Rzecznik Finansowy ostrzega przed nową odmianą oszustwa z wykorzystaniem systemu BLIK. Tym razem ofiara nie musi nic zlecać – wystarczy, że na jej konto wpłyną cudze pieniądze, a potem zrobi to, co wydaje się oczywiste: odda je z powrotem. I właśnie na tym polega problem.
Polska jest jednym z europejskich liderów płatności mobilnych. W 2024 roku system BLIK obsłużył ponad 2,4 miliarda transakcji, a skala nadużyć – wyrażona jako ułamek wszystkich operacji – pozostaje znikoma. Według danych Związku Banków Polskich liczba reklamacji użytkowników BLIK-a w pierwszym półroczu 2025 roku wyniosła zaledwie 0,0021% wszystkich transakcji (dane ZBP za I półrocze 2025 r., za: odpowiedź Ministerstwa Finansów na interpelację poselską nr 13460, 28 listopada 2025 r.). Nie oznacza to jednak, że można zachować pełne spokój. Przestępcy stale udoskonalają swoje metody, a nowy schemat wyłudzeń jest szczególnie podstępny – ofiara może nie tylko stracić pieniądze, ale również, działając w dobrej wierze, stać się nieświadomym ogniwem w przestępczym łańcuchu.
Mechanizm oszustwa: uczciwy człowiek jako pośrednik
Schemat opisany przez Rzecznika Finansowego w komunikacie opublikowanym w lutym 2026 roku działa następująco: na konto bankowe przypadkowej osoby trafia niespodziewany przelew BLIK na numer telefonu. Chwilę później odzywa się rzekomy nadawca z wyjaśnieniem, że pomylił cyfry przy wpisywaniu numeru i prosi o szybki zwrot – ale na inny numer telefonu lub inny rachunek bankowy niż ten, z którego pieniądze wpłynęły.
Mechanizm przestępstwa jest precyzyjnie zaplanowany. Oszuści zamieszczają fikcyjne ogłoszenie sprzedaży na internetowej platformie handlowej i celowo podają numer telefonu przypadkowej osoby – nie swojego. Gdy kupujący płaci za nieistniejący towar, pieniądze trafiają na konto tej właśnie osoby trzeciej. Następnie przestępca kontaktuje się z odbiorcą, podszywa pod omyłkowego nadawcę i nakłania go do „zwrotu” środków – tym razem już na własny rachunek. Uczciwy odbiorca traci w ten sposób własne pieniądze, a przy okazji może zostać wskazany przez organy ścigania jako pośrednik w przestępstwie.
Jak ostrzega Rzecznik Finansowy: zwrot pieniędzy na inny numer telefonu lub rachunek może wciągnąć odbiorcę w przestępczy proceder i narazić go na konsekwencje prawne.
Klasyczna wersja: wyłudzenie kodu od „znajomego”
Równolegle funkcjonuje wciąż najszerzej znana forma tego procederu – wyłudzenie sześciocyfrowego kodu BLIK od osoby, która jest przekonana, że pomaga komuś bliskiemu. Przestępca przejmuje konto w serwisie społecznościowym lub komunikatorze, a następnie – podszywając się pod właściciela konta – rozsyła do jego znajomych prośbę o pilną pożyczkę i przesłanie kodu BLIK. Preteksty są różne: zgubiony portfel, brak dostępu do banku, nagła sytuacja, nieoczekiwany wydatek. Kod, gdy trafi w ręce przestępcy, zostaje natychmiast wykorzystany do wypłaty gotówki z bankomatu. Transakcja jest nieodwracalna.
Oszustwo metodą „na BLIK” polega na włamaniu się i przejęciu konta na portalu społecznościowym oraz proszeniu za pomocą komunikatora znajomych właściciela konta o udostępnienie kodu BLIK. W przeciwieństwie do płatności przelewem, transakcji dokonanych za pomocą tego kodu nie można już cofnąć, gdyż przestępca od razu wpisuje podany kod BLIK w bankomacie i wypłaca z niego pieniądze – wyjaśniają policjanci z Komendy Miejskiej Policji w Toruniu.
Gdzie leży rzeczywisty problem?
Warto podkreślić, że samo narzędzie płatnicze nie stanowi słabego ogniwa. Jak wyjaśnił wiceminister finansów Jurand Drop w piśmie z 28 listopada 2025 roku (odpowiedź na interpelację poselską nr 13460): „Do oszustwa z wykorzystaniem metody płatności BLIK dochodzi na skutek wykorzystania technik socjotechnicznych, aby skłonić ofiarę do podania kodu autoryzacyjnego lub wykonania płatności.”
Ministerstwo Finansów jednoznacznie wskazuje, że „sformułowanie 'oszustwo na BLIKA’ jest uproszczeniem, które przerzuca odpowiedzialność z faktycznego źródła problemu, czyli podszywania się przez przestępców pod znajomych ofiar, na system płatności.”
Innymi słowy – zagrożenie nie tkwi w technologii, lecz w ludzkim zachowaniu pod wpływem presji i manipulacji. Przestępcy działają szybko, kreują pilność i liczą na automatyczną reakcję ofiary.
Skala internetowych przestępstw finansowych pozostaje poważna. Według danych policji w pierwszej połowie 2025 roku w Polsce odnotowano blisko 52 tysiące oszustw internetowych, a liczba zgłoszeń wciąż rośnie.
