Smog nad powiatem łaskim. RCB wysyła SMS-y z ostrzeżeniem

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) ogłosiło w poniedziałek 24 marca 2026 r. kolejny w tym sezonie alert smogowy dla mieszkańców powiatu łaskiego w województwie łódzkim. Przyczyną jest prognozowane wysokie stężenie pyłu zawieszonego PM10.

Treść oficjalnego komunikatu RCB: „Uwaga! Dziś (24.03) prognozowana zła jakość powietrza – SMOG (pył zawieszony – PM10). Jeśli możesz, unikaj aktywności na zewnątrz i nie wietrz pomieszczeń”.

Co to jest pył PM10 i dlaczego jest groźny?

Pył zawieszony PM10 to mieszanina cząstek o średnicy nieprzekraczającej 10 mikrometrów, unoszących się w powietrzu atmosferycznym. W jego składzie znajdują się m.in. związki mineralne, metale ciężkie, dioksyny, furany i rakotwórcze wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, w tym benzo(a)piren. Z uwagi na rozmiar cząstek PM10 oddziałuje przede wszystkim na drogi oddechowe — wywołuje kaszel, nasila objawy astmy i może przyczyniać się do zapaleń oskrzeli. Drobniejszy pył PM2,5, który współwystępuje ze smogiem, jest jeszcze bardziej niebezpieczny — jego cząsteczki przenikają przez pęcherzyki płucne bezpośrednio do krwi, zwiększając ryzyko nowotworów płuc, chorób układu krążenia oraz udarów mózgu.

Obowiązujące w Polsce normy prawne, określone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 listopada 2020 r., ustalają dobowy poziom stężeń PM10 na 50 µg/m³ (dopuszczalne przekroczenie nie częściej niż 35 razy w roku) oraz średnioroczne stężenie na poziomie 40 µg/m³. Tymczasem Światowa Organizacja Zdrowia w wytycznych z 2021 r. rekomenduje znacznie niższe wartości: dobowe stężenie PM10 nie powinno przekraczać 45 µg/m³, a średnioroczne — 15 µg/m³. Alert RCB uruchamiany jest, gdy prognozowane jest przekroczenie średniodobowego stężenia pyłu zawieszonego PM10 powyżej 150 µg/m³ na terenie danego powiatu.

Jak postępować podczas alarmu smogowego?

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa w swoim komunikacie zaleca konkretne działania ochronne. Gdy powietrze jest zanieczyszczone, należy zrezygnować ze spacerów na świeżym powietrzu, zrezygnować z uprawiania sportu na zewnątrz oraz ograniczyć wietrzenie pomieszczeń. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby należące do grup podwyższonego ryzyka: dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży oraz osoby z chorobami układu oddechowego i krążenia, a także osoby po przebytych chorobach nowotworowych.

System alertów RCB — jak działa?

Alerty smogowe RCB są wysyłane jako wiadomości SMS do wszystkich telefonów komórkowych zarejestrowanych lub aktualnie przebywających na terenie objętego alertem powiatu. Komunikaty generowane są na podstawie prognoz opracowywanych przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) oraz Instytut Ochrony Środowiska — Państwowy Instytut Badawczy. Ostrzeżenie trafia do odbiorców z wyprzedzeniem, co pozwala mieszkańcom wcześniej podjąć działania ochronne.

Zanieczyszczenie powietrza — skala problemu w Polsce i UE

Problem smogu w Polsce ma wymiar systemowy. Jak wskazują dane cytowane przez organizacje zajmujące się ochroną środowiska, zanieczyszczenia powietrza są w Polsce przyczyną ponad 40 tysięcy przedwczesnych zgonów rocznie. W całej Unii Europejskiej liczba ta sięga około 400 tysięcy rocznie. W odpowiedzi na skalę zagrożenia, 14 października 2024 r. przyjęto nowe unijne normy jakości powietrza, które zaczną obowiązywać od 2030 r. Zakładają one m.in. obniżenie dopuszczalnych wartości PM10 ze średniorocznych 40 µg/m³ do 20 µg/m³. Polska, jako kraj z jednym z najbardziej zanieczyszczonych powietrzy w Europie, stoi przed poważnym wyzwaniem dostosowawczym.