4 października to data wyjątkowa – każdego roku świat przypomina sobie o swoich mniejszych współlokatorach. Światowy Dzień Zwierząt to nie tylko okazja do pogłaskania psa czy przytulenia kota, ale przede wszystkim moment na refleksję nad tym, jak traktujemy wszystkie żyjące stworzenia.
Skąd się wzięło to święto?
Historia Światowego Dnia Zwierząt sięga 1931 roku, kiedy podczas konwencji ekologicznej we Florencji zdecydowano się ustanowić specjalny dzień poświęcony zwierzętom. Wybór daty nie był przypadkowy – 4 października to dzień wspomnienia św. Franciszka z Asyżu, który w tradycji chrześcijańskiej uchodzi za patrona zwierząt i ekologii. Ten włoski zakonnik żyjący w XIII wieku słynął z niezwykłego podejścia do przyrody – traktował wszystkie stworzenia z głębokim szacunkiem i nazywał je swoimi braćmi i siostrami.
To właśnie dzięki temu symbolicznemu połączeniu Światowy Dzień Zwierząt zyskał szczególny wymiar. Rozpoczyna on także Światowy Tydzień Zwierząt, który trwa do 10 października. W tym czasie na całym świecie organizowane są różnego rodzaju akcje, kampanie edukacyjne i wydarzenia mające na celu zwrócenie uwagi na prawa zwierząt i ich dobrostan.
Dlaczego to święto jest dziś ważniejsze niż kiedykolwiek?
Współczesny świat stawia przed nami wiele wyzwań związanych z ochroną zwierząt. Lista gatunków zagrożonych wyginięciem systematycznie się wydłuża.
Skala problemu jest ogromna. Jak wynika z raportu Living Planet Report 2020, populacja kręgowców od 1970 roku spadła średnio o 68%. To oznacza, że w ciągu zaledwie pół wieku świat stracił ponad dwie trzecie swoich dzikich zwierząt. Ponad 35 700 gatunków zwierząt i roślin z Międzynarodowej Czerwonej Księgi jest zagrożonych, co stanowi 30% wszystkich zarejestrowanych tam gatunków.
Szczególnie dramatyczna jest sytuacja niektórych grup zwierząt. Aż 41% płazów, 38% rekinów i płaszczek, 27% ssaków oraz 13% ptaków znajduje się w różnym stopniu zagrożenia. W Europie jeden na dziesięć gatunków pszczół i motyli jest zagrożony wyginięciem, co bezpośrednio wpływa na zapylanie roślin i funkcjonowanie całych ekosystemów.
Problem na wyciągnięcie ręki
Światowy Dzień Zwierząt to także doskonały moment, by zwrócić uwagę na los zwierząt, które żyją tuż obok nas. W Polsce mamy ponad 100 gatunków zwierząt, których populacja jest w jakimś stopniu zagrożona. Nie mówimy tu tylko o wilkach czy rysiach – problem dotyczy również wielu mniejszych, pozornie nieznaczących stworzeń, które pełnią kluczowe role w ekosystemach.
Równie ważna jest kwestia bezdomnych zwierząt. Celem Światowego Dnia Zwierząt jest między innymi uświadomienie społeczeństwu, że zwierzęta to istoty żywe, które posiadają uczucia i swoje prawa. To okazja, by zastanowić się nad odpowiedzialnym opiekuństwem, problemem porzucania zwierząt oraz nad tym, jak możemy pomóc schroniskom i organizacjom zajmującym się ich ochroną.
Co każdy z nas może zrobić?
Świętowanie Światowego Dnia Zwierząt nie musi oznaczać tylko udostępniania wzruszających zdjęć w mediach społecznościowych. To przede wszystkim dobra okazja do konkretnych działań:
- Wesprzyj lokalny azyl – fundusze, karma, koce, a nawet wolontariat to zawsze potrzebne formy pomocy;
- Edukuj siebie i innych – wiedza o potrzebach zwierząt, ich prawach i problemach, z jakimi się borykają, to podstawa odpowiedzialnego współżycia;
- Zaadoptuj zamiast kupować – schroniska pełne są zwierząt czekających na dom;
- Działaj lokalnie dla przyrody – nawet założenie karmnika dla ptaków czy „hotelu” dla owadów ma znaczenie;
- Wspieraj organizacje ekologiczne – zarówno finansowo, jak i poprzez uczestnictwo w akcjach.
Warto też pamiętać, że dobrostan zwierząt hodowlanych to także część szerszej debaty. W Polsce w ramach programów unijnych rolnicy mogą otrzymywać dopłaty za zapewnienie lepszych warunków życia dla zwierząt gospodarskich. W kampanii 2024 roku w ramach ekoschematu „Dobrostan zwierząt” zapewniono ulepszone warunki dla około 13,4 miliona sztuk zwierząt, co pokazuje, że świadomość znaczenia ich dobrostanu rośnie także w sektorze rolnym.
Nie tylko 4 października
Choć Światowy Dzień Zwierząt obchodzimy raz w roku, to idea leżąca u jego podstaw powinna towarzyszyć nam każdego dnia. Zwierzęta dzielą z nami planetę, a ich los jest nierozerwalnie związany z naszym. Ochrona bioróżnorodności, troska o dobrostan zwierząt i odpowiedzialne współistnienie to nie tylko piękne hasła – to konieczność, jeśli chcemy zachować równowagę w przyrodzie.
Światowy Dzień Zwierząt przypomina nam, że każde stworzenie – od największego ssaka po najmniejszego owada – ma swoje miejsce w wielkiej układance życia. I że to od nas zależy, czy ta układanka pozostanie kompletna.
Źródła:
- Kalendarz świąt – informacje o Światowym Dniu Zwierząt: https://bimkal.pl/kalendarz/swiatowy-dzien-zwierzat
- EKO Kalendarz – historia święta: https://www.ekokalendarz.pl/kategoria/swieta/dzien-zwierzat/
- Portal rządowy – ginąca bioróżnorodność: https://www.gov.pl/web/edukacja-ekologiczna/ginaca-bioroznorodnosc—zagrozone-gatunki-zwierzat-w-polsce
- WWF Polska – raport Living Planet Report 2020: https://www.wwf.pl/aktualnosci/zwyciezcy-i-przegrani-2020
- Klub Zwierzaki – statystyki zagrożonych gatunków: https://klubzwierzaki.pl/429640,krytycznie-zagrozone-gatunki-zwierzat
- Parlament Europejski – zagrożone gatunki w Europie: https://www.europarl.europa.eu/topics/pl/article/20200519STO79424/zagrozone-gatunki-w-europie-fakty-i-liczby-infografika
- Strefa Agro – dane o dobrostanie zwierząt gospodarskich 2024: https://strefaagro.pl/rolnicy-sie-doczekali-ministerstwo-ujawnia-stawki-za-dobrostan-zwierzat-2024/ar/c8p2-27456555
