Rok 2025 na polskiej kolei zapisał się dwoma przeciwstawnymi trendami. Podczas gdy przewozy pasażerskie biją kolejne rekordy popularności, transport towarowy zmaga się z najgorszą sytuacją od ponad dekady. Dane Urzędu Transportu Kolejowego pokazują skalę wyzwań, przed którymi stoi branża.
Pasażerowie wracają na tory
Rok 2025 przyniósł bezprecedensowy sukces w przewozach pasażerskich. Zgodnie z danymi Urzędu Transportu Kolejowego, łącznie koleją podróżowało 438,97 mln pasażerów, co oznacza wzrost o ponad 31,4 mln osób w porównaniu z 2024 rokiem i dynamikę na poziomie 7,7 proc. To najwyższy poziom od 30 lat.
Szczególnie imponujące były wyniki października 2025 roku, kiedy z usług kolei skorzystało ponad 40,3 mln pasażerów – rekordowa wartość w całej historii miesięcznych statystyk UTK prowadzonych od 2012 roku. W każdym miesiącu 2025 roku liczba pasażerów była wyższa niż rok wcześniej, co wskazuje na trwały charakter wzrostu popytu na usługi kolejowe.
Województwo mazowieckie utrzymało pozycję lidera pod względem liczby podróżujących. W trzecim kwartale 2025 roku liczba pasażerów wzrosła tam o 14,5 proc. do 30,1 mln osób. Na drugim miejscu uplasowało się województwo pomorskie z wynikiem 22,2 mln pasażerów.
Po raz pierwszy w statystykach UTK wskaźnik wykorzystania kolei osiągnął wartość trzech przejazdów na jednego mieszkańca w skali kwartału. Najwyższy wskaźnik odnotowało województwo pomorskie z wynikiem 9,4 przejazdu na mieszkańca.
Dramat przewozów towarowych
Zupełnie inny obraz wyłania się z analizy transportu towarowego. Łączna masa towarów przewiezionych koleją spadła do najniższego poziomu od co najmniej 2012 roku i wyniosła niespełna 217,8 mln ton. Oznacza to spadek o 5,7 mln ton w porównaniu z 2024 rokiem, czyli o 2,6 proc.
„Pierwsze półrocze 2025 r. przyniosło spowolnienie w przewozach towarowych koleją w Polsce. Z naszych danych wynika, że pociągi towarowe przewiozły w tym okresie ponad 104,9 mln ton ładunków, co oznacza spadek o 5,7 mln ton (-5,1%) w porównaniu z tym samym okresem 2024 r. Spadki dotknęły węgla kamiennego, ale i innych grup towarów” – komentował wyniki przewozów towarowych w pierwszym półroczu 2025 roku dr inż. Ignacy Góra, Prezes Urzędu Transportu Kolejowego.
Tendencja spadkowa była widoczna przez większą część roku. „Począwszy od 2023 r. trwa tendencja spadkowa w segmencie towarowym. Początek 2025 r. w przewozach towarowych pokazuje, że coraz trudniej jest uzyskać miesięczne wolumeny masy na poziomie 20 mln ton. Zmienia się zapotrzebowanie na transport pewnych grup towarów, takich jak węgiel, i kolej do tych zmian musi się dostosować i zaproponować nową ofertę” – wskazywał Prezes Góra w marcu 2025 roku.
Węgiel po raz pierwszy poniżej 30 milionów ton
Szczególnie dotkliwe okazały się spadki w przewozach węgla kamiennego. W pierwszym półroczu 2025 roku masa węgla kamiennego po raz pierwszy w statystyce UTK spadła poniżej 30 mln ton, osiągając wynik 29,7 mln ton. To spadek o 0,8 mln ton w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego.
Cała grupa towarów obejmująca węgiel kamienny, brunatny, ropę i gaz ziemny odnotowała w pierwszym półroczu przewóz 30,4 mln ton, co oznacza spadek o 2,7 proc. oraz spadek pracy przewozowej o 11 proc. z 5,3 mld tonokilometrów do 4,7 mld tonokilometrów.
