Dwunastego listopada kalendarz przypomina o jednym z najbardziej wymagających i niebezpiecznych zawodów – obchodzimy Światowy Dzień Drwala. To profesja, która wymaga nie tylko siły fizycznej, ale przede wszystkim doświadczenia, rozwagi i przestrzegania surowych zasad bezpieczeństwa.
Praca na granicy ryzyka
Statystyki dotyczące bezpieczeństwa pracy w leśnictwie nie pozostawiają złudzeń – zawód drwala należy do najbardziej niebezpiecznych na świecie. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje, że leśnictwo znajduje się w gronie pięciu branż z największą liczbą wypadków śmiertelnych przypadających na tysiąc zatrudnionych. Drwale oraz pozostali pracownicy zakładów usług leśnych stanowią grupę zawodową szczególnie narażoną na ryzyko urazu, utraty zdrowia lub życia w pracy.
Ewolucja zawodu
Współczesny drwal to specjalista znacznie różniący się od tradycyjnego wyobrażenia rębacza z siekierą. O ile niegdyś drwale pracowali piłami ręcznymi, siekierami i toporami, dziś ich głównym narzędziem pozostaje pilarka spalinowa oraz zaawansowany sprzęt mechaniczny. Jak zauważa Regionalny Dyrekcja Lasów Państwowych w Poznaniu, podstawowe zadanie – ścinanie drzew – pozostało niezmienne, jednak metody i narzędzia pracy uległy znacznej modernizacji.
Obecnie Lasy Państwowe zlecają wykonywanie prac leśnych wyspecjalizowanym Zakładom Usług Leśnych, które zatrudniają drwali. Branża ta, według informacji przedstawionych przez Polski Związek Pracodawców Leśnych, daje zatrudnienie około 40 tysiącom osób, czyli prawie dwukrotnie więcej niż same Lasy Państwowe.
Bezpieczeństwo przede wszystkim
Małgorzata Krokowska, rzecznik prasowy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu, podkreśla znaczenie środków ochrony osobistej: „Podstawą jest hełm. Nie można wejść na teren, gdzie odbywa się wycinka bez odpowiedniego zabezpieczenia. Także konieczna jest kamizelka, która będzie zapewniała nam bezpieczeństwo. Bo to bezpieczeństwo, to to, co w tej pracy jest najważniejsze”.
Każda osoba podejmująca się pracy jako drwal musi przejść odpowiednie szkolenie i posiadać wiedzę o wycinaniu drzew. Ryzyko wypadku zmniejszają specjalne spodnie i buty zabezpieczone przed przecięciem. Szczególnie niebezpieczne są prace związane z pozyskaniem drewna z powierzchni huraganowych, jak miało to miejsce w Wielkopolsce w 2019 roku.
Reforma systemu kwalifikacji
Ministerstwo Klimatu i Środowiska podjęło działania mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa pracy w leśnictwie. Jak informuje resort, trwa proces włączania kwalifikacji wolnorynkowej „Pozyskiwanie drewna pilarką łańcuchową” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Podsekretarz stanu w MKiŚ, Mikołaj Dorożała, podkreśla: „Włączenie kwalifikacji do ZSK jest też odpowiedzią na formułowane od dawna oczekiwania pracodawców sektora usług leśnych, dotyczące stworzenia jednolitego systemu szkolenia i egzaminowania drwali”.
W najbliższym czasie przy ministrze klimatu i środowiska zostanie utworzony Zespół ds. bezpieczeństwa pracy w branży leśnej. Jego głównym zadaniem będzie rozwój kompetencji pracowników i pracodawców w obszarze bezpieczeństwa pracy oraz wypracowanie rozwiązań organizacyjnych i technicznych, których wdrożenie przyczyni się do ograniczenia liczby wypadków.
Tradycja i współczesność
Zawód drwala ma długą tradycję. W literaturze polskiej tematyka ta była poruszana przez Stanisława Vincenza w „Na wysokiej połoninie”, gdzie znajdujemy opisy pracy huculskich drwali, a także przez Edwarda Stachurę w „Siekierezadzie” czy Stanisława Tyma w „Rozmowach przy wycinaniu lasu”.
W Polsce pamięć o drwalach utrwalona została również w przestrzeni publicznej. Jaworzno, którego nazwa związana jest właśnie z tym zawodem, posiada najładniejszy i jednocześnie podwójny pomnik drwali. Dwie postacie rębaczów znajdują się także w herbie miasta. Z kolei w śląskich Żędowicach można zobaczyć drewnianą statuę drwala, a przedstawiciel tego zawodu widnieje na historycznej pieczęci tej miejscowości.
Lasy Państwowe przypominają, że dziś drwale zajmują się wykonawstwem wszelkich prac leśnych, nie tylko z zakresu pozyskania drewna. Co roku organizowane są zawody drwali na różnych szczeblach – w Bieszczadach odbywają się one podczas Dnia Żubra i w czasie targów AgroBieszczady, a rywalizację regionalną przeprowadza Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Leśnictwa, wyłaniając reprezentantów na zawody krajowe.
Źródła:
- Nadleśnictwo Łopuchówko, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Poznaniu – https://lopuchowko.poznan.lasy.gov.pl/aktualnosci/-/asset_publisher/qyZ4/content/swiatowy-dzien-drwala
- Lasy Państwowe – Światowy Dzień Drwala – https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/aktualnosci/swiatowy-dzien-drwala
- Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie – https://www.krosno.lasy.gov.pl/aktualnosci/-/asset_publisher/1M8a/content/swiatowy-dzien-drwala
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska – 28 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy – https://www.gov.pl/web/klimat/28-kwietnia-obchodzimy-swiatowy-dzien-bezpieczenstwa-i-ochrony-zdrowia-w-pracy
