Pierwszy stycznia 2026 roku Kościół katolicki obchodzi 59. Światowy Dzień Pokoju. Papież Leon XIV opublikował orędzie, w którym wzywa do porzucenia logiki przemocy i do przyjęcia prawdziwego pokoju opartego na miłości i sprawiedliwości.
Temat tegorocznego orędzia papieskiego brzmi: „Pokój z wami wszystkimi. W kierunku pokoju nieuzbrojonego i rozbrajającego„. Ojciec Święty nawiązuje w nim do paschalnego pozdrowienia zmartwychwstałego Jezusa i podkreśla, że słowa „Pokój wam” nie są jedynie życzeniem, lecz czymś, co przemienia całą rzeczywistość.
Spirala zbrojeń i polityka strachu
W swoim orędziu papież Leon XIV zwraca uwagę na niepokojące dane dotyczące światowych wydatków militarnych. Według danych zawartych w dokumencie watykańskim, w 2024 roku światowe wydatki na zbrojenia wzrosły o 9,4 procent w porównaniu z rokiem poprzednim, osiągając kwotę 2718 miliardów dolarów, czyli 2,5 procent światowego PKB. Jak zauważa papież, jest to „nieprzerwaną od dziesięciu lat tendencję”.
Ojciec Święty ostrzega przed zmianą polityki edukacyjnej, która jego zdaniem towarzyszy wzrostowi wydatków wojskowych. Zamiast kultury pamięci, która przechowuje świadomość ofiar konfliktów zbrojnych z XX wieku, promowane są według papieża kampanie komunikacyjne i programy edukacyjne, które sieją poczucie zagrożenia i przekazują wyłącznie zbrojną koncepcję obrony i bezpieczeństwa.
Zagrożenie sztuczną inteligencją w wojskowości
Papież porusza również kwestię postępu technologicznego w dziedzinie wojskowości. Leon XIV wyraża zaniepokojenie zastosowaniem sztucznej inteligencji w konflikcie zbrojnym, wskazując na rosnące „delegowanie” maszynom decyzji dotyczących życia i śmierci osób. Nazywa to „bezprecedensową spiralą destrukcyjną humanizmu prawnego i filozoficznego, na którym opiera się wszelka cywilizacja”.
Pokój nieuzbrojony i rozbrajający
Koncepcja pokoju przedstawiona w orędziu papieskim ma dwa wymiary. Pokój ma być nieuzbrojony, czyli nieoparty na strachu, groźbach lub zbrojeniach. Jednocześnie ma być rozbrajający – zdolny do rozwiązywania konfliktów, otwierania serc i budowania zaufania, empatii i nadziei.
Papież przywołuje myśl świętego Jana XXIII, który jako pierwszy wprowadził perspektywę integralnego rozbrojenia. W encyklice „Pacem in terris” z 1963 roku Jan XXIII pisał, że prawdziwe rozbrojenie nie może się dokonać bez odnowy serc i umysłów, a prawdziwy pokój musi się opierać nie na równowadze sił zbrojnych, ale na wzajemnym zaufaniu.
Rola religii i instytucji międzynarodowych
Leon XIV podkreśla również rolę religii w budowaniu pokoju. Wzywa wspólnoty wierzących, aby każda z nich stawała się „domem pokoju”, w którym wrogość rozbrajana jest przez dialog, praktykowana jest sprawiedliwość i pielęgnowane przebaczenie.
Papież zwraca również uwagę na znaczenie wymiaru politycznego i roli instytucji międzynarodowych. Apeluje o rozwój dyplomacji, mediacji i prawa międzynarodowego, wyrażając zaniepokojenie coraz częstszymi naruszeniami międzynarodowych porozumień.
Historia Światowego Dnia Pokoju
Światowy Dzień Pokoju został ustanowiony przez papieża Pawła VI 8 grudnia 1967 roku. Od tego czasu obchodzony jest zawsze pierwszego stycznia, wraz z początkiem Nowego Roku. Papież zwrócił się wówczas do wszystkich ludzi bez względu na wyznawaną wiarę z prośbą, aby dzień ten stanowił wyraz nadziei i zapowiedź zachowania oraz propagowania pokoju na całym świecie.
Każdego roku papież wygłasza orędzie, w którym porusza aktualne zagadnienia związane z sytuacją pokoju na świecie. Pierwszy papież Jan Paweł II w 1979 roku poświęcił swoje orędzie tematowi wychowania do pokoju pod hasłem „Osiągniemy pokój wychowując do pokoju”. W 2014 roku papież Franciszek wzywał do zaprzestania wojen w orędziu zatytułowanym „Braterstwo podstawą i drogą do pokoju”.
Jubileusz Nadziei
Na zakończenie swojego orędzia papież Leon XIV odwołuje się do Jubileuszu Nadziei i proroctwa proroka Izajasza o „przekuciu mieczy na lemiesze”. Wyraża nadzieję, że Jubileusz „pobudził miliony ludzi do ponownego odkrycia siebie jako pielgrzymów i rozpoczęcia w sobie rozbrojenia serca, umysłu i życia”.
Źródła:
- Orędzie Jego Świątobliwości Leona XIV na LIX Światowy Dzień Pokoju 1 stycznia 2026 r., Vatican.va
- Vatican News
- Archidiecezja Lubelska
- Diecezja Kielecka