Spadki dotknęły również inne kluczowe grupy towarowe. Rudy metali i pozostałe produkty górnictwa i kopalnictwa zanotowały spadek o 1,32 mln ton, czyli 4,4 proc. Koks, brykiety i produkty rafinacji ropy naftowej odnotowały spadek o 1,48 mln ton, co stanowi minus 9,4 proc.
Dramatyczny spadek zanotowały produkty rolne – przewozy zbóż i innych płodów rolnictwa, leśnictwa oraz rybołówstwa skurczyły się niemal o połowę. Z 4,7 mln ton przed rokiem zostało zaledwie 2,9 mln ton w trzech kwartałach 2025 roku, co przekłada się na redukcję o 38,4 proc.
Oznaki stabilizacji w drugiej połowie roku
Pomimo trudnej sytuacji, w drugiej połowie roku pojawiły się pierwsze sygnały stabilizacji. Październik 2025 roku był pierwszym miesiącem, w którym masa towarów przekroczyła 20 mln ton – kolej przewiozła prawie 20,4 mln ton, czyli o ponad 0,3 mln ton więcej niż rok wcześniej. To najwyższy wynik od października 2023 roku.
„Począwszy od września, można mówić o nieznacznym ożywieniu. Daje to podstawę do wnioskowania, że sektor towarowy stopniowo dostosowuje się do nowych realiów rynkowych. Coraz większego znaczenia zyskuje transport materiałów budowlanych, kruszyw oraz surowców wtórnych i odpadów komunalnych” – komentował Prezes Góra.
Jasnym punktem statystyk okazały się surowce wtórne i odpady komunalne – 2,7 mln ton przewiezionych w ciągu dziewięciu miesięcy to najlepszy rezultat odkąd UTK publikuje dane kwartalne, czyli od 2016 roku.
Transport intermodalny utrzymuje stabilność
Jednym z nielicznych segmentów, który utrzymał stabilną pozycję, był transport intermodalny. W pierwszym półroczu 2025 roku kolej przewiozła 863,6 tys. jednostek intermodalnych, co przełożyło się na 1,36 mln TEU. Łączna masa towarów osiągnęła poziom 13,4 mln ton.
W porównaniu z pierwszym półroczem 2024 roku liczba przewiezionych TEU wzrosła o 3,3 proc., a liczba jednostek kontenerowych o 1,7 proc. Spadła jednak masa ładunków o 2,3 proc. oraz praca przewozowa o 3,3 proc.
„Transport intermodalny to dziś jeden z filarów nowoczesnej kolei. Dane za pierwsze półrocze 2025 r. potwierdzają, że rynek przewozów intermodalnych utrzymuje stabilność. To dobry sygnał zarówno dla branży transportowej, jak i całej gospodarki” – oceniał Prezes UTK.
Wyzwania strukturalne i przyszłość branży
Prezes Urzędu Transportu Kolejowego przedstawił raport z konsultacji z rynkiem, który wskazuje na głębokie wyzwania strukturalne. Perspektywy dla całego rynku kolejowego pozostają sceptyczne – 27,5 proc. badanych z ogólnej ankiety przewiduje utrzymanie obecnych udziałów kolei.
Jasnym punktem jest jednak transport intermodalny – 51,7 proc. badanych spodziewa się wzrostu masy towarowej w tym segmencie. Branża drogowa również dostrzega w tym szansę, ale uwarunkowaną trendem zielonej transformacji.
„Wnioski z badania powinny być kompasem w podejmowaniu dalszych działań – zarówno w obszarze inwestycji, jak i współpracy z rynkiem. Tylko dzięki zaangażowaniu wszystkich interesariuszy możemy stworzyć system transportowy, który będzie nie tylko konkurencyjny, lecz także zgodny z wymogami współczesności” – stwierdził dr inż. Ignacy Góra.
