Każdego roku 23 lutego obchodzimy Międzynarodowy Dzień Pomocy Potrzebującym. To okazja, by spojrzeć na skalę zjawiska ubóstwa — nie tylko przez pryzmat statystyk, ale przede wszystkim przez pryzmat codziennego ludzkiego doświadczenia.
Czym jest ten dzień i skąd się wziął?
Międzynarodowy Dzień Pomocy Potrzebującym obchodzony jest 23 lutego. Tego dnia organizacje i instytucje na całym świecie inicjują wydarzenia zachęcające do udzielania wsparcia osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz uwrażliwiające społeczeństwo na problemy dotykające najbardziej bezbronnych. Jak podkreślają pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Lublinie, w tym dniu warto pamiętać, że pomoc nie musi być wyłącznie materialna: „Bardzo często potrzebna jest nie tylko pomoc materialna. Zauważajmy na co dzień, że mamy wokół siebie ludzi, którzy potrzebują od nas poświęconego czasu, rozmowy, dobrego słowa, otuchy, wspólnego spaceru, uśmiechu na twarzy, po prostu ludzkiej życzliwości.”
Polska w liczbach — najnowsze dane z 2025 r.
Główny Urząd Statystyczny opublikował w grudniu 2025 r. najobszerniejsze jak dotąd opracowanie poświęcone pomocy społecznej: „Beneficjenci środowiskowej pomocy społecznej w 2024 r.” Po raz pierwszy uwzględnia ono m.in. zasięg ubóstwa w gminach zagrożonych marginalizacją oraz skalę niedopasowania kryteriów dochodowych do realnych kosztów życia.
Według danych zawartych w tej publikacji, w 2024 r. zasięg korzystania z pomocy społecznej na wsi wyniósł 3,6% i był wyższy niż w miastach o 0,7 punktu procentowego. Raport odnotowuje też istotne zmiany demograficzne wśród beneficjentów: w dekadzie 2015–2024 udział dzieci i młodzieży w gronie korzystających ze wsparcia zmniejszył się o 5,4 punktu procentowego — z 35,3% do 29,9% — a udział osób w wieku produkcyjnym — o 4,6 punktu procentowego (z 56,3% do 51,7%). Równocześnie rósł odsetek beneficjentów w wieku poprodukcyjnym, co odzwierciedla starzenie się populacji korzystającej z pomocy (GUS, „Beneficjenci środowiskowej pomocy społecznej w 2024 r.”, grudzień 2025).
Ubóstwo w 2024 r. — sygnały poprawy, ale nie dla wszystkich
Informacja sygnalna GUS z czerwca 2025 r. przynosi dane o zasięgu ubóstwa ekonomicznego za 2024 r. Po alarmującym skoku z roku 2023, kiedy stopa ubóstwa skrajnego wzrosła o 2 punkty procentowe do 6,6%, rok 2024 przyniósł pewną poprawę. Jak stwierdza GUS wprost: „Po odnotowanym w 2023 r. wzroście, w 2024 r. nastąpiło zmniejszenie zasięgu zagrożenia ubóstwem skrajnym (o 1,4 p. proc. z 6,6% do 5,2% osób w gospodarstwach domowych). Spadek ten był jednak mniejszy niż wspomniany wzrost pomiędzy rokiem 2022 a 2023.”
Obraz ubóstwa uzupełniają dane o jego pozostałych wymiarach. W 2024 r. zasięg ubóstwa relatywnego wzrósł o 1,1 punktu procentowego — do 13,3%, natomiast zasięg ubóstwa ustawowego (wyznaczanego progami dochodowymi uprawniającymi do świadczeń pomocowych) spadł do 2,6%, przy niezmienionych od 2022 r. progach: 776 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 600 zł na osobę w rodzinie (GUS, „Zasięg zagrożenia ubóstwem ekonomicznym w Polsce w 2024 r.”, czerwiec 2025).
Ta na pozór sprzeczna kombinacja — mniej osób w ubóstwie skrajnym, ale więcej zagrożonych ubóstwem relatywnym — ujawnia coraz wyraźniejszy problem strukturalny. Progi dochodowe pomocy społecznej nie były waloryzowane od 2022 r. i w warunkach wzrostu wynagrodzeń formalnie „wypychają” część osób poza system wsparcia, mimo że ich realna sytuacja finansowa nadal pozostaje trudna.
