10 października obchodzimy Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego. To dobry moment, by zatrzymać się i zastanowić, jak naprawdę czujemy się w codziennym życiu – zwłaszcza w miejscu, gdzie spędzamy większość czasu, czyli w pracy.
Gdy zaczęło się mówić o zdrowiu psychicznym na głos
Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego obchodzono po raz pierwszy 10 października 1992 roku. Dzień ten powstał z inicjatywy Światowej Federacji Zdrowia Psychicznego i od początku jego celem było podniesienie świadomości społecznej na temat kluczowych kwestii związanych ze zdrowiem psychicznym.
Co roku wybierany jest inny temat przewodni kampanii. Hasło na 2025 rok brzmi: „Zdrowie psychiczne jest powszechnym prawem człowieka„. Światowa Organizacja Zdrowia oraz Światowa Federacja Zdrowia Psychicznego zwracają uwagę na to, że choroba psychiczna nigdy nie powinna być powodem pozbawienia danej osoby praw człowieka, a mimo to osoby cierpiące na choroby psychiczne w dalszym ciągu na całym świecie doświadczają wykluczenia, dyskryminacji i stygmatyzacji.
Warto wspomnieć, że w 2024 roku kampania koncentrowała się na haśle „Zdrowie psychiczne w pracy”, co podkreślało związek pomiędzy naszym stanem psychicznym a środowiskiem zawodowym. To nieprzypadkowy wybór – 60% populacji świata pracuje, więc zapewnienie bezpiecznych warunków pracy stało się priorytetem.
Co tak naprawdę kryje się pod pojęciem zdrowia psychicznego?
Wiele osób myśli o zdrowiu psychicznym dopiero wtedy, gdy pojawia się problem. Tymczasem to coś znacznie więcej niż tylko brak choroby.
Zdrowie psychiczne to nasz dobrostan psychiczny, emocjonalny i społeczny. To nasza zdolność do radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami, utrzymywania relacji z otoczeniem, podejmowania decyzji oraz realizowania osobistych i zawodowych celów.
Mówiąc prościej – zdrowie psychiczne to fundament naszego funkcjonowania. Gdy się o nie dbamy, lepiej czujemy się w różnych sferach życia, zarówno prywatnej, jak i zawodowej, jesteśmy zdrowsi fizycznie, budujemy pozytywne relacje, a także lepiej radzimy sobie ze stresem.
Jak dbać o siebie na co dzień?
Troska o zdrowie psychiczne nie wymaga skomplikowanych działań. Wiele z nich można łatwo wpleść w codzienną rutynę.
- Wsparcie społeczne – pozytywne relacje i kontakt z rodziną, przyjaciółmi lub bliskimi współpracownikami mogą pomóc pokonać trudne chwile.
- Aktywność fizyczna – ruch ma pozytywny wpływ na nastrój. Nie musi to być siłownia – wystarczy spacer, jazda na rowerze czy taniec.
- Zbilansowana dieta – odpowiednie odżywianie wpływa na samopoczucie i koncentrację. Warto zwrócić uwagę na to, co jemy.
- Przerwy w pracy – krótkie, regularne przerwy w trakcie pracy pomagają złapać oddech i zregenerować siły.
- Techniki relaksacyjne – medytacja, ćwiczenia oddechowe czy mindfulness pomagają w redukcji stresu i poprawiają samopoczucie.
- Odpoczynek – zadbaj o odpoczynek i zdrowy sen. Zapewnisz sobie odpowiednią regenerację i wzmocnisz swój organizm.
Sygnały, których nie warto ignorować
Czasami pojawią się sygnały ostrzegawcze, że coś jest nie tak. Do objawów, które mogą świadczyć o tym, że nasz psychiczny dobrostan jest zagrożony, należą: stres, obniżony nastrój, lęk czy wypalenie zawodowe. Skutki tych zjawisk mogą negatywnie wpływać na życie osobiste i zawodowe.
Kiedy sięgnąć po pomoc specjalisty?
Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi na pytanie, kiedy należy udać się do psychologa czy psychiatry. Warto jednak pamiętać o kilku zasadach.
Do psychologa możemy pójść zawsze, gdy czujemy, że potrzebujemy porozmawiać o swoich sprawach z kimś niezależnym – to wystarczający powód. Jeśli obserwujemy trudności w codziennym funkcjonowaniu, problemy związane z naszym zdrowiem psychicznym i brak poczucia satysfakcji z życia, warto skonsultować się ze specjalistą.
Wizyta u psychiatry może być konieczna, gdy odczuwamy poważne problemy psychiczne wpływające na codzienne funkcjonowanie, takie jak długotrwałe obniżenie nastroju, lęki, napady paniki, trudności z koncentracją czy myśli samobójcze. Lekarz dokona diagnozy i w razie potrzeby włączy odpowiednie leczenie.