Mimo wskazywanych trudności, respondenci konsultacji jednoznacznie identyfikują obszary, w których kolej jest bezkonkurencyjna. Dotyczy to w szczególności przewozów towarów wymagających specyficznych warunków realizacji, takich jak transport militarny i kryzysowy. Organizacje reprezentujące transport drogowy przyznają, że kolej doskonale sprawdza się w obsłudze regularnych połączeń pomiędzy portami a centrami logistycznymi.
Rekordowe inwestycje w infrastrukturę pasażerską
Rok 2025 był czasem intensywnej aktywności regulacyjnej i międzynarodowej UTK, która wiązała się między innymi z polską prezydencją w Unii Europejskiej. Jednym z kluczowych dla branży kolejowej wydarzeń była konferencja poświęcona odporności kolei na zmiany klimatu.
Do Prezesa UTK w 2025 roku wpłynęło 15 wniosków o przyznanie otwartego dostępu dla pasażerskich przewozów kolejowych. Urząd wydał łącznie 25 decyzji przyznających otwarty dostęp, co świadczy o dużym zainteresowaniu przewoźników kolejowych uruchamianiem nowych komercyjnych tras.
Urząd Transportu Kolejowego w 2025 roku był obecny tam, gdzie pasażerowie. Cykl wydarzeń Dzień Pasażera na największych dworcach w Polsce – od Warszawy i Krakowa, przez Lublin, Poznań, Wrocław, aż po Gdańsk – pozwolił na bezpośredni kontakt z podróżnymi, edukację w zakresie ich praw oraz promocję bezpiecznych zachowań. W 2025 roku Prezes UTK powołał nowego Rzecznika Praw Pasażera Kolei.
„Urząd Transportu Kolejowego nie tylko monitorował zmiany, które zachodziły w 2025 r. Przede wszystkim UTK aktywnie kształtował fundamenty pod nowoczesną, bezpieczną i odporną na wyzwania przyszłości kolej” – podsumował ubiegły rok dr inż. Ignacy Góra, Prezes Urzędu Transportu Kolejowego.
Podsumowanie
Rok 2025 na polskiej kolei zapisał się jako okres głębokich przemian. Rekordowe wyniki w przewozach pasażerskich kontrastują z trudną sytuacją w segmencie towarowym, który zmaga się z najgorszymi wynikami od ponad dekady. Zmniejszające się zapotrzebowanie na przewóz węgla, spadek przewozów produktów rolnych oraz problemy strukturalne wskazują na konieczność głębokiej transformacji sektora towarowego.
Jednocześnie wzrost znaczenia transportu intermodalnego, rosnące zainteresowanie otwartym dostępem oraz rekordowa liczba pasażerów pokazują, że polska kolej ma potencjał rozwojowy. Kluczem do sukcesu będzie adaptacja do zmieniających się potrzeb rynku, dalsze inwestycje w infrastrukturę oraz współpraca międzygałęziowa z transportem drogowym.
Źródła:
- Urząd Transportu Kolejowego: 2025 – rok ważnych wydarzeń na kolei
- Urząd Transportu Kolejowego: Wyniki przewozowe w maju 2025 r. – rekord w przewozach pasażerskich
- Urząd Transportu Kolejowego: Przewozy grup towarów w I półroczu 2025 roku
- Urząd Transportu Kolejowego: Przewozy pasażerskie w województwach w III kwartale 2025 roku
- Urząd Transportu Kolejowego: Przewozy intermodalne w I półroczu 2025 roku
- Urząd Transportu Kolejowego: Wyzwania rynku kolejowych przewozów towarów – raport z konsultacji
- Urząd Transportu Kolejowego: Wyniki przewozowe w marcu 2025 roku
- Urząd Transportu Kolejowego: Mniej kruszyw, paliw, węgla i zbóż. Podsumowanie I kwartału 2025 r. w transporcie kolejowym
- WNP.pl: Kolej bije rekordy, ale nie wszędzie. Raport UTK pokazuje dwa oblicza rynku
- WNP.pl: Polacy stawiają na kolej. Przewozy pasażerskie z rekordem, towarowe zaskakują pozytywnie
