Zbliżający się sylwester to czas hucznych zabaw, ale także potencjalnych zagrożeń związanych z niewłaściwym użytkowaniem materiałów pirotechnicznych. W noc z 31 grudnia 2024 r. na 1 stycznia 2025 r. straż pożarna odnotowała blisko 1200 pożarów, z czego około 800 było bezpośrednim skutkiem używania fajerwerków. To dwukrotnie więcej niż rok wcześniej, kiedy interwencji było około 600.
Kiedy można legalnie używać fajerwerków?
Obowiązujące przepisy prawne w Polsce precyzyjnie określają, kiedy i gdzie można odpalać materiały pirotechniczne. Zgodnie z prawem, fajerwerki można używać w miejscach publicznych wyłącznie w okresie od 31 grudnia do 1 stycznia włącznie. Poza tym terminem odpalanie wyrobów pirotechnicznych jest zabronione i może skutkować mandatem.
Warto jednak pamiętać, że poszczególne województwa i gminy mogą wprowadzać dodatkowe ograniczenia. Wojewoda lubelski wydał rozporządzenie wprowadzające zakaz używania wyrobów pirotechnicznych w miejscach publicznych od 24 grudnia 2025 r. do 31 stycznia 2026 r., z wyjątkiem 31 grudnia 2025 r. i 1 stycznia 2026 r.
Kraków poszedł jeszcze dalej – Rada Miasta przyjęła uchwałę o całorocznym zakazie odpalania fajerwerków, petard i ogni sztucznych, która ma obowiązywać od 1 stycznia 2026 r. Wyjątkiem jest tegoroczna noc sylwestrowa, podczas której materiały pirotechniczne będą dozwolone od godz. 22:00 do 2:00. Zakopane od 2019 r. stosuje całoroczny zakaz odpalania materiałów pirotechnicznych w miejscach publicznych.
Surowe konsekwencje za złamanie przepisów
Nieprzestrzeganie zasad dotyczących używania fajerwerków może skutkować poważnymi sankcjami. Zgodnie z art. 51 Kodeksu Wykroczeń, za zakłócanie spokoju lub ciszy nocnej hałasem grozi grzywna od 20 zł do nawet 5000 zł.
Jeszcze surowsze kary przewidziano za odpalanie materiałów pirotechnicznych na balkonach czy tarasach. Takie działanie traktowane jest jako stwarzanie zagrożenia pożarowego. W sytuacji, gdy na skutek używania wyrobów pirotechnicznych dojdzie do pożaru zagrażającego życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach, sprawca może zostać skazany na karę pozbawienia wolności od 6 miesięcy do nawet 8 lat.
Bezwzględnie obowiązuje także zakaz sprzedaży fajerwerków osobom niepełnoletnim. Naruszenie tego przepisu zagrożone jest karą grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do 2 lat.
Podstawowe zasady bezpieczeństwa
Policja oraz Państwowa Straż Pożarna przypominają o kluczowych zasadach bezpiecznego obchodzenia się z materiałami pirotechnicznymi. Wyroby należy kupować wyłącznie w sprawdzonych punktach sprzedaży, a nie w przygodnych miejscach. Przepisy precyzyjnie określają wymogi bezpieczeństwa sprzedaży i magazynowania wyrobów pirotechnicznych.
Przed zakupem należy sprawdzić, czy opakowanie nie nosi śladów uszkodzeń czy deformacji. Produkt powinien posiadać instrukcję obsługi w języku polskim, nazwę producenta wraz z danymi adresowymi oraz znak dopuszczenia do sprzedaży.
Podczas używania fajerwerków obowiązują następujące zasady:
- Należy zachować bezpieczną odległość podaną w instrukcji obsługi.
- Nigdy nie pochylać się nad ładunkiem – należy stanąć z boku i trzymać źródło ognia w wyciągniętej ręce.
- Wyroby pirotechniczne należy odpalać na otwartych przestrzeniach z dala od zabudowań, mieszkań, samochodów oraz osób obserwujących pokaz.
- W stanie nietrzeźwym oraz w okolicznościach mogących narazić innych na niebezpieczeństwo nie wolno odpalać petard.
- Jeśli po odpaleniu fajerwerku lub wypaleniu lontu okaże się, że nie eksplodował, nie należy podchodzić, aby sprawdzić, co się stało.
- Rekomendowane jest odczekanie co najmniej 15 minut, a następnie umieszczenie niewypału w naczyniu z wodą.
- Nie wolno odpalać fajerwerków w pomieszczeniach zamkniętych, na balkonach, tarasach ani z okien.
- Przed odpaleniem należy sprawdzić, czy na torze lotu ładunku nie znajdują się drzewa, linie energetyczne lub budynki.
Kontrole jakości i apele urzędów
Inspekcja Handlowa prowadzi regularne kontrole wyrobów pirotechnicznych dostępnych w sprzedaży. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przypomina, aby przed zakupem sprawdzić stan opakowania, zabezpieczenie lontu oraz zapoznać się z instrukcją użycia.
