Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nałożył na PKO BP karę w wysokości 79 291 800 złotych. Decyzja z 26 stycznia 2026 roku dotyczy stosowania przez instytucję finansową klauzul umownych, które nie określały w sposób wystarczająco jasny zasad jednostronnej zmiany oprocentowania kredytów konsumenckich.
Czego dotyczyło postępowanie
Postępowanie prowadzone przez UOKiK odnosiło się do postanowień wzorca umowy stosowanych w aneksach do umów kredytu w rachunku płatniczym. Prezes Urzędu Tomasz Chróstny uznał za niedozwolone zapisy dotyczące zasad zmiany oprocentowania limitu odnawialnego.
Przedmiotem analizy były klauzule przewidujące możliwość jednostronnej zmiany oprocentowania kredytu przez bank w przypadku wystąpienia określonych przesłanek. Zdaniem Urzędu takie mechanizmy są co do zasady dopuszczalne, ale wyłącznie wtedy, gdy warunki zmiany oprocentowania zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, precyzyjny oraz weryfikowalny przez konsumenta.
„Bank jako silniejsza strona w umowie z konsumentem powinien działać profesjonalnie i transparentnie. Klauzule dotyczące zmiany oprocentowania powinny być sformułowane tak, żeby konsument wiedział, kiedy i w jaki sposób mogą zmienić się koszty kredytu” – podkreślił Prezes UOKiK Tomasz Chróstny.
Główne zarzuty regulatora
Według ustaleń UOKiK zakwestionowane postanowienia nie określały wystarczająco przesłanek zmiany oprocentowania ani nie wskazywały, w jaki sposób konsument może zweryfikować zasadność i zakres tej zmiany. W ocenie Urzędu dawało to bankowi bardzo szerokie pole interpretacji, a w praktyce możliwość arbitralnego kształtowania oprocentowania kredytu.
Klauzule nie informowały jednoznacznie między innymi o tym, jakie kryteria bank ma wziąć pod uwagę, ani o zależnościach pomiędzy zmianą mierników wskazanych w postanowieniu oraz ich ewentualnych wagach. Zdaniem UOKiK w rezultacie konsumenci nie byli w stanie przewidzieć ekonomicznych konsekwencji zobowiązań zaciągniętych wobec instytucji finansowej.
Zakres i okres stosowania spornych zapisów
Wzorce umowne zawierające zakwestionowane postanowienia były stosowane przez PKO BP od 15 grudnia 2018 roku. Sprawa dotyczy około 23 tysięcy umów limitu odnawialnego, co stanowi poniżej 3 procent portfela banku. Postępowanie UOKiK obejmowało wzorce umowne wprowadzone od grudnia 2018 roku do maja 2019 roku.
W trakcie trwającego postępowania bank nie podjął działań zmierzających do zaprzestania stosowania niedozwolonych klauzul, co miało wpływ na wymiar nałożonej kary.
Konsekwencje dla konsumentów
Prawomocna decyzja o uznaniu postanowień wzorca umowy za niedozwolone wywołuje skutek wobec banku oraz wszystkich jego klientów, którzy zawarli aneksy do umów na podstawie wskazanych wzorców. Postanowienia uznane za niedozwolone są bezskuteczne z mocy prawa i nie wiążą konsumentów. Należy traktować je tak, jakby w ogóle nie było ich w umowach.
Istotne jest, że nie jest konieczne stwierdzenie ich bezskuteczności na drodze sądowej. Sądy są związane decyzją Prezesa UOKiK w zakresie stwierdzenia niedozwolonego charakteru klauzul. Decyzja może również stanowić pomoc dla konsumentów przy indywidualnym dochodzeniu roszczeń związanych ze stosowaniem tych postanowień.
Obowiązki informacyjne banku
PKO BP został zobowiązany do indywidualnego poinformowania o decyzji wszystkich konsumentów dotkniętych naruszeniem. Informacja ma zostać przekazana w ciągu miesiąca od uprawomocnienia się decyzji za pośrednictwem wiadomości SMS oraz e-mail, albo poprzez SMS i list polecony, jeśli bank nie dysponuje aktywnym adresem e-mail konsumenta.
Ponadto instytucja została zobowiązana do prezentowania odpowiedniego oświadczenia przez okres czterech miesięcy na swojej stronie internetowej oraz trzech miesięcy w kanałach społecznościowych na portalach Facebook i Instagram.
Stanowisko banku
Instytucja poinformowała, że decyzja Prezesa UOKiK nie jest prawomocna. Bank analizuje otrzymane rozstrzygnięcie i po zakończeniu analizy zdecyduje o dalszych krokach przewidzianych przepisami prawa, w tym rozważy odwołanie od decyzji do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
PKO BP podkreślił, że stale podnosi standardy relacji z klientami, aby były one oparte na równowadze stron oraz przejrzystych zasadach, i zawsze jest otwarty na dialog z konsumentami.
Kontekst regulacyjny
Decyzja wpisuje się w szerszy nurt działań UOKiK mających na celu ochronę konsumentów przed niejasno sformułowanymi zapisami umownymi. Regulator konsekwentnie eliminuje z obrotu klauzule abuzywne, które dają przedsiębiorcom nadmierne możliwości jednostronnego kształtowania warunków umowy.
W przypadku kredytów konsumenckich szczególnie istotna jest przejrzystość zasad zmiany oprocentowania, gdyż bezpośrednio wpływają one na koszty ponoszone przez konsumentów. Brak jednoznacznych kryteriów uniemożliwia klientom przewidzenie, w jakich sytuacjach i w jakim zakresie może wzrosnąć ich zadłużenie.
Źródła
- Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Komunikat prasowy z 26.01.2026: „Zmiana oprocentowania bez jasnych zasad? Prezes UOKiK mówi „nie” i nakłada karę na PKO BP” – https://uokik.gov.pl/zmiana-oprocentowania-bez-jasnych-zasad-prezes-uokik-mowi-nie-i-naklada-kare-na-pko-bp
- Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Decyzja Nr DOZIK-1/2026