Gdzie szukać pomocy?
Dostęp do wsparcia psychologicznego i psychiatrycznego w Polsce jest zróżnicowany, ale istnieje wiele miejsc, gdzie można uzyskać pomoc.
Centra Zdrowia Psychicznego
Osoba dorosła może skorzystać ze świadczeń w centrum zdrowia psychicznego (CZP), jeśli takie istnieje na obszarze jej zamieszkania. Wystarczy zgłosić się do punktu zgłoszeniowo-koordynacyjnego (PZK), gdzie czekają specjaliści – pielęgniarka psychiatryczna, psycholog, psychoterapeuta lub psychiatra. Nie potrzeba skierowania, zapisu ani wcześniejszej rejestracji.
Poradnie zdrowia psychicznego
Na terenie kraju poza obszarem działań CZP możliwe jest korzystanie z porad psychiatry w ramach poradni zdrowia psychicznego.
Pomoc dla dzieci i młodzieży
Pomoc psychologiczna, psychoterapeutyczna i psychiatryczna dla dzieci i młodzieży udzielana jest na trzech poziomach – od pomocy ambulatoryjnej, przez opiekę dzienną, po szpitale psychiatryczne.
Telefony i linie wsparcia
Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym
Telefon: 800 70 2222
Całodobowa, bezpłatna pomoc dostępna również przez czat i videorozmowy na stronie centrumwsparcia.pl
Ogólnopolska Poradnia Telefoniczna dla Osób Przeżywających Kryzys Emocjonalny
Telefon: 116 123
Całodobowe wsparcie emocjonalne, również online na platformie 116sos.pl
Telefon Zaufania dla dzieci i młodzieży
Telefon: 116 111
Anonimowa, bezpłatna pomoc. Dostępny także czat na stronie 116111.pl
Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka
Telefon: 800 12 12 12
Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia
Telefon: 800 199 990
Wsparcie dla osób z problemami uzależnień i ich bliskich, codziennie w godzinach 16:00-21:00
Ogólnopolski telefon dla ofiar przemocy w rodzinie „Niebieska Linia”
Telefon: 800 12 00 02
Infolinia „Pomagamy” Ministerstwa Edukacji i Nauki
Telefon: 800 800 605
Telefoniczna Informacja Pacjenta
Telefon: 800 190 590
Całodobowe informacje o miejscach udzielania świadczeń
W nagłej sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia:
- Dzwoń na numer alarmowy 112
- Dzwoń na pogotowie ratunkowe 999
- Udaj się na najbliższą izbę przyjęć w szpitalu z oddziałem psychiatrycznym
- Udaj się na SOR (szpitalny oddział ratunkowy) w szpitalu z oddziałem psychiatrycznym
Dlaczego to ważne?
Zdrowie psychiczne to nie luksus, ale podstawowa potrzeba każdego człowieka. Promocja zdrowia psychicznego daje szanse jednostce na zrozumienie i rozwój własnych zasobów, które w znaczący sposób przyczyniają się do osiągania pełni własnych możliwości psychicznych. Zdrowie psychiczne jest podstawą do radzenia sobie z wymaganiami codziennego życia.
Bezpieczne, zdrowe środowisko pracy może działać jako czynnik ochronny dla zdrowia psychicznego. Z kolei niezdrowe warunki, stygmatyzacja, dyskryminacja i narażenie na zagrożenia, takie jak molestowanie i inne złe warunki pracy, mogą stanowić poważne ryzyko, wpływając na zdrowie psychiczne, ogólną jakość życia, a w konsekwencji na uczestnictwo lub produktywność w pracy.
Dlatego warto o tym mówić – nie tylko 10 października, ale przez cały rok. Bo dbanie o zdrowie psychiczne to inwestycja w siebie i swoją przyszłość.
Źródła:
- Portal Gov.pl, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna we Włocławku, „Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego”, 10.10.2024, https://www.gov.pl/web/psse-wloclawek/swiatowy-dzien-zdrowia-psychicznego2
- Portal Gov.pl, Serwis Służby Cywilnej, „Zdrowie psychiczne”, 09.10.2024, https://www.gov.pl/web/sluzbacywilna/zdrowie-psychiczne
- Portal Gov.pl, Ministerstwo Zdrowia, „Gdzie uzyskać pomoc psychologiczną i psychiatryczną?”, 05.12.2024, https://www.gov.pl/web/zdrowie/gdzie-uzyskac-pomoc-psychologiczna-i-psychiatryczna
- Portal Gov.pl, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Świdnicy, „10 października – Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego”, https://www.gov.pl/web/psse-swidnica/10-pazdziernika—swiatowy-dzien-zdrowia-psychicznego