Osoby decydujące się na zakup fajerwerków powinny korzystać z nich wyłącznie w dozwolonym miejscu i czasie, dbać o bezpieczeństwo własne, innych osób oraz zwierząt, a po zakończeniu zabawy posprzątać teren.
Wpływ na zwierzęta i środowisko
Eksperci zwracają uwagę, że huk petard wywołuje u zwierząt instynktowny strach, który często prowadzi do ucieczki. Fundacja Viva! radzi opiekunom, aby zabezpieczali pupili poprzez umieszczanie aktualnych danych kontaktowych, czipowanie zwierząt oraz zapewnienie im spokojnych warunków w domu. Warto zamknąć i zasłonić okna, ponieważ zwierzęta reagują również na błyski fajerwerków.
Fajerwerki negatywnie wpływają także na dzikie zwierzęta. Ptaki mogą opuszczać gniazda, co naraża młode na śmierć, a ssaki i ptaki nocne doświadczają silnej dezorientacji. Spłoszone zwierzęta, uciekając w panice, często wybiegają na drogi, co stwarza zagrożenie również dla kierowców.
Poza hałasem, fajerwerki emitują do atmosfery pyły zawieszone oraz toksyczne gazy, które pogarszają jakość powietrza. Kolory fajerwerków to efekt spalania soli metali, a opadające resztki osiadają na glebie i mogą być spłukiwane do wód powierzchniowych.
Bezpieczne alternatywy
Coraz więcej organizatorów imprez i samorządów decyduje się na alternatywne formy świętowania, które są bardziej ekologiczne i bezpieczne. Do najpopularniejszych należą:
- Pokazy dronowe wykorzystują drony wyposażone w diody LED, które tworzą na niebie różnorodne wzory i animacje. Zaletą tego rozwiązania jest brak hałasu, brak zanieczyszczenia powietrza oraz możliwość tworzenia skomplikowanych obrazów na niebie.
- Pokazy laserowe mogą tworzyć imponujące efekty wizualne zsynchronizowane z muzyką. Są one bardziej efektywne energetycznie niż fajerwerki, nie emitują szkodliwych substancji chemicznych ani nie powodują zanieczyszczenia powietrza.
- Mappingi 3D polegają na projekcji animacji na fasady budynków przy użyciu projektorów. To rozwiązanie pozwala stworzyć efektowne widowisko bez hałasu i zanieczyszczeń.
- Dostępne są także ciche fajerwerki z mocno zredukowanym hukiem, stawiające przede wszystkim na efekt świetlny. To pewien kompromis dla osób, które nie wyobrażają sobie świętowania bez tradycyjnych elementów, ale chcą ograniczyć uciążliwość dla otoczenia.
Warszawa od 2018 r. organizuje pokazy laserowe zamiast fajerwerków, a w Łodzi sylwestrowe atrakcje obejmują fontanny iskier i deszcz confetti. Coraz więcej polskich miast, w tym Gdańsk, Katowice czy Lublin, apeluje o świętowanie Nowego Roku bez hałasu.
Prace legislacyjne
W Sejmie czekają projekty dotyczące ograniczenia używania fajerwerków. Projekt Lewicy zakłada uprawnienie rady gminy do wprowadzenia ograniczenia lub zakazu wykorzystywania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych klasy F2 i F3. Projekt Koalicji Obywatelskiej zabrania na poziomie krajowym używania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych klasy F3. Oba projekty zezwalają jednak samorządom na ustanowienie wyłączeń od zakazu.
W październiku 2025 r. Rada Ministrów zajęła stanowisko, w którym poparła wprowadzenie zakazu używania niektórych fajerwerków i petard klasy F3.
Fundacja Viva! podkreśla, że społeczeństwo jest gotowe na wprowadzenie zakazu. Przypomina, że udało się przegłosować trudniejszy projekt o zakazie hodowli zwierząt na futra, co pokazuje, że możliwe są zmiany w tym zakresie.
Źródła:
- Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej – dane o interwencjach w noc sylwestrową 2024/2025
- Policja.pl – zalecenia dotyczące bezpiecznego używania fajerwerków
- Rozporządzenie Wojewody Lubelskiego nr 40 z 19 grudnia 2025 r. w sprawie ograniczenia używania wyrobów pirotechnicznych
- Uchwała Rady Miasta Krakowa z listopada 2025 r. o zakazie odpalania fajerwerków
- Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – informacje o kontrolach wyrobów pirotechnicznych
- Fundacja Viva! – apele dotyczące ochrony zwierząt przed hałasem fajerwerków
- Rada Ministrów – stanowisko z 14 października 2025 r. dotyczące projektu ustawy o ograniczeniu fajerwerków
© Kliknij i sprawdź naszą ofertę licencji na wykorzystanie tekstu
