerszy kontekst finansowania bezpieczeństwa w regionie. Jak wynika z danych Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego, w 2025 roku Podkarpacie otrzymało 278 777 030 zł w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Spośród wszystkich województw w Polsce podkarpackie zajęło pierwsze miejsce pod względem poziomu wykorzystania tych środków – wydatkując ponad 98,5 proc. przyznanej kwoty. Na 2026 rok zaplanowano dla regionu jeszcze wyższe środki w ramach tego programu – 297 669 547 zł.
Osobny strumień finansowania stanowią środki na programy osuwiskowe. Jak przekazał Podkarpacki Urząd Wojewódzki, województwo podkarpackie otrzymało ponad 55 mln zł na realizację zadań w ramach programów zabezpieczania i stabilizacji osuwisk zagrażających infrastrukturze komunalnej.
Mechanizm przyznawania dotacji
Aby otrzymać wsparcie, samorząd musi udokumentować straty poniesione w wyniku klęski żywiołowej przekraczające 5 proc. jego dochodów własnych za rok poprzedzający zdarzenie. Procedura obejmuje m.in. powołanie gminnej lub powiatowej komisji szacowania strat, sporządzenie dokumentacji fotograficznej, przygotowanie kalkulacji kosztów odbudowy oraz złożenie wniosku do Wojewody, który następnie wnioskuje do Ministra Finansów za pośrednictwem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o uruchomienie środków z rezerwy celowej.
Opisany model łączy szybkość reagowania z wymogiem rozliczalności wydatkowania środków publicznych – dotacje wypłacane są po wykonaniu prac, nie z góry. Jest to rozwiązanie ograniczające ryzyko marnotrawienia funduszy, choć jednocześnie wymaga od samorządów prefinansowania inwestycji ze środków własnych lub kredytów.
Rosnące znaczenie odporności klimatycznej
Opisywane środki wpisują się w szerszy trend nasilania zjawisk ekstremalnych, które w ostatnich latach dotykają coraz mocniej województwo podkarpackie. Jak wskazywała wcześniej Teresa Kubas-Hul, region musi przygotowywać się na powodzie błyskawiczne, wichury i susze wynikające ze zmian klimatycznych. Naprawy infrastruktury po każdej kolejnej klęsce to nie tylko kwestia bieżącego bezpieczeństwa mieszkańców, ale też długoterminowego kosztu, który ponosi budżet państwa i samorządowe finanse publiczne.
Źródła
- Opracowanie własne B2BData.pl Agencja Informacyjna na podstawie briefingu prasowego Wojewody Podkarpackiego Teresy Kubas-Hul, Rzeszów, 20 marca 2026 r.
- Podkarpacki Urząd Wojewódzki w Rzeszowie – Szacowanie strat w infrastrukturze komunalnej oraz udzielanie dotacji dla jednostek samorządu terytorialnego poszkodowanych w wyniku zdarzeń o charakterze klęski żywiołowej, data publikacji: 10 lipca 2025 r. Dostępne: rzeszow.uw.gov.pl
- Podkarpacki Urząd Wojewódzki w Rzeszowie – Dwa lata pracy wojewody – dwa lata rozwoju Podkarpacia. Dostępne: rzeszow.uw.gov.pl
- Podkarpacki Urząd Wojewódzki w Rzeszowie – Niemal 300 mln zł na ochronę ludności i obronę cywilną w regionie. Dostępne: rzeszow.uw.gov.pl
- Podkarpacki Urząd Wojewódzki w Rzeszowie – strona główna, aktualna informacja o środkach na programy osuwiskowe. Dostępne: rzeszow.uw.gov.pl