Sytuacja materialna Polaków w 2024 r.
GUS wskazał w maju 2025 r., że „w 2024 r. sytuacja materialna gospodarstw domowych wyraźnie poprawiła się w stosunku do roku 2023. Miało to między innymi związek z wyższym przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej (…), a także ze zwiększeniem świadczeń społecznych i rodzinnych, przy jednoczesnym osłabieniu tempa wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych.” Poprawa ta była jednak nierównomierna — nie objęła wszystkich grup społecznych w takim samym stopniu.
Kim są dziś osoby potrzebujące pomocy?
Zmieniający się profil beneficjentów pomocy społecznej pozwala lepiej zrozumieć, kto w Polsce faktycznie potrzebuje wsparcia instytucjonalnego. Dane GUS za 2023 r. — ostatnie z pełną charakterystyką demograficzną — pokazują, że 32,2% ogółu beneficjentów pomocy społecznej w gospodarstwach domowych to osoby samotne. W przypadku takich jednoosobowych gospodarstw, niepełnosprawność lub długotrwała choroba stanowi dominującą przyczynę korzystania z pomocy. System w coraz większym stopniu staje się więc siecią bezpieczeństwa dla osób, które z powodów zdrowotnych nie są w stanie samodzielnie zadbać o swój byt.
Pomoc to nie tylko pieniądze
W Międzynarodowy Dzień Pomocy Potrzebującym warto pamiętać, że wsparcie można okazywać na wiele sposobów — nie tylko przez finansowe dotacje czy datki na zbiórkach charytatywnych. Pracownicy socjalni i organizacje pomocowe od lat podkreślają, że dla wielu osób — starszych, chorych, osamotnionych — równie cenne jak pomoc materialna jest zwykłe ludzkie zainteresowanie: rozmowa, poświęcony czas, gest życzliwości. Jak ujął to MOPR w Lublinie: „Pomaganie jest naprawdę fajne i daje dużo satysfakcji.”
Pomoc społeczna w Polsce funkcjonuje na podstawie ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Według danych GUS, w 2024 r. w Polsce działało 113,1 tys. organizacji pozarządowych zrzeszających 7,6 mln osób, które w związku z jesiennymi powodziami udzieliły wsparcia 4,3 mln osób (GUS, grudzień 2025).
Jak możesz pomóc?
Instytucje publiczne i organizacje pozarządowe wskazują wiele sposobów na aktywne włączenie się w pomoc potrzebującym: udział w zbiórkach żywności i odzieży, wolontariat w lokalnych ośrodkach pomocy społecznej czy domach opieki, a także zwykła uważność na bliskich i sąsiadów, którzy mogą potrzebować wsparcia.
Źródła
- Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Lublinie, komunikat z okazji Międzynarodowego Dnia Pomocy Potrzebującym:
https://mopr.lublin.eu/889-miedzynarodowy-dzien-pomocy-potrzebujacym - Urząd Statystyczny w Katowicach, infografika „Międzynarodowy Dzień Pomocy Potrzebującym” (20.02.2026):
https://katowice.stat.gov.pl/infografiki/infografiki-aktualne/miedzynarodowy-dzien-pomocy-potrzebujacym-infografika,678,1.html - GUS, „Beneficjenci środowiskowej pomocy społecznej w 2024 r.” (15.12.2025):
https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/ubostwo-pomoc-spoleczna/beneficjenci-srodowiskowej-pomocy-spolecznej-w-2024-r-,15,8.html - GUS, „Zasięg zagrożenia ubóstwem ekonomicznym w Polsce w 2024 r.” (czerwiec 2025):
https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/ubostwo-pomoc-spoleczna/zasieg-zagrozenia-ubostwem-ekonomicznym-w-polsce-w-2024-r-,14,12.html - GUS, „Sytuacja gospodarstw domowych w 2024 r. w świetle badania budżetów gospodarstw domowych” (29.05.2025):
https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/dochody-wydatki-i-warunki-zycia-ludnosci/sytuacja-gospodarstw-domowych-w-2024-r-w-swietle-badania-budzetow-gospodarstw-domowych,3,24.html - GUS, „Beneficjenci środowiskowej pomocy społecznej w 2023 r.” — informacja sygnalna (17.10.2024):
https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/ubostwo-pomoc-spoleczna/beneficjenci-srodowiskowej-pomocy-spolecznej-w-2023-roku,6,12.html - Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.)