Co robić – i czego nie robić
Rzecznik Finansowy sformułował jasne wytyczne dla osób, które niespodziewanie otrzymają przelew BLIK:
- Nie należy samodzielnie odsyłać otrzymanych środków – ani na inny numer telefonu, ani na wskazany przez rozmówcę rachunek bankowy. Nawet jeśli argument o pomyłce brzmi przekonująco, a rozmówca wywiera presję lub grozi konsekwencjami.
- Właściwa procedura jest następująca: odbiorca omyłkowego przelewu powinien poprosić rzekomego nadawcę, by ten skontaktował się ze swoim bankiem. To bank powinien formalnie wystąpić do odbiorcy o zwrot środków. Procedura bankowa pozwala zachować anonimowość, przekazać pieniądze na specjalny rachunek techniczny i nie naraża odbiorcy na żadne koszty ani ryzyko prawne.
- W przypadku klasycznego oszustwa na kod BLIK – gdy ktoś przez komunikator prosi o pomoc finansową – kluczowe jest wykonanie jednej prostej czynności: zadzwonienie do tej osoby bezpośrednio, głosowo, na znany nam numer. Prośba przez czat, bez możliwości rozmowy, powinna automatycznie wzbudzić czujność.
Policja z Komendy Dolnośląskiej zaleca, by przed przekazaniem kodu BLIK zawsze upewnić się, że za prośbą o pomoc finansową nie kryje się próba oszustwa – i w razie wątpliwości osobiście spotkać się ze znajomym lub zadzwonić.
Prawa konsumenta po oszustwie
Jeśli doszło do wyłudzenia, ofiara powinna niezwłocznie skontaktować się ze swoim bankiem przez oficjalną infolinię, zgłosić incydent, zmienić dane logowania i zastrzec dostęp do konta. Następnie należy złożyć zawiadomienie na policji. Zgodnie z ustawą o usługach płatniczych, w przypadku nieautoryzowanej transakcji płatniczej – rozumianej jako transakcja wykonana bez świadomej zgody użytkownika – bank jest co do zasady zobowiązany zwrócić skradzioną kwotę w ciągu jednego dnia roboczego.
Jeżeli bank odmówi zwrotu lub zażąda zwrotu już wypłaconych środków, konsumentowi przysługuje prawo złożenia wniosku do Rzecznika Finansowego lub do miejskiego i powiatowego rzecznika konsumentów. Jak wskazuje UOKiK, „obowiązek banku nie kończy się na wykazaniu prawidłowości uwierzytelnienia przy wykonywaniu transakcji. Istotne jest zapewnienie przez instytucje finansowe takich środków bezpieczeństwa, które ograniczą działania oszustów.”
Warto mieć świadomość, że bank może kwestionować zwrot, jeśli uzna, że klient działał z rażącym niedbalstwem – czyli świadomie przekazał kod BLIK osobie trzeciej. W takim przypadku spór może trafić do sądu, który oceni indywidualne okoliczności sprawy.
Zadbaj o swoje konto – zanim dojdzie do oszustwa
Podstawową i najskuteczniejszą formą ochrony jest weryfikacja tożsamości rozmówcy przed podjęciem jakiegokolwiek działania finansowego. Przydatne są też techniczne środki ostrożności: włączenie dwuskładnikowego uwierzytelnienia (2FA) na kontach w mediach społecznościowych sprawia, że ewentualne przejęcie profilu przez przestępcę staje się znacznie trudniejsze.
Ani bank, ani żaden organ państwowy nie prosi przez komunikator o generowanie kodów BLIK, podawanie kodów PIN ani haseł do bankowości elektronicznej. Każda taka prośba – niezależnie od tożsamości rozmówcy – powinna być traktowana jako sygnał alarmowy.
Źródła
- Rzecznik Finansowy, komunikat: Oszustwo na BLIKA – nie każda rada jest właściwa, rf.gov.pl (luty 2026), https://rf.gov.pl/oszustwo-na-blika-nie-kazda-rada-jest-wlasciwa/
- Ministerstwo Finansów, odpowiedź na interpelację poselską nr 13460 w sprawie oszustw dokonywanych przy użyciu systemu BLIK, podpisana przez podsekretarza stanu Juranda Dropa, Warszawa, 28 listopada 2025 r. (za: bs.net.pl, grudzień 2025)
- Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów / Biuro Rzecznika Finansowego, serwis finanse.uokik.gov.pl, zakładka Nieautoryzowane transakcje: https://finanse.uokik.gov.pl/tag/nieautoryzowane-transakcje/
- Komenda Miejska Policji w Toruniu, komunikat: Oszustwo metodą „na BLIKA” – nie daj się złapać: https://torun.policja.gov.pl/kb3/informacje/wiadomosci/167906,Oszustwo-metoda-quotna-BLIKAquot-nie-daj-sie-zlapac.html
- Komenda Wojewódzka Policji we Wrocławiu (Policja Dolnośląska), komunikat: Oszustwo metodą na BLIK – policjanci ostrzegają: https://dolnoslaska.policja.gov.pl/wr1/aktualnosci/biezace-inf/126449,Oszustwo-metoda-na-BLIK-policjanci-ostrzegaja.html
- KPP Kościan / Policja Wielkopolska, komunikat o nowym mechanizmie oszustwa z przelewem „przez pomyłkę” (styczeń 2026)
- Dane statystyczne dotyczące oszustw internetowych w I połowie 2025 r.: dane Policji za nasztomaszow.pl (listopad 2025)
