VAT na paliwa w dół: rząd uruchamia pakiet CPN. Co to oznacza dla kierowców?

Z dniem 31 marca 2026 r. w Polsce weszły w życie przepisy tworzące rządowy pakiet „Ceny Paliwa Niżej” (CPN) – zestaw regulacji podatkowych mających bezpośrednio obniżyć koszty tankowania na stacjach benzynowych. To odpowiedź rządu na gwałtowny wzrost cen ropy naftowej wywołany eskalacją konfliktu na Bliskim Wschodzie, który w ciągu ostatnich tygodni przełożył się na wyraźne podwyżki na krajowych dystrybutorach.

Skąd ten krok i co za nim stoi?

Jak wskazało Ministerstwo Finansów, w ostatnich tygodniach ceny ropy wzrosły o około 45%, oleju napędowego o ponad 40%, a benzyny o około 25% (dane: Ministerstwo Finansów i Gospodarki, komunikat z 26 marca 2026 r.). Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański wyjaśnił kontekst podjętych działań: „Mamy wojnę na Bliskim Wschodzie, potężny wzrost cen ropy, za którymi poszły wzrosty cen paliw. To ma przełożenie na sytuację gospodarczą w Polsce, dlatego wszyscy powinniśmy się zachować odpowiedzialnie.”

Rada Ministrów przyjęła pakiet ustaw 26 marca 2026 r. i tego samego dnia skierowała je do Sejmu. Proces legislacyjny był wyjątkowo szybki – Sejm i Senat uchwaliły ustawy w ciągu jednego dnia (piątek, 28 marca), a Prezydent Karol Nawrocki podpisał je jeszcze tego samego wieczoru. W Dzienniku Ustaw opublikowano je 28 marca, a w życie weszły od niedzieli 29 marca 2026 r.

Konkretne zmiany podatkowe

Pakiet CPN obejmuje dwa główne instrumenty fiskalne:

1. Po pierwsze, stawka podatku VAT na paliwa silnikowe została obniżona z 23% do 8%. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów i Gospodarki obniżona stawka VAT obowiązuje od 31 marca do 30 kwietnia 2026 r.
2. Po drugie, akcyza na wybrane paliwa silnikowe została zmniejszona do najniższego poziomu dopuszczalnego przez prawo Unii Europejskiej – o 29 groszy na litrze benzyny oraz o 28 groszy na litrze oleju napędowego. Obniżka akcyzy obowiązuje od 30 marca do 15 kwietnia 2026 r. (dane: Ministerstwo Finansów i Gospodarki, komunikat z 31 marca 2026 r.).

Łączny efekt obu zmian ma przynieść obniżkę ceny paliwa o około 1,20 zł na litrze, co odpowiada szacunkom opublikowanym przez Ministerstwo Finansów i Gospodarki.

Ceny maksymalne i ochrona przed windfallem

Sam mechanizm podatkowy nie wystarczyłby, gdyby sprzedawcy postanowili zatrzymać zyski z niższych podatków w postaci wyższych marż. Rząd wprowadził dlatego równolegle administracyjną cenę maksymalną paliw, ogłaszaną codziennie przez Ministra Energii w drodze obwieszczenia w Monitorze Polskim.

Zgodnie z obwieszczeniem z 30 marca 2026 r., od wtorku 31 marca obowiązują następujące limity: litr benzyny 95-oktanowej nie może kosztować więcej niż 6,16 zł, benzyny 98-oktanowej – 6,76 zł, a oleju napędowego – 7,60 zł

Cena maksymalna jest wyliczana według określonej formuły: jako suma średniej arytmetycznej cen hurtowych paliw u pięciu największych krajowych dostawców, powiększona o akcyzę, opłatę paliwową, stałą marżę sprzedawcy w wysokości 0,30 zł za litr oraz podatek VAT. Cena ogłoszona w obwieszczeniu obowiązuje od następnego dnia.

Za sprzedaż paliwa powyżej ustalonej ceny maksymalnej grozi kara finansowa do 1 miliona złotych, nakładana przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w drodze decyzji administracyjnej.

W planach rządu pozostaje ponadto podatek od nadmiarowych zysków koncernów paliwowych (tzw. windfall tax), który ma częściowo zrekompensować ubytek wpływów budżetowych.

Koszt dla budżetu

Podjęte działania mają swoją cenę fiskalną. Według szacunków Ministerstwa Finansów i Gospodarki obniżka VAT kosztuje budżet ok. 930 mln zł, a obniżka akcyzy – ok. 400 mln zł w okresie 30 marca–15 kwietnia. Całościowy koszt pakietu, uwzględniając wydłużony horyzont czasowy, może sięgnąć łącznie ok. 4,8 mld zł – tyle wyniesie łączny ubytek dochodów z VAT i akcyzy, jeśli działania zostaną utrzymane do końca czerwca 2026 r.

Uprawnienie Ministra Finansów i Gospodarki do obniżania stawki akcyzy obowiązuje do 30 czerwca 2026 r., natomiast obniżona stawka VAT – do 30 kwietnia 2026 r. Rząd zadeklarował elastyczność i możliwość przedłużenia wsparcia w zależności od sytuacji na rynkach globalnych.

Wątpliwości prawne i odpowiedź na nie

Wdrożenie pakietu nie odbyło się bez kontrowersji. Rzeczniczka Komisji Europejskiej ds. podatkowych Louise Bogey poinformowała, że dyrektywa VAT Unii Europejskiej, co do zasady, nie przewiduje możliwości zastosowania obniżonej stawki na dostawy paliw silnikowych. Rząd zdecydował się mimo to na wdrożenie przepisów, a wiceminister finansów Jarosław Neneman potwierdził w Sejmie, że projekty rozporządzeń obniżających VAT i akcyzę były gotowe i czekały jedynie na delegację ustawową. Mechanizm cen maksymalnych, powiązany z obniżkami, ma zagwarantować przeniesienie korzyści fiskalnych bezpośrednio na konsumentów.

Kwestia zgodności obniżki VAT z prawem unijnym pozostaje otwarta i może stać się przedmiotem dalszych wyjaśnień na poziomie europejskim.

Podsumowanie

Pakiet CPN to jedno z najszerzej zakrojonych fiskalnych działań interwencyjnych na rynku paliw w Polsce od lat. Kierowcy od 31 marca 2026 r. tankują taniej – w granicach wyznaczonych przez codziennie aktualizowane obwieszczenie Ministra Energii. Działania mają charakter czasowy i będą weryfikowane w zależności od sytuacji na globalnych rynkach surowcowych.